شکست آمریکا در مدیریت بحران عراق

سیدعلی قدمگاهی
آمریکا به بهانه مبارزه با تروریسم و سلاح های کشتارجمعی و در واقع به منظور اجرایی نمودن طرح تکمیلی خود برای تحکیم سیطره جهانی و نظام تک قطبی از طریق سلطه بر منابع نفتی مبارزه با اسلام گرایی در منطقه تقویت موجودیت رژیم اشغالگر قدس ایجاد دموکراسی های کنترل شده در کشورهای منطقه اعمال فشار بر نظام جمهوری اسلامی و ایجاد زمینه برای اعمال فشار بر چین و اتحادیه اروپا از طریق کنترل منابع نفتی و گسترش محاصره روسیه از طریق استقرار در افغانستان و کسب پایگاه های نظامی در آسیای میانه تسلط بر خاورمیانه را هدف قرارداد. در مرحله اول اجرای این طرح افغانستان و عراق به اشغال آمریکا درآمد.
موضوع چگونگی اداره کشور عراق مسئله مهمی بود که آمریکایی ها پس از ورود به عراق با آن مواجه شدند امری که استراتژی مشخص مدون شده ای برای اجرای آن نداشتند. به همین خاطر مشاهده می شود آمریکایی ها برای اداره عراق سیاست های گوناگونی را در پیش گرفته و در حوزه تصمیم گیری نوسانات زیادی را از خود نشان دادند.
اگر بخواهیم مدل های مدیریتی آمریکا در عراق را به نوعی تقسیم بندی کنیم می توان مدل های ذیل را متذکر شد.
1 ـ اداره عراق با روی کارآوردن یک دولت وابسته به آمریکا
آمریکایی ها بر این باور بودند که باتوجه به نفرت مردم عراق از رژیم صدام حضور آمریکا با استقبال مردم مواجه خواهد شد و آمریکا با روی کارآوردن یک دولت وابسته به خود خواهد توانست به سرعت بر اوضاع مسلط شود. ایاد علاوی به عنوان یک نیروی طرفدار آمریکا در مصدر قدرت قرار گرفت اما به زودی برای آمریکایی ها مشخص شد نامبرده فاقد پایگاه مردمی و توان لازم برای اداره عراق است .
اصولا آمریکا آلترناتیو قدرتمندی که بتواند جای رژیم صدام را پر کرده و از واشنگتن تبعیت نماید را در اختیار نداشت . صحنه قدرتمند سیاسی عراق تنها در اختیار گروه های اسلامی از قبیل مجلس اعلای انقلاب اسلامی و حزب الدعوه عراق با پشتیبانی مراجع دینی بود. لذا دولت موقت ایاد علاوی عمر به کمال نکرد و تحت فشار مرجعیت دینی و گروه های مبارز اسلامی آمریکا مجبور به برگزاری انتخابات شد. با برگزاری انتخابات دولت در دستان گروه های اسلام گرا قرار گرفت . تولد دولت اسلام گرا به کابوسی برای آمریکا تبدیل شد. اتفاقا همان امری که آمریکایی ها در جنگ اول خلیج فارس از ترس به وقوع پیوستن آن از ساقط کردن صدام خودداری کردند این بار در عراق به حقیقت پیوست . آمریکایی ها ناخواسته با دولتی در عراق مواجه شدند که مطابق میل آنان شکل نگرفته بود.
2 ـ حمایت ظاهری از دولت اسلام‌گرا و تلاش مخفیانه برای ساقط نمودن آن
با روی کارآمدن دولت اسلام گرا در عراق و حمایت های گسترده مراجع دینی و آحاد ملت عراق از آن دولت نگران بوده و هست .
تحقق دولت مستقل اسلام گرا هم سو و تاثیرپذیر از متفکران انقلاب اسلامی امری نیست که آمریکایی ها به آن رضایت بدهند.
هزینه های سنگین جنگ که امروز کارشناسان میزان آن را حدود هزار میلیارد دلار تخمین می زنند تلفات نیروی انسانی از بین رفتن وجهه بین المللی آمریکا و در نهایت بی نتیجه بودن این همه تلاش و اقدام آنها و در اختیارقرارگرفتن دولت در دست کسانی که در واقع متحد انقلاب اسلامی هستند سخت ترین وضعیتی است که آمریکا مجبور به تحمل آن است بنابراین براساس قاعده عقلی نمی توان باور کرد که آمریکا با دولت اسلام گرای عراق متحد باشد و لذا تلاش آمریکا برای ساقط نمودن این دولت کاملا محتمل بود. در این مرحله سیاست آمریکا سیاست ایجاد ناامنی گسترده در عراق کشتار وسیع توده مردم . جلوگیری از رونق و سازندگی و در نهایت ناکارآمد نشان دادن دولت اسلام گرای عراق و خسته کردن مردم بود. لذا با هماهنگی القاعده باقی مانده بعثی ها و بعضی دول عرب منطقه و حتی بکارگیری شرکت های تروریستی آمریکایی عراق به صحنه تاخت و تاز تروریست ها تبدیل شد.
فرماندهی عملیات گسترده تروریستی در عراق با آمریکا بود و آمریکا سعی داشت با این سیاست هم مشروعیت دولت نوری مالکی را زیر سئوال ببرد و هم با ناکارآمد نشان دادن گروه های اسلام گرای حاکم زمینه را برای تغییر آرا مردم در انتخابات بعدی فراهم نماید. در اینجا به ذکر چند خبر که نشان دهنده این سیاست آمریکا است می پردازیم .
« ژنرال های ارشد آمریکایی فاش کردند 180 شرکت پیمانکار امنیتی آمریکایی و اروپایی در عراق دست به حملات تروریستی می زنند این 180 شرکت 48 هزار عضو دارند . (1)
«رئیس جمهور عراق از بازداشت صدها تروریست عرب در عراق خبر داد که اکثر آنها از کشورهای عربستان مصر و یمن هستند . (2)
«ساندی تایمز نوشت: به گزارشی NBC بیش از 55 درصد از جنگجویان خارجی حاضر در عراق را اتباع عربستان تشکیل می دهند NBC « ساندی تایمز نوشت : به گزارشی که بدون شک بر میزان عملیات تروریستی و بمب گذاری در اماکن مقدس شیعیان خواهد افزود . (3)
آمریکا در اجرای این سیاست تلاش زیادی از خود نشان داد که منجر به قتل عام مردم عراق شد به طوری که آمار منتشره از تلفات مردم عراق نشان دهنده این واقعیت است که بخش زیادی از تلفات مردم عراق به این عملیات تروریستی مربوط می شود.
«براساس آمارهای مطرح در مراکز نظارتی آمریکا و برخی مراکز مستقل تاکنون دست کم 750 هزار نفر در عراق کشته و بیش از دو میلیون نفر مجروح و معلول شده اند که اکثرا از شیعیان بوده اند.» (4)
علی رغم همه تلاش های آمریکا القاعده بعثی ها و متحدین عرب منطقه ای دولت نوری مالکی همچنان به حیات خویش ادامه داد و حمایت های مردمی و مراجع دینی مانع از سقوط این دولت شد.
اکنون آمریکا با این واقعیت مواجه شده است که ادامه سیاست ناامنی گسترده در عراق نه تنها موجب سقوط و عدم مشروعیت دولت نوری مالکی نشده است بلکه با درز اخبار فرماندهی آمریکا در عملیات تروریستی و نارضایتی عمومی مردم عراق از کشتار هموطنان خود به دست تروریست های آمریکایی زمینه دشمنی بیشتر مردم عراق را فراهم آورده است . در این مرحله آمریکا وارد فاز سوم سیاست خود در اداره بحران عراق شده است . فاز سوم سیاست آمریکا با ناامیدی از سقوط دولت نوری مالکی آغاز شده است .
3 ـ سیاست آشتی ملی نفوذ و استمرار حضور
عدم کارآمدی سیاست اعمال فشار گسترده به دولت عراق و ادامه مقاومت در آن کشور آمریکا را وادار ساخته است تا به تغییر استراتژی خود در عراق بپردازند. آمریکا با کاستن از عملیات تروریستی و دنبال کردن سیاست آشتی ملی تلاش می کند زمینه ورود اهل سنت و بخشی از باقی مانده حزب بعث را به حکومت فراهم کند تا از یکدستی قدرت دولت اسلام گرای فعلی کاسته شده و روزنه های نفوذ در تشکیلات حکومتی را در آینده به وجود آورده و با کاستن از عملیات تروریستی و ایجاد امنیت در عراق زمینه واگذاری تامین امنیت به دولت عراق را فراهم آورد. آمریکایی ها در این مرحله سعی می کنند ترکیب ارتش و نیروی پلیس عراق را که امروز اکثریت آن با شیعیان عراق است را تغییر داده و اهل سنت و بعثی ها را وارد پلیس عراق نمایند تا در مهمترین ابزار قدرت یک دولت زمینه نفوذ خود را فراهم نمایند. آمریکا به این نتیجه رسیده است که باید زمینه خروج آبرومندانه اکثریت قوای نظامی خود را از عراق فراهم آورد. آمریکا متوجه شده است دولتی غیر از دولت نوری مالکی و یا دولت وابسته به گروه های اسلام گرا نمی تواند به اداره عراق بپردازد بنابراین باید حقیقت را پذیرفت و نیروهای آمریکا که در بن بست عراق گرفتار شده اند را نجات داد. البته آمریکا برای حفظ امتیازات خود در عراق سعی خواهد کرد خروج نیروهایش به تدریج صورت گیرد و در نهایت پایگاه های مهم نظامی خود را در مناطق مختلف عراق حفظ نموده و زمینه های نفوذ در ساختار حکومت عراق را فراهم آورد. آمریکا با زمینه سازی بیشتر برای تقویت بخش کردنشین عراق و قراردادن آن در حد یک کشور مستقل تحت عنوان فدرالیسم درصدد است زمینه نفوذ گسترده خود در کردستان عراق را برای اهداف آتی خود فراهم آورد.
با این سیاست آمریکا سعی خواهد نمود ضمن حفظ حضور نظامی خود بر تحولات عراق نظارت داشته و با اعمال فشار به تنظیم سیاست های داخلی و خارجی عراق بپردازد و روزنه های نفوذی برای خود در ارتش و قوای نظامی و در بخش های مختلف قومیتی عراق ایجاد نماید.
با مروری بر آنچه بیان شد و در یک جمع بندی از مطالب ذکر شده می توان نکات ذیل را نتیجه گرفت .
1 ـ آمریکا علی رغم تمام هزینه ها و تلفات متحمل شده نتوانسته است در عراق به اهداف خویش دست یابد . امروز مسئله اصلی آمریکایی ها چگونگی نجات نیروهای خود از عراق و خروج آبرومندانه از آن کشور است .
2 ـ استمرار دولت اسلام گرا در عراق و وضعیت فرهنگی و مذهبی و جو سیاسی عراق افق روشنی برای هرگونه مانور آمریکا برای به دست گرفتن ابتکار عمل در عراق را از بین برده است .
3 ـ آمریکا امیدوار به ساماندهی شبکه نفوذ در حکومت عراق و تقسیم قدرت از طریق ورود اهل سنت و بعثی ها به ساختار قدرت است .
سیاستی که با ابتکار عمل دولت عراق می تواند ضمن حفظ وحدت ملی و بکارگیری کنترل شده اهل سنت در ساختار قدرت آمریکا را ناکام بگذارد.
4 ـ یقینا آمریکایی ها بعد از این همه هزینه و تلفات راضی نخواهند شد به طور کامل صحنه عراق را ترک کنند و به نظر می رسد دولت عراق هم با توجه به فشار اشغالگران وجود بعضی پایگاه های آمریکایی در عراق را فعال بپذیرد و حضور آمریکایی ها محدود بر این پایگاه های نظامی شود.
5 ـ باتوجه به روی کاربودن دولت مردمی در عراق آمریکایی ها نمی توانند مدل ژاپن یا کره جنوبی را در عراق پیاده نمایند . یعنی مدل ادامه اشغالگری و نفوذ و تعیین سیاست های کلی نظام عراق . در ژاپن و کره جنوبی دولت وابسته به آمریکا بر سر کارآمد ولی در عراق چنین امری محقق نشده و وجود پایگاه ها و جاپاهای حضور آمریکا با وجود دولت مستقل اسلام گرا نمی تواند آمریکا را به اهدافش برساند.
6 ـ وجود شبکه مقاومت اسلامی بر ضداشغالگران آمریکایی ها را در پایگاه هایشان راحت نخواهند گذاشت حملات موثر به این پایگاهها که بسیار محتمل خواهد بود ادامه حضور آمریکا در عراق را با مشکل مواجه خواهد کرد.
7 ـ مردم عراق و دولت اسلام گرای آن کشور همواره باید مراقب تغییر سیاست های آمریکا باشند و هرگونه تحرکی که منجر به گسترش نفوذ آمریکا در عراق شود را خنثی نمایند.