تنگه هرمز در کانون رویارویی ایران و آمریکا
نویسنده سرلشگر بازنشسته حسام سویلم مرکز مطالعات استراتژیک الاهرام
مترجم میرکریمی
مقدمه
در زمانی که سخن از سناریوهای نظامی علیه ایران در برخی از محافل جهان مطرح می شود تحلیلگران با یاداوری قضیه نفت به این نکته متذکر می شوند که این ماده ارزشمند مانعی در برابر امریکا برای وارد شدن به عرصه جنگی دیگر در منطقه است زیرا ایران با حاکمیت بر تنگه هرمز این قدرت را دارد که صادرات این ماده ارزشمند را با مشکل جدی مواجه کند چراکه بیش از نیمی از نفت تولیدی خاورمیانه از این تنگه می گذرد و این بدین معنی است که بسته شدن چنین تنگه ای قیمت پر نوسان نفت در بازار جهانی را پرنوسان تر خواهد کرد پس باید از نفت به عنوان وسیله ای یاد کرد که ممکن است مانع از هجوم نظامی به ایران شود تحلیل زیر با عنوان تنگه هرمز در کانون رویارویی ایران و امریکا نوشته ای است از حسام سویلم نویسنده عرب که در پایگاه اینترنتی مرکز مطالعات استراتژیک الاهرام منتشر شده است نویسنده در این مقاله تلاش کرده است چنین القا؟ کند که عملی شدن تهدید ایران مبنی بر مسدود کردن تنگه هرمز باتوجه به اهمیت بسیار بالای این تنگه مشکلاتی را برای تمامی منطقه در پی خواهد داشت وی با توجه به اینکه خود یک افسر عالیرتبه بازنشسته است به تحلیل خود هویتی نظامی داده است در نتیجه بیش از انکه به اهمیت تنگه هرمز از نظر اقتصادی بپردازد به اهمیت ان از نظر ژئوپلتیکی توجه کرده است و با اشاره ای گذرا به نقش ان در اقتصاد جهان باردیگر به بیان پیامدهای نظامی مسدود شدن تنگه هرمز روی اورده است در هرحال این تحلیل می تواند نوع نگاه برخی از مراکز مطالعاتی منطقه و همچنین رویکرد برخی از تحلیلگران منطقه ای را به مناسبات ایران و غرب در پرونده هسته ای اشکارتر کند.
اهمیت استراتژیک تنگه هرمز
موقعیت ژئواستراتژیکی خاورمیانه سبب شد این منطقه از جهان از دیر باز اهمیت فوق العاده ای داشته باشد خاورمیانه از طریق دریای عمان و اقیانوس هند پل اتصال اسیای مرکزی به اسیای غربی است و از طریق دریای سرخ به افریقا متصل می شود امروزه عامل دیگری بر این اهمیت افزوده است و ان وجود اقیانوس بی حد و مرز نفتی در این منطقه از جهان است ذخایری که 730 میلیارد بشکه براورد می شود به این ویژگیها باید ویژگی دیگری نیز افزوده شود و ان وجود تنگه هرمز در خاورمیانه است تنگه ای که در ورود نفتهای صادراتی به کشورهای مصرف کننده به ویحححژه کشورهای صنعتی به شمار می اید این تنگه روزانه محل انتقال بیش از 17 میلیون بشکه نفت به بازار جهانی است از نظر ژئوپلتیکی نیز تنگه هرمز اهمیت به سزایی دارد زیرا این تنگه خلیج فارس و دریای عمان را به هم ربط می دهد بدین سبب در فهرست کانالهای مهمی است که دو دریای ازاد را به هم متصل می کند دو دریایی که در حاشیه انها کشورهای عربی و ایران قرار دارند در نتیجه تنگه هرمز از نظر حقوقی در ردیف تنگه های بین المللی استزوزانه 20 تا 30 نفتکش از تنگه هرمز می گذرند این یعنی بیش از 40 درصد نفت جهان از این تنگه عبور می کند. تنگه هرمز بین ایران در شمال و شمال غربی و عمان در جنوب قرار گرفته است در فاصله بین ساحل شمالی و جنوبی جزیره های بزرگ و کوچکی وجود دارد که هفت جزیره ان متعلق به ایران است و چند جزیره صخره ای تحت حاکمیت دولت عمان است.
نیروهای نظامی ایران از جانب شمال از طریق پایگاه نیروی دریایی در بندرعباس از ناحیه جنوب غربی از طریق جزایر ابوموسی تنب بزرگ و تنب کوچک بر این تنگه اشراف دارند و به نوعی حرکت کشتی ها کاملا زیر نظر انان است در زمان جنگ هشت ساله عراق با ایران مسئولان ایرانی بارها تهدید کردند که این تنگه را به روی حمل ونقلهای بین المللی می بندند این تهدیدها سبب شده بود برای مدت زمانی مبحث جنگ نفتکشها مطرح شود در چنین شرایطی نفتکشهای کویتی مجبور بودند با حمایت امریکا از این تنگه عبور کنند این تهدیدات در همان دوران با واکنشهای تندی مواجه شده بود چرا که این تنگه از شریانهای امدادهای نفتی به کشورهای صنعتی به شمار می اید و چشم پوشی کردن از اهمیت ان به سادگی میسر نیست اوج این واکنشها زمانی بود که هاشمی رفسنجانی رسما اعلام کرد ایران نیازی به این تنگه ندارد و اگر شرایط پیچیده شود این تنگه را خواهیم بست امروز و با پیش کشیده شدن بحث داغ پرونده هسته ای ایران به همراه مشکلات امریکا در عراق صدور دو قطعنامه تحریم علیه ایران در شورای امنیت و فراهم امدن زمینه برای صدور سومین قطعنامه و احتمال گردن ننهادن ایران به شرط توقف غنی سازی اورانیوم امریکا بهانه لازم برای هجوم به ایران را بدست خواهد اورد اما این هجوم باردیگر مبحث تنگه هرمز را در محافل مختلف مطرح خواهد کرد زیرا این تنگه اهرم مناسبی در دست ایران است که می تواند در مانورهای سیاسی نفتی و استراتژیکی به کار اید طرح ایران برای کنترل تنگه هرمز در گزارش سرویسهای اطلاعاتی غرب از طرح ایران برای تسلط کامل بر تنگه هرمز و بستن زودهنگام ان در صورت بروز جنگ با امریکا سخن به میان امده است این طرح با توجه به اینکه ایران در ساحل شرقی خلیج فارس 700 پایگاه مختلف از جمله بنادر لنگرگاهها جزایر و در اختیار دارد امری شدنی است زیرا این کشور می تواند درصورت بروز جنگ با استقرار موشک در این مناطق یا تجهیز قایقهای تندرو به مواد انفجاری و همچنین مین گذاری در ابراهها خواسته خود را عملی سازد ایران برای عملی کردن نقشه خود وسایل مورد نیاز را نیز در اختیار دارد.
دستاوردهای ایران در زمینه تسلیحات نیروی دریایی در مانورهای اخیر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و ارتش ایران دستاوردهای نیروهای مسلح ایرانی در بخش تسلیحات دریایی به نمایش گذاشته شد در مانور رسول اعظم 1 که در مارس 2006 اجرا شد نوعی زیردریایی کوچک اما توسعه یافته به نمایش گذاشته شد که قدرت بالایی در نقل انتقال نیروهای کوماندویی دارد یکی دیگر از دستاوردهای قابل ذکر ایران نمایش موشک دریا به دریای پیشرفته ای بود که قادر است با سرعت 100 متر در ثانیه اهدافی چون کشتیهای جنگی و زیردریایی ها را هدف قرار دهد این سرعت چهار برابر بیشتر از سرعت هرنوع کشتی جنگی است ضمن انکه این موشک قابل ردیابی نیست نمایش موشکهای ساحل به دریا و نوعی هواپیمای ابی غیر قابل رویت با رادار از فناوریهای دیگر تسلیحاتی ایران بود که اخیرا به نمایش درامد ضمن انکه این مانور موشکهای پیشرفته ای را معرفی کرد که به سادگی قادر است تمامی کشورهای خلیج فارس و دریای عمان را در زمره اهداف خود قرار دهد.
طرح امریکا برای تسلط بر تنگه هرمز
گزارشهای اطلاعاتی نشان می دهد امریکا امادگی خود را برای هجوم به ایران کامل کرده است و تنها در پی زمان مناسب است زمانی که گفته می شود قبل از پایان دوران ریاست جمهوری بوش یعنی اواخر سال 2007 یا اوایل 2008 است این فرصت بدین خاطر است که می خواهند در سایه تحریمهای سازمان ملل علیه ایران و امکان پاسخ ندادن ایران به خواسته های بین المللی توجیه مناسبی برای اغاز هجوم را بدست اورند هجومی که براساس فصل هفتم منشور ملل متحد به اجرا در خواهد امد امریکا از زمانی خود را برای هجوم به ایران اماده کرد که دو گروه از ناوهای هواپیمابر خود را با 35 شناور از جمله ناو هواپیمابر ایزنهاور و استینس را به منطقه گسیل داشت تا به واحدها و تجهیزات نظامی دیگر این کشور در منطقه بپیوندند امریکا میزان جنگنده های خود در منطقه را به 150 فروند رساند 50 فروند جنگنده دیگر امریکا از جمله اف 15 و اف 16 نیز در پایگاههای امریکایی در منطقه کشورهای عربی و ترکیه مستقر هستند و انتظار می رود به این امار 40 فروند جنگنده دیگر از نوع بی 1 بی 2 بی 52 که از پایگاههای داخل خاک امریکا انگلیس و پایگاه دیه گو گارسیا در اقیانوس هند به پرواز در خواهند امد اضافه شود در همین حال منابع امریکایی فاش ساختند که امریکا و قطر برای توسعه پایگاه نظامی العدید در خاک قطر که در ان جنگنده های اف 117 شبح مستقر هستند به توافق رسیدند.
انتظار می رود در صورت اغاز جنگ امریکا از 200 فروند موشک پیشرفته تام هاک نیز کمک بگیرد این موشکها از ناوهای جنگی امریکایی مستقر در ابهای خلیج فارس شلیک می شوند ضمن انکه برای شلیک برخی از انواع موشکها از بمب افکنهای بی 52 استفاده خواهد شد امریکا اخیرا زیر دریایی های ویحژه ای را وارد ابهای خلیج فارس کرد که ماموریت ان پاک سازی ابها از مینهایی است که ممکن است ایران در مسیر حرکت کشتیها قرار دهد البته از این لشگر کشی تجهیزاتی امریکا می توان تعبیراتی دیگری نیز داشت ممکن است با هدف ممانعت از بسته شدن تنگه هرمز باشد یا می تواند در چارچوب مقابله با هجوم احتمالی زود هنگام ایران به منافع امریکا درمنطقه باشد زیرا احتمال وقوع چنین هجومی در صورت اطمینان ایران از تصمیم امریکا برای هجوم به این کشور بعید به نظر نمی رسد با این اوصاف نمی توان تاسیسات هسته ای ایران را تنها هدف امریکا در صورت هجوم به ایران دانست بلکه برخی از اهداف نظامی ایران چون پایگاههای نظامی سپاه پاسداران پایگاههای دریایی ارتش پایگاههایی که در خود تجهیزاتی چون موشک قایقهای نظامی و جای داده اند به ویژه محل استقرار موشکهای بالستیک شهاب 3 در صدر اهداف امریکا خواهد بود چراکه هجوم به این پایگاهها می تواند ضربات انتقامجویانه ایران را کاهش دهد در حقیقت تاسیسات هسته ای ایران تهدید اصلی امریکا در صورت بروز جنگ نیست بلکه پایگاههای نظامی ایران تهدید اول در زمان روشن شدن شعله های جنگ خواهد بود.
امریکا می داند که استقرارموشکهای شهاب 3 در پایگاههای مختلف تهدید بزرگی برای پایگاهها و منافع غرب در منطقه خاورمیانه و همچنین تهدیدی بزرگ برای اسراییل خواهد بود ضمن انکه نیروهای سپاه پاسداران نیز در زمانی که فرصت کافی برای ورود به عرصه رویارویی با امریکا در خاک عراق را بیابند منافع امریکا و انگلیس را به شدت تهدید خواهندکرد این تهدیدها زمانی تشدید خواهد شد که ایران با استفاده از تجهیزاتی چون قایقهای پیشرفته و تندروی نظامی نفتکشها را در ابهای خلیج فارس و دریای عمان زمین گیر کند در نتیجه اولویت امریکا در این تنگه کار پاک سازی گذرگاه ابی هرمز و جزایر خلیج فارس را در پی خواهد داشت البته انتظار این است که کار تسلط بر تنگه هرمز 2 تا 3 روز به طول انجامد استقرار امریکا در تنگه هرمز گسترده تر شدن دامنه تهاجم به پایگاههای نظامی در داخل خاک ایران و پایگاههای موشکی این کشور را به همراه خواهد داشت اما درهجوم به تاسیسات هسته ای از جمله تاسیسات فراوری اورانیوم اصفهان و تاسیسات غنی سازی اورانیوم و ساخت سانتریفیوژها در نطنز و همچنین راکتورهای اب سنگین و جداسازی پلوتونیم اراک با استفاده از بمب هایی خواهد بود که تا عمق 30 متر در زمین نفوذ می کنند به کارگیری بمب های جی بی یو 28 جی ال یو 109 بی 69 با قدرت یک کیلو تن معادل 1000 تن مواد منفجره به کار گرفته خواهد شد استفاده از چنین بمب هایی به معنی نابودی کامل تاسیسات هسته ای ایران و هر انچه در ان است خواهد بود.
فعالیت جاسوسان امریکایی در داخل خاک ایران نیز مرحله دیگر طرح هجوم امریکا به ایران است این ماموریت با هدف شناسایی برخی از اهداف در داخل خاک ایران به اجرا گذاشته می شود تا هجوم به این پایگاهها برای جنگنده های امریکایی اسان ترشود ترور و ربودن برخی از شخصیتهای ایرانی نیز میتواند یکی از ابعاد دیگر این ماموریت باشد ضمن انکه این اقدام می تواند نظام تهران را با مشکلی دیگر در داخل یعنی با جبهه ای داخلی روبرو سازد برای گشودن جبهه داخلی به کارگیری نیروهای ایرانیعلیه ایران در دستور کار امریکا است مثلا یکی از گزینه های امریکا در این زمینه بهره گیری از نیروهای سازمان مجاهدین خلق منافقین است اما یکی از گزینه های ایران برای مقابله با امریکا در ابهای منطقه ای در هم شکستن کشتیهای جنگی امریکا با هدف غرق کردن نیروهای امریکایی است که عملی شدن این نقشه تبلیغاتی شکننده علیه امریکا را در جهان در پی خواهد داشت زیرا این اقدام به معنی وارد امدن زیان مالی و جانی سنگین بر امریکاست و چنین تبلیغاتی پیامدهای ناگواری برای امریکا خواهد داشت این اقدام یاداور انهدام ناو امریکایی در پرل هاربور در اغاز جنگ جهانی دوم استکه سبب شد امریکا با ژاپن وارد جنگ شود و شهرهای ناکازاکی و هیروشیما را با بمب هسته ای مورد هدف قراردهد در نتیجه امریکا برای اعاده حیثیت به استفاده از برخی سلاحهای هسته ای خاص علیه مراکز و مناطق بسیار مهم در ایران چون محل اختفا و استقرار سران نظام ایران روی خواهد اورد.
فاجعه جهانی
تصمیم ایران به بستن تنگه هرمز در صورت اغاز هجوم نظامی به این کشور فاجعه اقتصادی برای دنیا به بار خواهد اورد قدرت نمایی ایران برای پاسخ دادن به امریکا اگر از راه مسدود کردن تنگه هرمز باشد سبب می شود برخی از کشورهای دیگر نیز وارد اتئلافی با امریکا شوند زیرا پیامد بسته شدن تنگه هرمز دامن گیر کشورهای کوچک و بزرگ خواهد شد و باردیگر در جهان شرایطی مشابه با بحران اجتماعی دهه هشتاد قرن گذشته که ناشی از جنگ دوم جهانی بود به وجود خواهد امد عملی شدن تمرین های نظامی اخیر نیروهای مسلح ایران با هدف مقابله با هجوم امریکا و شکستن هیبت امریکا در ابهای خلیج فارس ممکن است چنانچه گفته شد امریکا را به استفاده از بمب اتم علیه ایران وادارد که این اتفاق به معنی پایان عمر ست.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
