شعاع انقلاب ایران در عراق

وحید نوری
شاید بی اغراق نباشد اگر گفته شود پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، شعاع این حرکت سراسر جامعه عراق را در برگرفت و در مردم عراق نوعی احساس غرور و امید ایجاد نمود. حجه الاسلام نعمانی در این خصوص می گوید:
ما وقتی می شنیدیم که کودکانمان سرود معروف “ایران، ایران، ایران؛ خون و مرگ و عصیان” را زمزمه می کنند، دچار شگفتی نمی شدیم. آنها با اینکه معنی این کلمات را نمی دانستند، آن قدر به رادیو ایران گوش داده بودند که این سرود و سایر سرودهای دوران پیروزی انقلاب را به خوبی حفظ کرده بودند و این امر، نشاندهنده میزان علاقه و همراهی مردم عراق با انقلاب اسلامی بود. (گفتگو با حجت الاسلام نعمانی، ص 88)
درعین این تاثیرپذیری، نقاط افتراق فراوانی در میان جامعه آن زمان ایران و عراق وجود داشت که باعث پیروزی نهضت در ایران و شکست آن در عراق گردید.
6 -1 انقلاب اسلامی ایران دارای یک رهبر بسیار قوی با پایگاه مرجعیت بود در حالیکه عراق از یک رهبر دینی قوی با وسعت نفوذ و اقتدار امام خمینی رحمت الله علیه محروم بود.
6 - 2 هر چند رژیم حاکم بر ایران رژیم ستمگری بود ولی همه موسسات و دستگاه های حکومتی در دست شیعیان بوده است ولی در عراق روسای کلیه موسسات و دوایر حکومتی سنی هستند. حتی در حزب بعث هم بین شیعه و سنی تبعیض روا داشته می شد.
6 - 3 در ایران با تمام ظلم و ستمی که وجودداشت، ظاهری از دموکراسی به چشم میخورد، مانند مجلس شورای ملی و یا آزادی برخی از روشنفکران و علماء از زندانها پیش از پیروزی انقلاب. در حالی که در عراق این ظواهر دیده نمی شد.
6 - 4 رژیم ایران روابط خود با غرب و اسرائیل را نمی پوشاند و از فرهنگ غربی هم گریزان نبود در حالی که عراق ظاهرا با غرب و استعمارگران دشمنی داشت بنابراین تاحدی افکار عمومی عراق را نسبت به خودمثبت نگه داشته بود. به علاوه رهبران دینی عراق زمینه سازی کافی برای یک انقلاب در عراق، انجام نداده بودند.
6 - 5 در زمان انقلاب اسلامی در ایران، حساسیتی در جهان نسبت به انقلاب اسلامی وجود نداشت در حالی که پس از پیروزی انقلاب در ایران جو جهانی نسبت به هر انقلاب اسلامی دیگری حساس شده بود و اولین قربانی این حساسیت نیز معارضه اسلامی در عراق بود. به جرات می توان گفت که انقلاب اسلامی عراق فدای انقلاب اسلامی ایران شد بدین معنی که اگر انقلاب اسلامی در عراق زودتر از ایران صورت می گرفت، ما شاهد پیروزی انقلاب اسلامی در ایران به این صورت یا حداقل به این زودی نمی بودیم. جنبش های اسلامی در عراق از سال 1988 - 1958، منوچهر قربانی کشککی ، ص313)
6 - 6 رژیم عراق از تجربیات انقلاب اسلامی ایران برای سرکوبی انقلاب در عراق به خوبی استفاده کرد:
6-6-1 شاه ایران دست به آزادی مخالفین و علماء از زندانها زد درحالی که رژیم عراق پس از یک آزادسازی محدود از علماء، به سرعت مجددا ایشان را جمع آوری کرد.
6-6-2 شاه در مقابل مخالفین خود کوتاه آمد و از طرفی عده ای از اطرافیان خود - از قبیل هویدا - را زندانی کرده یا مورد مجازات قرار داد. این مسئله باعث ایجاد عدم اطمینان در میان سایر اطرافیان شاه نسبت به آینده خود شد.ولی صدام چنین کاری نکرد و در مقابل مخالفین خود هم کوتاه نیامد.
6-6-3 شاه خود از مبارزه شانه خالی کرد و به خارج رفت در حالی که صدام و سایر دولتمردان می دانستند که نباید این کار را انجام دهند،در عوض صدام، احمد حسین البکر را که مانع اجرای سیاستهای خویش می دید کنار زد تا با آزادی عمل بیشتری سیاستهای سرکوبگرانه خود را اعمال کند و اولین آنها هم اعدام شهید صدر بود. (جنبش های اسلامی در عراق از سال 1988 - 1958، منوچهر قربانی کشککی ، ص 316)