برزخ پاکستان

اکونومیست
حملات گسترده اخیر ارتش پاکستان در دره سوآت در استان سرحد شمال غربی علیه شبه‌نظامیان طالبان اگرچه با استقبال آمریکا روبرو شده اما این حملات صدها هزار تن از مردم غیرنظامی این منطقه را نیز آواره کرده است. این در حالی است که کارشناسان هشدار داده‌اند که ادامه این روند می‌تواند فاجعه بشری در این کشور هسته‌ای به بار آورد.
اگرچه اکثر این آوارگان که در چادرهای سفید ردیف شده در اردوگاه جلالا در منطقه مَردن استقرار یافته‌اند و در شرایط خوبی به سر نمی‌برند اما فکر می‌کنند که حملات گسترده ارتش پاکستان علیه طالبان در دره سوآت اقدامی لازم است. البته این نگرانی نیز در میان مقامات دولت پاکستان وجود دارد که آوارگان نسبت به عدم اقدامات کافی دولت در اسکان آنها خشمگین شوند.
اکثر این آوارگان معتقدند که ارتش پاکستان بیش از حد از آتش سنگین و حملات هوایی استفاده می‌کند که این موضوع تاکنون باعث کشته شدن غیرنظامیان بی‌شماری شده است.
درنظرسنجی اخیر انجام شده توسط موسسه بین‌المللی جمهوری‌، 69 درصد از مردم پاکستان اعلام کردند که معتقدند عملیات‌های القاعده و طالبان در پاکستان یک مشکل جدی محسوب می‌شود و 45 درصد از رای‌دهندگان نیز از عملیات‌های ارتش علیه شبه‌نظامیان در شمال غربی پاکستان حمایت کرده‌اند.
همچون اردوگاههای دیگر ساخته شده برای پناهندگان در دره سوآت، جلالا از درختان اندکی برای داشتن سایه بان برای آوارگان زیر آفتاب داغ تابستان برخوردار است اما فضای زیادی دارد.
درحال حاضر موج حرکت مردم پاکستان از دره سوآت، منطقه بونر و دیر سفلی بی‌وقفه در حال انجام است. اکثر این آوارگان با پای پیاده این مناطق جنگی را ترک می‌کنند. حتی رانندگان نیز از انتقال مردم هراس دارند.
یک مقام رسمی ارتش پاکستان اعلام کرده که حدود 800 هزار غیر‌نظامی طی درگیری اخیر در شمال غربی این کشور از این منطقه گریخته‌اند. این درحالی است که پیشتر 500 هزار غیرنظامی نیز در ابتدای حملات گسترده ارتش پاکستان به این منطقه آواره شده‌اند.
حملات اخیر ارتش پاکستان هشتم مه آغاز شد و به گفته کارشناسان پس از فشارهای بین‌المللی به دولت پاکستان، یوسف رضا گیلانی، نخست وزیر این کشور به ارتش دستور داد برای نابودی کامل تروریست‌ها در شمال غربی پاکستان وارد عمل شوند. آصف علی زرداری، رئیس جمهور این کشور نیز که اخیرا به واشنگتن سفر کرده بود به مقامات آمریکایی قول داده که این عملیات‌ها تا زمانیکه شرایط عادی به دره سوآت بازنگردد، ادامه داشته باشد.
براساس اعلام مقامات پاکستان تاکنون بیش از 850 شبه نظامی طالبان طی حملات ارتش کشته شده‌اند و 45 سرباز ارتش نیز در این درگیری‌ها جان خود را از دست داده‌اند. به گفته مقامات ارتش پاکستان حدود 12 هزار نیروی ارتش مقابل پنج هزار شبه‌نظامی در شمال غربی این کشور صف‌آرایی کرده و به نوعی می‌توان گفت که جنگ داخلی در این منطقه روی داده است.
این نگرانی وجود دارد که این عملیات‌ها به این زودی پایان نپذیرد و درگیری‌ها به مناطق دیگر پاکستان نیز کشیده شود و عملا در این کشور هسته‌ای جنگی گسترده به وقوع بپیوندد.
به گفته مقامات ارتش پاکستان، شبه‌نظامیان با صدمات وتلفات فراوانی طی این حملات روبرو شده‌اند و همچنان در حال فرار از این منطقه هستند.
درست است که حملات گسترده ارتش پاکستان در شمال غربی با استقبال برخی کشورها روبرو شده اما کشته شدن غیرنظامیان و آواره شدن بیش از 1.3 میلیون غیرنظامی به چالشی جدی برای دولت اسلام‌آباد تبدیل شده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که ارتش پاکستان در حال طرح‌ریزی عملیات گسترده‌تری علیه شبه‌نظامیان در ماه آینده است.
هنوز هم برخی تحلیل‌گران در مورد جدیت پاکستان در مبارزه با شبه‌نظامیان شک و تردید دارند و حملات اخیر ارتش پاکستان را نمایشی توصیف می‌کنند. پیشتر برخی از مقامات آمریکایی سازمان اطلاعاتی پاکستان را به همکاری با گروه طالبان متهم کرده بودند. کارشناسان معتقدند که اگر دولت فعلی پاکستان در مبارزه علیه طالبان و افراطیون در این کشور ناکام بماند، آمریکا تلاش خواهد کرد تا نواز شریف را در روند تقسیم قدرت با زرداری قرار دهد. با توجه به افزایش حملات ارتش این نگرانی نیز وجود دارد که عدم رسیدگی کافی به آوارگان باعث شود تا از محبوبیت دولت اسلام‌آباد در میان مردم این کشور کاسته شود.