نصیحت روسیه به اسراییل

ولادیسلاو واروبیوف
«راسیس‌کایا گازی‌یتا»
همه شرکت‌کنندگان در جلسه شورای امنیت سازمان ملل متحد در نیویورک که به بررسی او ضاع خاورمیانه و به ویژه روند صلح فلسطین و اسرائیل اختصاص داشت، از روسیه سپاسگزار بودند. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه که ریاست جلسه را بر عهده داشت، تمهیدات زیادی برای این نشست اندیشیده بود. با این وجود، اتفاق‌نظر تقریباً کامل همه اعضای شورای امنیت درباره یکی از مسایل مورد بحث سیاست بین المللی باعث تعجب ناظران شد. چندی پیش سازمان ملل به صحنه نبردهای سیاسی واقعی بین کشورهای مختلف به ویژه روسیه و کشورهای غربی پیرامون موضوعات مختلف خصوصاً اوضاع اوستیای جنوبی و آبخازیا (پس از حمله گرجستان به این جمهوری‌ها و به تبع آن جنگ روسیه با این کشور) تبدیل شده بود. شکی نیست که دیپلمات‌ها در آینده نیز در سازمان ملل به صورت منطقی از منافع ملی کشورهای خود دفاع خواهند کرد. با این وجود، در نشست اخیر شورای امینت جو سازمان ملل بهتر شده است. کسانی که در این مورد شک دارند، می توانند متن صورتجلسه مربوط به اوضاع خاورمیانه که در نشست اخیر شورای امنیت منتشر شد را مطالعه کنند. نمایندگان کشورهای مختلف به جای اینکه بر اختلاف‌نظرها اصرار کنند، مذاکرات تمام عیاری انجام دادند به نحوی که همة اطراف این نشست از نتیجه به دست آمده راضی بودند.
در این نشست پیام صریحی به اسراییل فرستاده و به تأکید سرگئی لاوروف، این کار به موقع انجام شد. با توجه به ریاست روسیه بر شورای امنیت، نتیجه و کارآیی این نشست به دیپلمات های روس بستگی داشت. نتیجه نیز برای روس‌ها قابل ملاحظه‌ بود، به نحوی که همه از نتایج جلسه راضی بودند. عده‌ای از روسیه به خاطر پیشنهاد تشکیل جلسه دربارة اوضاع خاورمیانه تشکر کردند. دیگران به کیفیت بالای رایزنی‌های مقدماتی در مورد پیش‌نویس بیانیه نهایی این نشست، که توسط دیپلمات‌های روس تهیه شد، اشاره داشته و آن را واجد تأثیر بسیار می‌دانستند.البته، برخی ناظران بر این باور بودند که بهتر بود اگر جلسه شورای امنیت بعد از دیدار بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل از ایالات متحده که یک هفته بعد صورت خواهد گرفت، تشکیل می‌شد. ولی سرگئی لاوروف نظر دیگری داشت و اعضای دیگر شورای امنیت نیز با او موافقت بودند. از دیدگاه او؛ در روند مذاکرات صلح خاورمیانه خلأ خطرناکی ایجاد شده است. لاوروف در سخنان خود در این نشست تأکید کرد که باید تلاش کرد که «روند سیاسی به نقطه صفر بر نگردد».
البته می‌توان امیدوار بود که دولت جدید فلسطین از این موضع‌گیری بسیار خرسند باشد. اما جنبة مهم این سخنان، فرستادن پیامی مشخص به کابینه نتانیاهو است. روسیه به همین منظور بود که پیشنهاد تشکیل جلسه شورای امنیت را مطرح کرد. سرگئی لاوروف در این جلسه اظهار داشت که «مذاکرات باید نه از صفر، بلکه با توجه به دستاوردهای قبلی از سر گرفته شود. هر چیزی که قبلاً حاصل شده بود، باید رعایت شود». هفت وزیر امور خارجه (از جمله وزیران بریتانیا و فرانسه) و سه معاون وزیر که در جلسه حضور داشتند، با این نقطه‌نظر موافقت کردند.ولی آیا دولت اسراییل به پیام شورای امنیت توجه می‌کند؟ لاوروف در پاسخ به این سئوال خبرنگار «راسیس‌کایا گازی‌یتا» اظهار داشت؛ «امیدوارم که توجه کنند. مشکل بتوان تصمیمات شورای ناتو را نادیده گرفت، زیرا این تصمیمات به اتفاق آرا گرفته شده است».
لاوروف اضافه کرد؛ «اظهارات نماینده ایالات متحده در سازمان ملل مبنی بر اینکه ابتکار صلح عربی به جزء لاینفک سیاست دولت اوباما در خاورمیانه تبدیل شده، را پیشرفت بزرگی می‌دانم. فکر می‌کنم که این نکات در صورت لحاظ شدن در تصمیمات شورای امنیت نمی‌توانند نادیده گرفته شوند. ما در تماس‌های خود با شرکای اسراییلی تلاش می‌‌کنیم تا آنها را برای پذیرش این واقعیت عینی مجاب کنیم». شایان ذکر است که طبق برنامه‌ریزی‌های دولت روسیه گفتگو‌ها در خصوص اوضاع خاورمیانه چند هفته بعد (تابستان) در چارچوب گروه چهارگانة خاور میانه ادامه خواهد یافت. هرچند زمان و مکان برگزاری این جلسه هنوز دقیقاً تعیین نشده، ولی اعضای هیأت نمایندگی روسیه به «راسیس‌کایا گازی‌یتا» تأکید کرده‌اند که قرار است این نشست در ماه ژوئن برگزار شود.
به تأکید آنها، پس از این نشست، زمان برگزاری همایش خاورمیانه در مسکو نیز مشخص خواهد شد. شایان ذکر است که این کنفرانس بارها به تعویق افتاده، زیرا دیپلمات‌های روس برآنند که این نشست نه «نشستی برای نشست»، بلکه ملاقاتی با بهترین نتایج ممکن باشد. سرگئی لاوروف بر این باور است که زمان برگزاری کنفرانس مسکو به موضع‌گیری دولت جدید اسراییل منوط است. با وجود اینکه وزیران امور خارجه روسیه و اسراییل به زبان روسی با هم گفتگو می‌کنند، وزیر روس با احتیاط زیادی درباره زمان برگزاری کنفرانس در مسکو اظهار نظر می‌کند. به گفته وی قرار است این کنفرانس «در سال جاری» برگزار شود.