پردهنشینهای قدرت در کرملین (بخش دوم و پایانی)
نوشته: داریوش صفرنژاد ـ پژوهشگر مسائل اوراسیا
ارتقای زوبکوف 66 ساله، حکایت از طرحهایی دارد که نشان میدهد وی احتمالاً به عنوان یک مسئول وفادار که میتواند کرسی ریاست جمهوری را حفظ کند و سپس به منظور بازگشت پوتین از آن کناره بگیرد، انتخاب شده است. زوبکوف در پاسخ به این سؤال که آیا وی رئیسجمهور خواهد شد، گفت: اگر من چیزی در این موقعیت به دست آورم، این امر را رد نمیکنم.
2ـ برخی دیگر نیز معتقدند زمان بازگشت پوتین حتی میتواند زودتر از 2012 نیز روی دهد و آن زمانی است که بنا به دلیلی که در زمان خود موجه خواهد بود، انتخابات ریاست جمهوری زودتر از موعد برگزار شود.
3ـ اما تئوری دیگری هم وجود دارد و برخی میگویند پوتین باید به خاطر این انتخاب و سپردن کرملین به یک فرد ناشناخته بسیار هوشیار و محتاط باشد. پوتین خود نیز خارج از عالم سیاستمداران برجسته بود، اما بوریس یلتسین او را به عنوان نخستوزیر خود انتخاب کرد و به اینترتیب اندکی بعد، مأمور سابق کا.گ.ب بر مسند ریاست جمهوری نشست و دیگر قدرت را از دست نداد، اما با وجود این، حتی همین دسته هم این انتخاب را دلیلی برای ریاست جمهوری بعدی پوتین میدانند.
4ـ در روسیه گمان عموم بر آن است که پوتین با جابهجا کردن این چهرهها در واقع در پی آراستن صحنه سیاسی به صورتی است که رئیسجمهور آینده روسیه فردی مطابق میل و سلیقه وی باشد. این باور عمومی البته باور درستی هم است. پوتین میخواهد رئیسجمهور آینده، که در انتخابات ماه مارس آینده (اسفند جاری) برگزیده میشود، فرد مورد اعتماد وی بوده و شکل سیاق فعلی نظام سیاسی را حفظ کند.
از سویی، جابهجا شدن نخستوزیران پوتین تا حدودی یادآور کیش قدرت تزارها است. او میخواهد با این رویه بگوید؛ «هر کس را که مورد رضای ما باشد برمیکشیم، هر آن کس را که بخواهیم کنار میزنیم و رعایای ما راهی ندارند جز آنکه از کارهای ما تعریف و تمجید کنند.»
هر بار که این رویه، یعنی صدور فرامین پوتینی و اطاعت عامه رعایا تکرار میشود، مرام ارباب و رعیتی در عرصه سیاسی روسیه بیشتر ریشه میدواند.
5ـ در روسیه برگزاری انتخابات پارلمانی برای ماه دسامبر (آذرماه) و انتخابات ریاست جمهوری برای ماه مارس 2008 (اسفندماه جاری) تعیین شده است. پوتین عزم خود را جزم کرده که در این هر دو مورد کوتاه نیاید و سلطه بلامنازل خود بر قدرت را تا هر کجا و هر زمان که بتواند حفظ کند. حال با گماردن زوبکوف مرد 65 سالهای که از محارم حلقه پوتین است به نخستوزیری، نگرانی از بابت دردسرهای احتمالی در دولت نداشته و میتواند به دنبال پیدا کردن و انتخاب فرد موردنظرش برای به دست گرفتن زمام ریاست جمهوری برآید.
پوتین با اعمال این تمهیدات زبانههای جنگ قدرت بین دو معاون نخستوزیر به علاوه سرگئی ایوانف وزیر دفاع پیشین و دیمیتری مدودوف مدیر شرکت گازپروم را شعلهورتر کرده و از طرفی از قدرت گرفتن انحصاری هر کدام از آنان نیز جلوگیری به عمل آورد. چنانچه هر کدام از مدعیان یاد شده متصدی نخستوزیری میشدند. آنگونه که پوتین توانست بر جای یلتسین بنشیند. ساکنان کرملین همه به سوی آن شخصیت کشیده شده و از راه و رسم پوتین کناره میگرفتند.
6ـ پوتین گفت، وی در نظر دارد بر عرصه سیاسی کشور پس از کنارهگیری نفوذ داشته باشد و تلاش برای کسب کرسی ریاست جمهوری در آینده را رد نکرد.
بدینترتیب بیش از هر کسی احتمال نخستوزیری سرگئی ایوانف، همشهری، دوست نزدیک و همکار قدیمی ولادیمیر پوتین در ک.گ.ب مطرح شد که در حال حاضر معاون نخستوزیر است.
در حالی که اغلب تحلیلگران متفقالقول بودند که ولادیمیر پوتین، سرگئی ایوانف را برای نخستوزیری برمیگزیند تا راه او را برای جانشینی خود در مسند ریاست جمهوری باز کند، اکنون با انتخاب ویکتور زوبکوف به نخستوزیری روسیه، نظرهای متفاوتی میان تحلیلگران در مورد نقش زوبکوف مطرح است.
اما عدهای دیگر با توجه به اینکه خود پوتین نیز در زمانی که به نخستوزیری رسید، چهرهای گمنام بود، بعید نمیدانند که ویکتور زوبکوف، انتخاب او برای ریاست جمهوری نیز باشد.
* نتیجهگیری:
1ـ اعلام خبر انتخاب ویکتور زوبکوف به عنوان نخستوزیر روسیه اغلب سیاستمداران روسیه را شگفتزده کرد، زیرا در گمانهزنیها هیچکس نام زوبکوف به کوشش نرسیده بود. انتخاب زوبکوف از آن جهت مهم است که در آستانه تغییر در ریاست جمهوری روسیه روی میدهد، بهار آینده ولادیمیر پوتین پس از 2 دوره فعالیت در هیأت ریاست جمهوری روسیه، باید جای خود را به نفر بعد بسپارد و مترصد بنشیند تا آنگونه که خود اظهار داشته، برای انتخابات 2012 ریاست جمهوری روسیه آماده شود.
2ـ این تحولات در شرایطی صورت میگیرد که براساس نظرسنجیهای اخیر، مردم روسیه به خطمشی در پیش گرفته شده از سوی ولادیمیر پوتین اعتماد دارند.
در این نظرسنجی، بیشتر افراد خواستار تقویت گرایشهایی شدهاند که در سیاست داخلی و خارجی در زمان پوتین آغاز شده است. 51 درصد معتقدند که تقویت خودکفایی کشور در آینده برای روسیه بسیار ضروری است. 56 درصد خواستار تقویت نقش دولت در اقتصاد شدهاند و 49 درصد نیز خواهان حمایت از مردم در برابر سیل مهاجرت خارجیان هستند.
3ـ نظرسنجیها حاکی از این است در صورتی که سرگئی ایوانف در انتخابات سال آینده نامزد ریاست جمهوری روسیه شود، بیش از رقبایش احتمال برنده شدن دارد.
60 درصد کسانی که در نظرسنجی «بی.بی.سی» شرکت کردند نیز از نخستوزیری سرگئی ایوانف حمایت کردند.
4ـ عدهای معتقدند که زوبکوف تنها نقشی جنبی خواهد داشت و در نهایت، پوتین برای رئیسجمهور شدن سرگئی ایوانف یا فرد دیگری از حلقه نزدیکانش نظیر مدودف، خواهد کوشید.
5ـ در ساختار سیاسی روسیه، نخستوزیر صرفاً یک مجری بوده و عهدهدار پیگیری امور اقتصادی کشور است. در حدود 15 سال اخیر در روسیه، زوبکوف نهمین نخستوزیر در این کشور است و در واقع تغییر نخستوزیر که وظیفه اصلیاش سکانداری امور اقتصادی کشور بوده و به جهت ساختار وخیم اقتصادی این کشور، بایستی به لحاظ اجرایی پاسخگوی انتظارات مردم باشد، امری عادی و مرسوم محسوب میگردد و افکار عمومی مردم روسیه با این روند آشناست.
6ـ در حال حاضر طیف سن پترزبورگیها، عهدهدار هدایت امور سیاسی در کرملین بوده و پشت پردهنشینان اصلی در کرملین نیز این طیف هستند. طبیعی است به واسطه منافع ایجاد شده، آنها هیچگاه رضایت نخواهند داد که قدرت در این کشور پس از رفتن پوتین از کرملین ـ ولو برای هر مدتی ـ از دست آنها خارج گردد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
