خیابان یکطرفه اطلاع‌رسانی

کیان خشایار
روابط عمومی وزارتخانه ها، سازمان ها، نهادها و ادارات به نوعی پیشانی آن دستگاه محسوب می شوند. در واقع روابط عمومی پل ارتباطی میان یک دستگاه با دستگاه های دیگر و مردم است. این عضو مهم در نظر مدیران، جایی برای به کار گرفتن کسانی است که در پست های تخصصی نمی توان از آنها استفاده کرد. این نگاه اما دردسرهای زیادی را برای دستگاه ها و مخاطبان آنان ایجاد کرده و می کند. حال آن که اگر دستگاه ها به روابط عمومی اهمیت دهند و افراد متخصص و متعهد در این زمینه را بکار گیرند بسیاری از مشکلات رفع می شود.
روابط عمومی؛ خیابان یکطرفه؟!
یکی از مشکلات روابط عمومی ها ارتباط یکسویه با رسانه ها است. این مسئله بارها مورد اعتراض رسانه ها قرار گرفته است. «محمد کاظم انبارلویی» سردبیر روزنامه رسالت درباره تعامل روابط عمومی ها و رسانه ها می گوید: «روابط عمومی ها عمدتاً مرکزی برای توزیع خبر هستند اما وقتی در برابر پرسشی قرار می گیرند در ارائه اطلاعات کوتاهی می کنند.»
وی با اشاره به اینکه روابط عمومی ها فقط اخبار یکسویه می دهند می افزاید: «روابط عمومی ها کانال توزیع اخبار هستند در حالی که روابط عمومی باید ارتباطی دو سویه داشته باشد و نیازهای اطلاع رسانی را برطرف کند.»
انبارلویی با بیان این نکته که روابط عمومی ها نامه های اداری را محرمانه تلقی می کنند ادامه می دهد: «گردش اطلاعات باید آزاد باشد و هیچ موضوعی نباید از سوی روابط عمومی ها از مردم و رسانه ها پنهان شود. به عنوان مثال وقتی مفسدان اقتصادی همه شرایط حکم را گذرانده اند هیچ دلیلی برای پنهان کردن نام آنها وجود ندارد و باید در اختیار رسانه ها قرار گیرد.»
بکارگیری افراد غیر متخصص
ناتوانی روابط عمومی ها از پاسخگویی درباره اخبار و اطلاعات و شایعات پیرامون دستگاه ها یکی از موارد شایع در این حوزه هاست. اگر هم اطلاع داشته باشند به دلایل نامعلومی از پاسخگویی طفره می روند. مشکل دیگری که وجود دارد ناکارآمدی کارکنان روابط عمومی هاست. گاه حتی بریدن و چسباندن مطالب مربوط به دستگاه هایشان که در روزنامه ها منتشر شده را هم بلد نیستند. و این به دلیل آن است که مدیران به روابط عمومی اهمیت نمی دهند و افراد فاقد توانایی را در این حوزه قرار می دهند.
یک مدرس علوم ارتباطات دلیل ناکارآمدی روابط عمومی ها را استفاده از افراد فاقد تخصص و توانایی لازم در اکثر روابط عمومی ها می داند. فیروز دیندار فرکوش می افزاید: «رئیسان سازمان های دولتی و غیر دولتی به دلیل عدم شناخت از تأثیرات روابط عمومی ها از نزدیکان و افراد مورد اعتماد خود در مدیریت روابط عمومی ها بهره می گیرند.»
وی درباره تعامل روابط عمومی ها با رسانه ها می گوید: «خواسته های روابط عمومی ها و رسانه ها متفاوت است. بنابراین تعامل خوبی میان آنها برقرار نمی شود. روابط عمومی ها به عنوان سخنگو می خواهند عملکرد مثبت از سازمان خود انعکاس دهند در حالی که رسانه ها به عنوان یک منتقد عمل می کنند. بنابراین تعامل درستی ایجاد نمی شود.»
نصاب پلاکارد و پخش شیرینی!
دیندار، نبود نیروهای متخصص، اعتقاد نداشتن مدیران به این حوزه، عدم اختصاص بودجه کافی، عدم تعریف حرفه ای در شرح وظایف روابط عمومی ها و نهادینه نشدن آن را به عنوان ضعف های روابط عمومی ها بر می شمرد و می افزاید: «متأسفانه بعضی از افراد روابط عمومی ها را به عنوان «مسئول تدارکات» می شناسند که باید پلاکارد نصب کنند و شیرینی میان جمعیت پخش نمایند. حال آن که کشور بیشتر به روابط عمومی نرم افزاری نیاز دارد.»
این مدرس علوم ارتباطات راهکار تقویت نقش روابط عمومی ها را بکارگیری افراد تحصیلکرده در این زمینه و رشته های مرتبط می داند و ادامه می دهد: فردی که می خواهد در روابط عمومی کار کند علاوه بر تحصیلات مرتبط باید روحیه ذاتی روابط عمومی داشته باشد و مدیران سازمان ها و نهادها باید اعتماد به نفس، بیان مناسب و رفتار و نگرش مثبت را از جمله شاخص های انتخاب مسئولان و کارکنان روابط عمومی مد نظر داشته باشند.»
تغییر وضعیت روابط عمومی ها به تغییر نگرش مدیران وابسته است. برقراری ارتباط صمیمی با مردم و رسانه ها در چارچوب ارتباط دو سویه شکل می گیرد و این کار از کارمندان اداری تبعید شده به روابط عمومی یا افرادی که در جهت ایجاد اشتغال و بردن یک لقمه نان بر نمی آید.
فردی که در روابط عمومی مشغول می شود باید یک یا چند هنر را آموخته باشد. خوش برخوردی، خوش بیانی، خوش خطی، آشنایی با نقاشی، فیلمبرداری و عکاسی و از همه مهم تر آشنایی با فن ارتباط گیری. دستگاهی که بخواهد فقط گوینده باشد و شنونده نباشد روابط عمومی ناکارآمدی خواهد داشت.