خانه شماره ۲۳

19دى ماه سال ۱۳۵۸ اهالى کوچه «اخوان» واقع در خیابان «جمالزاده» ،وحشت عظیمى را لمس مى کردند.خانه شماره ۲۳ ساعاتى بود که کانون رد و بدل گلوله هاى مرگ بود.درگیرى وحشتناک میان اهالى این خانه با ماموران از واقعه اى خبر مى داد که کمتر کسى فکرآن را مى کرد.انفجار دو نارنجک در حیاط خانه بهانه بسیار خوبى براى توقف گلوله ها بود .سفیر گلوله ها که رو به خاموشى رفت ،صدایى نگران به فریاد تبدیل شد«نزنید،نزنید،رهبر مجروح شد». ۸ ساعت درگیرى مداوم ، فرداى آن روز به خبرى تبدیل شد که باور آن سخت مى نمود. در ضربه وارده به ۲۱ خانه تیمى گروه «فرقان» ،رهبر این گروه در خیابان جمالزاده به طور اتفاقى دستگیر و هسته ۳۵ نفرى آن متلاشى شد. «اکبر گودرزى» در حالى با وضعیت زخمى دستگیر شد که کمتر از یک ساعت در مسیر بیمارستان تمامى افراد گروه خود را لو داده و بند ۲۰۹ زندان اوین را مملو از کادر و حامیان حدود ۱۲۰ نفرى خود ساخت.اعتراف به ترورشخصیت هاى انقلابى و انحرافات عقیدتى آنها کافى بود که پرونده این گروه با اعدام سران آن در ۳ خرداد ۵۹ بسته شود.گروهى که هنوز بسیارى از تاریخ نگاران در چگونگى پیدایى و منشاء آن حرف ها و حدیث هاى کوتاهى دارند چه این که تراکم اتفاقات ابتداى انقلاب مانع از بررسى عمیق ایدئولوژى ،وابستگى هاى هم عرضى با سایر گروه ها همچون مجاهدین خلق بود.اگر این تراکم و آن مانع ها نبود امروز فرقان بیش ازگذشته آینه تمامى نمایى خود مرجعى هاى دینى بود.
پیدایش فرقان
گرچه تاسیس فرقان را به «اکبر گودرزى» نسبت مى دهند اما برخى از منابع نیز، فرقان و گروه هایى همچون آرمان مستضعفین را حاصل حرکت هاى فکرى و فردى شخصى به نام «حبیب الله آشورى» مى دانند که کتاب«توحید» وى منشاء و مبدا فعالیت این گروه ها گردیده است. آشورى ،زاده مشهد، با تفسیرهاى سمبولیک و اجتماعى از مقوله اى دینى معتقد بود:«اگر موضوعى از اسلام در تقابل با مارکسیسم قرار گرفت ، به دلیل علمى بودن مارکسیسم، باید در آن باور اسلامى تردید کرد؛ چراکه درمارکسیسم هیچ تردیدى نمى توان کرد و مارکسیسم عین علم است».
فرقان اما به مثابه تشکیلات ، پیدایشش با مطالعه کتاب توحید آشورى به اوایل دهه پنجاه و آغازفعالیتش به سال ۵۵ بازمى گردد. گودرزى متولد ۱۳۳۷ آن روزها و پیش از انقلاب گرچه در کسوت طلبگى به تدریس مشغول بود اما از همان ابتدا با «خود اجتهادى» به تفسیر قرآن و انتشار شرحى بر دعاهاى صحیفه سجادیه و عرفه مشغول بود. جمود فکرى وى زمانى بیش تر ظهور و بروز مى یافت که وى در کلاس هاى خود که دامنه آن از نازى آباد و سلسبیل شروع و به قلهک، جوادیه و خزانه ختم مى شد بر سرعت در نماز خواندن و تاکید بر بى توجهى به آداب ظاهرى نماز، خوابیدن روى فرش بدون استفاده از بالش و زیرانداز و روى انداز، کم و ساده غذا خوردن، به عنوان یک اصل در این گروه تاکید مى کرد.وى در جلب و جذب هاى فکرى خود وقتى یکى از اعضا به فراگیرى آموزش هاى اعتقادى و تشکیلاتى بى توجهى مى کرد، با ریختن آب سرد روى بدن، مورد تنبیه قرار مى داد. در سال هاى ۵۵ و ۵۶ نیز که فعالیت هاى این گروه شدت یافته بود گرچه در ابتدا به «کهفى ها» معروف بودند اما به مرور قالب فرقان را براى خود برگزیدند.یعنى درست زمانى که آنان به لحاظ ایدئولوژى محصورتر و به طرح استراتژى مسلحانه علیه رژیم شاهنشاهى مى پرداختند. انتشار نشریه هاى این گروهک اما از اسفند ۵۶ به نام فرقان منتشر و پخش شد، علاوه بر آن در سال هاى ۵۶ و۵۷ مجلات زیادى از تفسیر قرآن تحت عنوان «پیام قرآن » را نیز منتشر ساختند و موجى از نگرانى را در بین متدینین به وجود آوردند. در این میان پیش از همه استاد مطهرى از این تفاسیر برآشفت و در مقدمه کتاب «علل گرایشى به مادى گرى» تحت عنوان ماتریالیسم در ایران به عنوان ماتریالیسم منافق از آنها یاد کرد و با آرا و تعابیرى که آنان در ترجمه آیات و مفاهیم قرآنى آورده اند با شدت برخورد کرد. شهید مطهرى معتقد بود که «اینگونه تفاسیر یعنى خالى کردن مفاهیم دینى از معنویت و همه را تفسیر مادى کردن ، به معنى خالى کردن زیر پاى دین و مذهب است ، همان سیاستى که مارکس پیشنهاد کرد که براى مبارزه با دین باید مفاهیم دینى را تفسیر مادى کرد و الحق بهترین راه همین است .» شاید همین تعابیر و این نقدها بود که فرقان را بر روى کیس شهید مطهرى فعال ساخته و این عالم برجسته دینى را بعدها عملاً در فایل ترور این گروه قرار داد.
شیوه جذب
شیوه جذب گروه فرقان چندان پیچیده نبود.این گروه که با توجه به فضاى رشد فزاینده نسل جدید مذهبى و متاثر از جریان هاى روز، توانست عده اى را در شمارى از مدارس و مساجد تهران ، جذب کند؛ از آن جمله، مدرسه «جهان آرا» بود که شمارى از معلمان آن (همچون على حاتمى و حسن نورى که دومى از ترورکنندگان شهید مفتح بود) جذب فرقان شدند. همین طور گودرزى تلاش کرد تا پایگاهى در مسجد «قبابه» به دست آورد که با مخالفت مرحوم مفتح روبه رو شد. مسجد «رفعت» هم در نزدیکى خیابان دولت ، یکى از پایگاه هاى اصلى فرقان بود. گودرزى در زمینه کار ایدئولوژیک، عمدتا در کار نشر جزوات تفسیر قرآن بود که مطالب آن سخت بى پایه ، مغلوط و در عین حال ، در قالب برداشت هاى سمبولیک و انقلابى بود. در حقیقت مى توان گفت شیوه جذب آنها در ارتباط گیرى هاى مستقیم و استفاده از علایق دینى جوانانى بود که عمق چندانى در درک مباحث دینى نداشته و با اندکى تهییج قابلیت انفعال داشتند.
چرا ترور؟
درباره این که چرا گروه فرقان در ابتدا به سوى ترور برخى از شخصیت هاى موثر انقلاب روى آورد، نکات قابل توجهى بیان شده است؛ یک دیدگاه دلیل این ترورها بویژه قشر روحانیت را حاصل برخى از عقده هاى شخصى گودرزى عنوان کرده و تاکید مى کنند به دلیل پاسخ برخى از روحانیون همچون شهید مطهرى به ادعاهاى انحرافى آنان، وى تحت عنوان قربانى شدن«ارزش هاى راستین تشیع سرخ علوى» اقدام به این ترورها کرده است.بهانه آنان همچنین این بود که: وى اصطلاح «ماتریالیسم منافق» را جعل کرده و در دین اسلام بدعت گذاشته است و از آن چماق تکفیرى علیه بهترین فرزندان اسلام و قرآن ساخته است. دیگر اینکه نامبرده عضو شوراى انقلاب بوده و همچنین کتاب خدمات متقابل اسلام و ایران را نوشته است که به منزله همکارى با رژیم طاغوتى است؛ و مجازات تمام موارد اعدام است»!! همچنین فرقانى ها معتقد بودند بعدها انتخاب مطهرى براى آن بود که «فکر به قدرت رسیدن دیکتاتورى آخوندیسم و آماده سازى تشکیلاتى آن را مدت ها قبل ،حتى قبل از خرداد ۴۲ از طرف او طرح شده بود». این عبارات در حالى از سوى آنان مطرح مى گردید که هنوز۳-2 ماهى از ابتداى انقلاب نگذشته و عملکردى هنوز در این زمینه شکل نگرفته بود. عده اى دیگر اما با ارتباط داشتن شخصى به نام عطایى از تئوریسین هاى سازمان مجاهدین خلق با آشورى معقدند این گروه تحت تاثیر سازمان مجاهدین خلق در حقیقت به عنوان بازوى نظامى این گروه به ترورها مى پرداخته است. برخى دیگرنیز معتقدند در هنگام تسخیر لانه جاسوسى اسنادى به دست آمده که پرده از نظارت دقیق عوامل آمریکا بر فعالیت این گروه برمى دارد. در فراز یکى از این اسناد آمده است : «تعداد اعضاى گروه فرقان ۴۰ الى ۵۰ نفر مى باشد، آنها ترکیبى از چپ گراها و راست گراها مى باشند ولى بیشتر آنها نامتعادل هستند به جز بعضى از افراطیون اغلب اصول اسلامى را قبول دارند و احساس مى کنند که ترور راهى است که آنها را از دست روحانیون که با نظارت آنها هماهنگى ندارند خلاص مى کند.» بر اساس این سند گفته مى شود ترورهاى انجام شده براى ایجاد لکنت ارتباطى بین مردم و نخبگان انقلاب بوده تا ارتباط فکرى ق€… عقیدتى دراین زمینه قطع شود.
آغاز ترورها
اقدامات تروریستى گروه فرقان از اردیبهشت ماه ۱۳۵۸ آغاز شد. فهرست برنامه ترور این گروه که در بیشتر موارد موفق به انجام آن شدند عبارتند از: محمد قرنى در سوم اردیبهشت ۵۸‎/مرتضى مطهرى در ۱۲اردیبهشت ۵۸‎/ هاشمى رفسنجانى در خرداد ۵۸‎/حاجى طرخانى در تیرماه ۵۸‎/ رضى شیرازى در تیرماه ۵۸‎/ مهدى و حسام عراقى در شهریور ۵۸‎/ محمد مفتح در آذر ۵۸‎/ اصغر همتى، جواد بهمنى، قاضى طباطبایى، محمد باقر دشتیانه، بهبهانى و احمد لاجوردى
همچنین افرادى که براى ترور شناسایى شده بودند عبارت بودند، از محمدحسین بهشتى، محمد جواد باهنر، حقى، امامى کاشانى، ناطق نورى، موسوى اردبیلى و تیمسار فلاحى. اما نکته قابل توجه در این ترورها این مى باشد که :
۱- على رغم ادعاى فرقانى ها مبنى براین که ترورهاى آنان بیشتر به دلیل مقابله با آخوندیسم بوده، تیپ و جایگاه افراد ترور شده نشان دهنده آن است که آنان از گروه ها و طیف هاى مختلف بوده اند؛ شهید مطهرى از طیف روحانیت،شهید قرنى از طیف نیروهاى مسلح و شهید عراقى از طیف بازار.
۲- گرچه برخى ازفرقانى ها در بازجویى هاى خود تاکید کرده بودند که یکى از دلایل ترورها وادادگى دولت موقت در برابر امپریالیسم بوده ولیکن نقض این ادعا زمانى ثابت مى شود که باید بگوئیم هیچ فردى از دولت موقت در لیست ترورها نبوده است.
۳- ترور برخى از افرادهمچون حاجى طرخانى و حسین مهدیان از ابهامات پرونده فرقان است.تقى حاجى طرخانى که طبق برخى از اسناد از حامیان مالى این گروه بوده در حالى توسط فرقان ترور مى شود که تناقض عجیبى را به وجود مى آورد.گفته مى شود طرخانى از جمله کسانى بود که به گودرزى کمک مالى مى کرد؛ اما وقتى استاد مطهرى شهید شد ودر حالى که گفته مى شد وى درشب حادثه ترور با ایشان بوده وى در تیرماه ۵۸ جلوى درخانه اش ترورمى شود.ترورى که مى توان گفت شاید خودزنى فرقانى ها براى برون نیفتادن رازى بزرگ بوده است. همچنین فرقانى ها که مدعى پیروى از دکتر على شریعتى بودند با ترور مهدیان ابهامات دیگرى آفریدند.مهدیان کسى بود که پس از تعطیلى جلسات دکتر شریعتى در حسینیه ارشاد میزبان و پذیراى وى در منزل خودبود.اینکه چرا میزبان شریعتى ترور مى شود تناقضات این گروه را بیش از پیش نمایان مى سازد.
اعضاى اصلى گروه فرقان
هسته اصلى گروه فرقان جوانانى بودند که بیشتر توسط اکبر گودرزى در جلسات مذهبى جذب شده بودند. این افراد عبارت بودند از : مهدى آیتى، غلامرضا اربابى، مرتضى اشرفى یوسفى، حسن اقرلو، امرالله الهى، مسعود رضا امیر، محمد على بصیرى،مسعود تقى زاده، على حاتمى، سعید مرآت،عباس عسکرى،علیرضا شاه بابیک، سعید واحد، محسن سیاهپوش،حمید نیکنام، على اسدى ، بهرام تیمورى، محمد متحدى ، وفا قاضى زاده،محمود سعیدى، کامبیزکوسنجى، نیکو سخن،محراب مندلى زاده، بهرام آذر تیمورى، کمال یاسینى، محمد نورى،مرتضى نبى اللهى ،محمد رضا ملکى پور، فرجام مقبلى زاد و حسن ملکى پور.
ترور و پایان کار فرقان
۱۹ دى ماه ۵۸ . صداى آژیر آمبولانس ها در هیاهوى مردم هراسان، دیگر رمقى ندارد.اکبر گودرزى رهبر گروهى که سرسختانه و با قساوت، چهره ها و شخصیت هاى ارزشمند انقلاب را ترور کرده بود، راحت تر از آنى که تصورش مى شد لب به اعتراف گشود.اعترافات اولیه او نه در سلول و بازداشتگاه که درهمان آمبولانس و در مسیر بیمارستان بود.وى به رغم اعتقاداتش، براى دفاع از زیردستانش حاضر به مقاومت نبود و همین عامل، نقش عمده اى در بریدن فرقانى ها داشت؛ چراکه اگر کسى مدعى سردمدارى جمعى باشد و به راهش عقیده داشته باشد، باید اهل مقاومت هم باشد. اعدام اکبر گودرزى در ۳ خرداد ۵۹ بى شک پایان کارفرقانى ها بود؛ گرچه تا یک سال پس از آن جسته و گریخته ادامه یافت اما سال ۶۰ پایان کار گروهى بود که هنوز بسیارى آن را حلقه و پوسته بیرونى مجاهدین خلق مى دانند.