توقف در دوراهی افغانستان

ترجمه: فرزانه سالمی
باراک اوباما رئیس‌جمهور آمریکا اخیرا در نشست ناتو در استراسبورگ اعلام کرده پیمان نظامی ناتو «موفق‌ترین اتحادی است که در تاریخ مدرن دنیا شکل گرفته است» شاید این اظهارنظر اوباما تا حدی درست باشد اما ظاهرا خوش‌بینی رئیس‌‌جمهور آمریکا کاملا در نقطه مقابل تحلیلی است که کارشناسان نظامی اروپایی از وضعیت ناتو ارائه داده‌اند. ناتو که این روزها 60 سالگی‌اش را جشن گرفته، از نظر این کارشناس با یک خلاء نظامی آمریکا چنان نسبت به قدرت نظامی اروپا افزایش پیدا کرده که هماهنگی عملیات میان نیروهای‌ آمریکا با نیروهای سیار اعضای ناتو به سختی انجام می‌گیرد. به گفته جیم آربوتانت رئیس کمیته منتخب دفاعی پارلمان انگلیس، این تفاوت آن‌قدر چشمگیر است که احتمال می‌رود نیروهای ناتو به جای «همکاری» با آمریکا فقط مجبور به «هماهنگی» با آن باشند. در این میان، موضوع اصلی مورد توجه در نشست سران کشورهای عضو ناتو، افغانستان است و به تبع آن بحث «همکاری یا هماهنگی» هم سر جایش است.
از آنجا که از میان 18 عضو ناتو 21 کشور از قاره اروپا هستند، مساله فرماندهی نیروهای ائتلاف بین‌المللی در افغانستان (ایساف) از اهمیتی دوچندان برخوردار شده و از سوی دیگر وضعیت افغانستان باعث شده نوعی وحدت و تعجیل در تصمیم‌گیری در میان سران ناتو ایجاد شود. حالا کشورهای عضو ناتو در این اندیشه‌اند که‌ آیا باید وظایف جدیدی را در افغانستان به عهده بگیرند یا نه. انگلیس، فرانسه و هلند از جمله کشورهایی هستند که نیروهای خود را به میدان نبرد نظامی فرستاده‌اند اما بسیاری از کشورهای اروپایی دیگر از جمله آلمان (که بزرگ‌ترین نیروی نظامی را در اروپا دارد) اصرار دارند که نیروهایشان فقط به ماموریت های غیرنظامی اعزام شوند البته اوضاع خیلی هم ناامیدکننده نیست زیرا برخی کشورهای اروپایی دیگر مثل ایتالیا اندکی از موضع مخالف با حضور در ماموریت‌های نظامی در افغانستان دست برداشته‌اند. با این وجود آمریکا هنوز راضی نیست. یکی از مقامات پنتاگون در این خصوص اعلام کرده آمریکا ترجیح می‌دهد کمک نقدی بیشتری را از سوی کشورهای اروپایی دریافت کند وآن را در راه گسترش و تجهیز ارتش افغانستان، تعلیم نیروهای پلیس و افزایش فعالیت‌های مدنی در این کشور خرج کند. واقعیت این است که اوباما در میان کشورهای اروپایی محبوبیت خوبی دارد اما این بدان معنی نیست که دولت اوباما همیشه به هر ه که اراده کند دست خواهد یافت. کارشناسان نظامی معتقدند مجموعه این شرایط نشان می‌دهد آمریکا نمی‌تواند انتظارات نظامی خود از اروپا را در افغانستان محقق ببیند.
به هر ترتیب مساله هماهنگی نیروهای آمریکایی و اروپایی در افغانستان و خلاء در قدت نظامی آنها همچنان به قوت خود باقی است. پنتاگون حدود 15 درصد از بودجه عظیم نظامی خود را بع تحقق برای ساخت تسلیحات و سیستم‌های جدید نظامی اختصاص دهد در حالی که در کشورهای اروپایی این رقم بسیار کمتر است.
مثلا انگلیس که در میان کشورهای اروپایی بیشترین هزینه‌ها را در عرصه نظامی خرج می‌کند، تنها 9 درصد از بودجه خود را به این امر اختصاص می‌‌دهد و همین می‌تواند معیاری باشد برای درک خلاء موجود در قدرت نظامی آمریکا و اروپا. واقعیت این است که اروپا ترجیح می‌دهد بودجه نظامی خود را برای تامین امنیت اروپا خرج کند، نه جاهای دیگر.