مرحله جدید شراکت در شرق

مراسم 64-مین سالگرد پیروزی جنگ بزرگ میهنی نشان داد که به رغم همه مسائل، پیروزی بعنوان پدیده ای تاریخی در یاد مردم شوروی سابق مانده است و این رویداد بدون توجه به اینکه در کشورهای بوجود آمده بعد از فروپاشی به چه نحوه و در چه سطحی برپا می شود، در خاطره های زنده مانده است.
این مسئله که سران اتحادیه اروپا آغاز برنامه "شراکت در شرق" و امضای صورتجلسه طرح NABUCCO را برای روزهای 7 و8 مه درنظر گرفتند، اتفاقی نیست. در خصوص مسئله میراث به اصطلاح بعد از فروپاشی شوروی (روسیه) از نظر فضای ژئوپلیتیکی بررسی هایی انجام شد و در مورد "استقلال انرژی" از وارث شوروی سابق یعنی فدراسیون روسیه نیز تصمیماتی اتخاذ شد.
اهمیت ژئوپلیتیکی این مسئله را کسانی که در آن شرکت داشتند، به طور قاطعی انکار می کنند. بعنوان مثال "بنیتو فررو-والدنر" کمیسر اتحادیه اروپا گفت: من دلیلی برای تردید نمی بینم. این زمینه جدیدی برای نفوذ نیست و فقط کمک به کشورها و مدرنیزاسیون آنهاست.
نخست وزیر کشوری که در ماه جولای سال جاری ریاست دوره ای اتحادیه اروپا را از چک تحویل خواهد گرفت نیز گفت: تفاوت اصلی میان منطقه تحت نفوذ و برنامه "شراکت در شرق" در آنست که در مورد اول موافقت طرف مخاطب پرسیده نمی شود و در مورد دوم کشورهای همسایه خودشان خواستار همگرایی بیشتر با اتحادیه اروپا هستند.
"میرانک توپولانک" نخست وزیر چک که از سوی پارلمان این کشور رای عدم اعتماد را کسب کرد نیز گفت: طرح برنامه "شراکت در شرق" نباید احیای سیستم های بلوکی و مبارزه در زمینه نفوذ را احیا کند. این باید گونه ای از روابط عملگرایانه و غیر رسمی شرکای برابری باشد که چه در زمینه تجاری و امنیت انرژی و چه در بخش تحکیم حقوق بشر قصد همکاری دارند.
در اتحادیه اروپا که برای خود همسایگان "شرقی" و "جنوبی" را معین کرده نیز اصرار دارند: برنامه "شراکت در شرق" ماهیت ضد روسی نداشته وبه کشورهایی از شوروی سابق مربوط می شود که در چارچوب "سیاست متنوع و چند برداری"، حق انتخاب خود را بدون حضور روسیه اجرای می کنند. به همین خاطر اگر اتحادیه اروپا خواستار برخورداری از همسایگانی ثابت، دموکرات و در حال شکوفایی است باید تا زمانی که موافقت کشورهای مذکور وجود دارد، برای آنها کاری انجام دهد. و یا به قول "نیکلا سارکوزی" رییس جمهور فرانسه تا زمانی که آنها تا آخر خود را پایمال نکرده اند.
اتحادیه اروپا همچنین قصد دارد که حضور فعالی در حل مناقشات "یخ زده" در آذربایجان، مولداوی و گرجستان از خود نشان دهد.
از سوی دیگر برای سران کشورهای دعوت شده به این همکاری در اصل "استانداردهای اروپایی" مطرح نیست بلکه اهداف بزرگتر دیگری در ذهن است که از نظر آنها کامل قابل دسترسی است.
از جمله آنها سران اوکراین و بلاروس بودند که به صراحت اعلام کردند که اتحادیه اروپا بدون این دو کشور به سختی می تواند ادامه حیات دهد و در کل این مسئله امکان پذیر نیست.
لازم به یادآوری است که هر دو آنها یعنی "الکساندر لوکاشنکو" و "ویکتور یوشنکو" مانند دیگر نمایندگان اتحادیه اروپا موضوع روسیه را نیز فراموش نکردند.
همچنین روز 8 مه در اجلاس "انرژی" پراگ اتحادیه اروپا صورتجلسه مشترکی با آذربایجان، گرجستان، ترکیه ومصر در خصوص طرح احداث خط لوله گاز "نابوکو" امضا کرد. این درحالیست که کشورهای آمریکا، روسیه و اوکراین ناظران امضای این سند بودند.
فعلاصورتجلسه مذکور را کشورهای قزاقستان، ترکمنستان و ازبکستان که کشورهای اصلی تامین کننده گاز طبیعی این طرح محسوب می شوند، امضا نکرده اند اما طرح "امنیت انرژی اورآسیا" که در خود پروژه "کریدور جنوبی- راه ابریشم جدید" را در بر دارد، هنوز هم از دستور کار حذف نشده است. به نظر می رسد که این پروژه در جریان اجلاس روسیه- اتحادیه اروپا که طی روزهای 21-23 مه در خاباروفسک برگزار خواهد شد، مورد بررسی قرار می گیرد.
رقابت بر سر فضای بعد از فروپاشی شوروی سابق هنوز هم ادامه دارد. باهمه اعلامیه های غرب مبنی بر اینکه برنامه "شراکت در شرق" علیه روسیه نیست، در روابط میان روسیه و اتحادیه اروپا یک سری تنش های مشخص به چشم می خورد. در پشت ظاهر نشر "دموکراسی و حقوق بشر" در میان کشورهای شوروی سابق چیز دیگر قرار دارد.
64-مین سالگرد پیروزی جنگ بزرگ میهنی در اروپا باید برای برخی از اشخاص یادآور حادثه ای تلخ باشد.