آخرین ضربه بر شبکه وابسته دحلان

نویسندگان:آدم مارو و خالد موسى العمرانى
مترجم: مرتضى پروانه
حمله به نوار غزه و شکست اسراییل در به دست آوردن هدف هاى جنگى، گروه مقاومت فلسطینى حماس را از نظر سیاسى قدرتمندتر از همیشه ساخت. همزمان بااین، نابودى گروهى درون جنبش فتح به رهبرى محمد دحلان که رابط نزدیکى نیز با اسراییل داشت، اتفاق افتاد .
حماس از جولاى سال ۲۰۰۷ و پس از پیروزى قانونى در انتخابات سال ۲۰۰۶ در فلسطین، بر نوار غزه حکومت کرده است . ولى کرانه باخترى منطقه فلسطینى توسط جنبش فتح اداره شده است. به دلیل اینکه گروه محمد دحلان نتواست حماس را در ۲۰۰۷ نابود کند، نفوذ خود را در امور فلسطین به طور چشمگیرى از دست داد و شکست اخیر اسراییل در براندازى حماس در نوار غزه باعث کمرنگ تر شدن حضور گروه دحلان در منطقه گردید .
حمله ۳ هفته اى اسراییل به نوار غزه ( از ۲۷ دسامبر ۲۰۰۸ تا ۱۷ ژانویه ۲۰۰۹) نتوانست به هدف اولیه خود یعنى ریشه کن کردن حماس بینجامد . به رغم بى رحمى هاى اعمال شده در جنگ توسط اسراییل که به کشته شدن بیش از ۱۴۰۰ فلسطینى و نابودى مناطق مختلف شهرى انجامید ، گروه مقاومت حماس تلفات بسیارکمى را متحمل شد و حتى توانست موشک هاى با برد نزدیک را نیز به اسراییل پرتاب کند. استوارى حماس در برابر آتش باران نظامى گسترده اسراییل منجر به افزایش اعتبار سیاسى زیادى براى حماس گردید. این پایدارى ثابت کرد که حماس در غزه باقى مى ماند و اسراییل براى آزادى سرباز اسیر شده خود گیلاد شالیت و مصر براى مذاکره بر سر مرز غزه باید با حماس به توافق برسند .
شکست مفتضحانه اسراییل در غزه علاوه بر کمک کردن به حماس در رسیدن به وجهه سیاسى، منجر به ضعیف شدن فتح - جنبش حمایت شده از سوى آمریکا به رهبرى محمود عباس - نیز شده است.
بر خلاف حماس، فتح موظف است تا با اسراییل مذاکره کند. اگر چه مذاکرات قبلى محمود عباس در کنفرانس به اصطلاح صلح آناپولیس نتوانست خواسته هاى فلسطینیان را برآورده سازد. این خواسته ها شامل به وجود آمدن کشورى فلسطینى و متوقف کردن ساخت شهرک هاى اسراییلى نشین در خاک فلسطین و حق بازگشت فلسطینى هاى آواره به سرزمین خود است. محمود عباس که حکم ریاست او بر منطقه فلسطین در ژانویه پایان پذیرفته، قبلا نیز با بحران هایى مثل قانونى نبودن ریاست وى و شکست در مذاکرات مواجه بود و حمله اخیر اسراییل به باریکه غزه، حضور و نفوذ جنبش فتح را که قبلاً نیز توسط دولت اسراییل بر سر صلح نایده گرفته شده بود را نابودتر کرد.
در این شرایط ، جنبش حماس با نگرش مقاومت نظامى خود، جان تازه اى در این حملات به خود گرفت. طبق نظرات تحلیلگران، ناکامى اسراییل در نبرد با حماس در نتیجه ناامیدى بسیار نسبت به گروه فتح محمد دحلان صورت گرفت .
محمد دحلان فعالیت سیاسى خود را در جنبش فتح دوران اولین انتفاضه فلسطین و در اواخر دهه ۱۹۸۰ آغاز کرد. پس از دستگیرى و آزادى وى از سوى اسراییل، او به سازمان آزادى بخش فلسطین به رهبرى یاسر عرفات پیوست .
در سال ،۱۹۹۴ دحلان به همراه یاسر عرفات به غزه بازگشت و به سمت ریاست خدمات ایمنى و پیشگیرانه دولت فلسطین منصوب شد. در طى دومین انتفاضه مردم فلسطین در سال۲۰۰۰ نیروهاى امنیتى دحلان به سرکوب گروه هاى مقاومت به ویژه حماس پرداخته که مخالف مذاکره با اسراییل بودند. در سال هاى بعد، آژانس هاى امنیتى تحت کنترل دحلان به بازداشت فعالان مقاومت پرداخته و یا اطلاعات لازم در مورد گروه هاى مقاومت را به اسراییل ارائه مى دادند.
آمریکا و اسراییل نیز رابطه اى تنگاتنگ با دحلان داشتند که وظیفه اصلى اش سرکوبى حماس بود. در این اواخر، اقدام ضربتى دحلان علیه حماس، با مقاوت مردم در غزه مواجه شد و در تابستان ۲۰۰۷ کنترل غزه در اختیار نیروهاى حماس در آمد.
مدتى بعد از پیروزى حماس در انتخابات سال ۲۰۰۶ آمریکا با همکارى اسراییل به تجهیز و آموزش نیروهاى فتح پرداخته تا اقدامى سرکوبانه را علیه حماس در غزه ترتیب دهد و بدین وسیله جنبش فتح بتواند تسلطى در غزه داشته باشد. این اقدام که بعداً با نام «نقشه دیتون» شناخته شد، توسط دحلان و با همکارى فرمانده آمریکایى کیت دیتون طراحى شده بود. حماس،پس از آگاه شدن ازاین نقشه در ژوئن ،۲۰۰۷ در اقدامى پیشگیرانه نسبت به دشمن خود فتح، کنترل تمام نوار غزه را در دست گرفت و براى نشان دادن دشمنى خود به دحلان، ویلاى او را در خلیج غزه نابود کرد. از آنجا که کنترل غزه تا به امروز در دست حماس بوده این منطقه مورد تحریم بین المللى و همه جانبه مى باشد و در نتیجه بیش از ۵‎/۱ میلیون نفر از ساکنان غزه در وضع بسیار بد انسانى قرارگرفته اند.
ناکامى دحلان در برکنارى حماس در سال ۲۰۰۷ باعث کاهش نفوذ وى در جنبش فتح گردید. در فوریه سال گذشته، کمیته قدرتمند اجرایى این جنبش بیانیه اى را علیه دحلان پس از شکست در غزه صادر کرد. پس از این، دحلان منصب مهمى را در فتح به دست نیاورده است و کاملاً از دید عموم خارج شده بود تا اینکه در زمان حمله اخیر اسراییل به مناطق تحت کنترل حماس دوباره خود را آشکار کرد.
در ژانویه و درست ۳ روز بعد از حمله اسراییل، روزنامه لبنانى السفیر گزارش کرد که دحلان به مصر بازگشته، به امید اینکه بتواند غزه را در کنترل فتح درآورد. تنها ۳۶ ساعت پس از حمله هوایى اسراییل، مسوولان زیادى از رام الله، عمان، واشنگتن و تل آویو به سمت قاهره رهسپار شدند. گفته مى شود محرک اصلى این هجوم تبلیغاتى، محمد دحلان بوده که به تازگى خود را از کرانه باخترى به آنجارسانیده بود .
به نوشته روزنامه السفیر، ۴۰۰ نیروى پلیس، دحلان را به مصر همراهى کردند تا در مرز الاریش در انتظار فرصتى براى حضور در غزه باشند و این در صورتى بود که نیروهاى حماس نابود یا تسلیم شده باشند. این روزنامه همچنین ادامه داد: دحلان در مدت حضور خود در مصر توانست اطلاعات زیادى را در مورد هدف هاى حماس در غزه به ماموران اسراییلى بدهد.
تحلیلگران عقیده داشتند که خروج نیروهاى آمریکایى براى حمایت از اسراییل، نوعى ضربه شدید به دحلان و همراهان او بود. عوامل آمریکایى حمایت گسترده اى از دحلان در مقابل نیروهاى مقاومت داشتند و خروج آنها تاثیر بسیار بدى در قابلیت هاى جنبش دحلان گذاشت.
به نقل از اسام العادیان یکى از اعضاى اصلى جنبش اخوان المسلمین در مصر، دو شکست اخیر اسراییل در جدا کردن حماس از غزه و خروج نیروهاى آمریکایى آخرین ضربه به پیکره محمد دحلان بوده اند. جنبش اخوان المسلمین مصر، بزرگترین جنبش مخالف در مصر است که با ایدئولوژى حماس نزدیکى زیادى دارد. اما تحلیلگران بر این عقیده اند، تاثیر این حرکت فراتر از خود دحلان بوده و کل جنبش فتح را در برمى گیرد. العادیان معتقد است این جنبش شامل مشاوران زیادى حول محمود عباس مى باشد و تاثیر آن مى تواند بر روى دیگر گروه هاى سیاسى فلسطینى نیز اثر بگذارد.
نیروهاى دولت فلسطینى تحت فرمان محمود عباس مستقر در کرانه باخترى، هنوز تحت تمرین هاى مستقیم نیروهاى آمریکایى بوده که هدف اصلى این ماموران نابودى گروه هاى مقاومت و ارائه اطلاعات مورد نیاز اسراییل براى دستگیرى رهبران نیروهاى مقاومت مى باشد.