سید محمد خاتمی گفت در هشتمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی داوطلب نمایندگی نخواهم شد اما در این انتخابات حتما شرکت می کنم و رای می دهم رییس بنیاد باران که عصر امروز در تالار شهید چمران دانشکده فنی دانشگاه تهران سخن می گفت افزود دانشگاه همواره کانون تبیین حرکت های اجتماعی بوده است خاتمی تاکید کرد انقلاب اسلامی در معادله خشونت تغییر ایجاد کرد و نشان داد می توان انقلاب کرد بدون انکه دست به سلاح برد وی افزود هرکس ازاد است برداشت خود را از قانون اساسی داشته باشد اما نباید برخلاف این قانون و روح ان حرکت کرد حتی اگر این حرکت را شورای نگهبان انجام دهد.
خاتمی گفت با وجودی که برخی تصمیمات شورای نگهبان در این جهت است اما ما خود را ملزم به اطاعت از ان می دانیم خاتمی درباره اجرای طرح امنیت اجتماعی نیز گفت هر کاری برای امنیت اجتماعی مفید است اما باید تلاش کنیم با اجرای طرح امنیت اجتماعی این امنیت از بین نرود خاتمی همچنین درباره حضور اقای احمدی نژاد در بیست و هشتمین نشست سران کشورهای شورای همکاری خلیج فارس گفت این کار برای تنش زدایی و ایجاد فضای دوستی میان کشورهای منطقه بسیار مفید بود خاتمی درباره پرونده موسویان نیز گفت وی از خدمتگزاران جدی برای جامعه است و تیم مذاکره کننده هسته ای دولت گذشته تلاش های خوبی در جهت مصالح و منافع کشور انجام داد.
سید محمد خاتمی در ادامه سخنرانی خود در تالار شهید چمران دانشکده فنی دانشگاه تهران با گرامیداشت یاد شهدای 16 اذر 1332 و روز دانشجو به بازداشت چند دانشجوی دانشگاه امیر کبیر اشاره کرد و گفت یاد این دانشجویان را که در جامعه ما به جرم بیان و اندیشه گرفتار شده اند گرامی می داریم به گزاش خبرنگار واحد مرکزی خبر رئیس بنیاد باران با بیان اینکه در سالهای گذشته در باره حقوق شهروندی از نظر ضوابط کارهای خوبی انجام شده است گفت اما این حقوق باید در جامعه اجرا و رعایت شود و امیدواریم در جهانی زندگی کنیم که هیچ کس به جرم بیان گرفتار نشود خاتمی با اشاره به دوران دانشجویی خود گفت به دلیل فعالیت در انجمن اسلامی و فعالیتهای مخفی و غیر مخفی در سال 1347 به ساواک احضار شدم معاون ساواک محترمانه صحبت می کرد و از وضع امنیتی و منافع ملی سخن می گفت و خواستار تعطیلی انجمن اسلامی شد خاتمی افزود ما به ساواک گفتیم چنین کاری نمی کنیم مگر ساواک به صورت مستقل وارد شود و پس از چهار ساعت بحث محترمانه و تلخ از یکدیگر جدا شدیم و تصمیم گرفتیم جلسات انجمن اسلامی دانشجویان را که عصرهای جمعه برگزار می شد تعطیل کنیم.
به گفته خاتمی انجمن اسلامی دانشگاه اصفهان جزو اخرین انجمن هایی بود که تعطیل شد اما ایا حرکت تحول افرین نیز تعطیل شد وی افزود زمانی که راه اعتراص ممنوع و حرکت های ازادیخواهانه در جامعه پرهزینه شد جوانان این وضع را تحمل نکردند و در این زمان نوبت سازماندهی حرکت های خشنونت امیز که بیشتر ان مربوط به طیف چپ بود بر ضد نظام استبداد شکل گرفت خاتمی گفت در ان زمان پس از دو سال برخورد ناروا با حرکتهای قانونی و ارام شاهد رویارویی خونین در جامعه بودیم حرکتهایی که چه اسلامی و غیر اسلامی هزینه های بسیاری برای جامعه و رژیم طاغوت داشت رئیس بنیاد باران افزود در ان زمان رژیم طاغوت در این توهم بود که اسیب ناپذیر است و در عرصه بین المللی همه کشورهای قدرتمند از ان حمایت می کنند و می تواند با حرکتهای خشن و ایجاد احزابی که مورد بی اعتنایی مردم واقع شد جلوی اصلاحات جامعه را بگیرد وی با اشاره به اینکه انچه روی داد به علت نبود درک از تحول خواهی جامعه بویژه در میان نخبگان دانشجویان و دانشگاهیان و تلاش برای حفظ وضع موجود و جلوگیری از انتقاد بود گفت بستن فضا و جلوگیری از اصلاحات جامعه رمز و راز جوامع استبداد زده است.
خاتمی با بیان اینکه در انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی نسل جوان بویژه دانشگاهیان نقش ممتازی داشتند و دانشگاه در ایجاد حرکت تحول خواهانه و تقویت ان نقش مهمی دارد گفت دانشگاه سد شکن و فرو ریزنده ترس و هراس در جوامع استبداد زده است که نمونه ان شهدای 16 اذر بودند خاتمی گفت امروز نبص زندگی اجتماعی در دانشگاه می تپد و گاهی تند می تپد و به قلب جامعه فشار می اورد اما نشاندهنده زنده بودن جامعه است خاتمی اظهار داشت برخی جامعه را مرده و سرد می خوانند اما این محال است چون تحرک ذات دانشجو است و برخی می خواهند پشت دانشجو سنگر بگیرند تا هزینه ها را به گردن دانشجویان بیندازند وی با بیان اینکه انقلاب اسلامی ایران پاسخ به پرسش های زمان و خواست ملت ایران بود در پاسخ به این سوال که ایا جنبش دانشجویی وجود دارد یا خیر گفت نمی خواهم به این سوال پاسخ دهم اما می گویم هر جنبشی بخواهد وجود و تداوم داشته باشد باید همسو با جنبش اجتماعی باشد.
خاتمی درباره چگونگی جنبش های قرن اخیر نیز گفت بزرگترین درد اجتماعی ما در دوره اخیر استبداد وابستگی و عقب ماندگی بوده است که نتیجه ان عقب ماندگی جامعه و احساس تحقیر شدگی ملت در 150 سال گذشته است و ملت ایران می خواهد از قید استبداد و عقب ماندگی ازاد شود خاتمی جنبش را عبارت از تلاش برای ازادی و پیشرفت خواند که نیازمند اندیشه رهنماست اندیشه ای که با درد و خواست ملت ایران اشنا و با هویت ایران همسو باشد وی با بیان اینکه جنبش باید همسو با دین و یا مبتنی بر دین باشد افزود در غیر این صورت یا پدید نمی اید یا دوام نمی اورد خاتمی گفت سنت پرستان مخالف تحول و ترقی و به جای خدا عادت های ذهنی خود را می پرستند و مانع جنبش تحول خواه هستند رئیس بنیاد باران اظهار داشت دین ستیزان چون با هویت ملی و تاریخی و حرکتهای ملت اشنا نیستند از رابطه با جامعه ناتوانند وی افزود دین ستیزان و سنت پرستان همه در این مشترکند که دین ازادی و ترقی با هم سازگار نیستند خاتمی گفت من به عنوان یک انسان کوچک و روحانی که به دین و دینداری خود افتخار می کنم و دلبسته به اسلام و خواستار و عزت این ملت هستم می گویم اگر بتوانیم ازادی را به جای شعار نهادینه کنیم و استقلال را دور از عوام زدگی پایدار و پیشرفت مادی و معنوی را برای همه اقوام گروهها و اصناف جامعه فراهم کنیم ان زمان است که از اسلام و جمهوری اسلامی دفاع کرده ایم.
وی افزود این حرکت اصلاحی مورد خاص ملت ایران است که می تواند تداوم یابد و از ان تبعیت کرد خاتمی با طرح این سوال که چرا باید بر قانون اساسی تکیه کنیم گفت اگر نظامی بدون قانون ایجاد شود نظامی بربر است و قانون اساسی می تواند تکالیف ملت را روشن کند و فعالیت ها را در چارچوب نظام اجتماعی نظم دهد رئیس بنیاد باران اولین قانون اساسی ایران را قانونی برامده از متن و خواستهای ملت ایران دانست که به تصویب خبرگان این ملت رسید خاتمی با اشاره به اینکه قانون اساسی برخوردار از اصولی است که در نصاب و نه کامل می تواند تثبیت کننده جامعه مردمسالار و دمکراتیک باشد افزود این قانون سازگار با جامعه دینی و بر حقوق اساسی انسانی ملت و احترام به گروه ها اصناف و قبائل مختلف تکیه جدی کرده است خاتمی گفت قانون اساسی تایید کننده ازادی بیان و اجتماعات ارام و درمان استبداد زدگی و استعمار زدگی است اما من می گویم قانون مطلق نیست.
وی با اشاره به اینکه در قانون اساسی سازکار تجدید نظر در این قانون امده است گفت قانون اساسی ظرف یکبار مصرف نیست و ملت ایران هزینه زیادی داده است که استقلال و ازادی داشته باشد خاتمی گفت عبور از قانون اساسی یعنی از هم پاشاندن نظم اجتماعی و عبور از وضع موجود برای پیشرفت باید در مسیر قانون باشد وی افزود باید از قانون اساسی در برابر دست اندازی ها و سو؟ استفاده ها از ان به نام پایداری قانون چه از سوی جامعه یا افراد جلوگیری کرد خاتمی با بیان اینکه تکیه بر مردم سالاری و تقویت ان تکیه بر جامعه مدنی به عنوان مظهر حاکمیت انسان در سرنوشت خود در بها دادن به فعالیت تشکل هایی مانند انجمن های اسلامی است گفت هر کس مخالف این حرکت ها با هر اندیشه ای باشد مخالف مردم سالاری است سید محمد خاتمی در ادامه سخنرانی خود در دانشگاه تهران گفت عدالت را در عدالت اقتصادی خلاصه کردن ناشی از چپ زدگی است و باید از عدالت صدقه ای به نام عدالت اقتصادی پرهیز کرد خاتمی در حالی که شماری از حاضران در تالار شعارهای مرگ بر دیکتاتور سر می دادند افزود چنین عدالتی ذخایر کشور را که باید صرف قدرتمند شدن و فراهم ساختن زیر ساختها برای توزیع عادلانه ثروت در جامعه شود از مسیر درست خارج می کند.
وی اضافه کرد همه مردم حق دارند از زندگی اقتصادی امن و مطمئن و از جامعه غیرمحروم برخوردار باشند خاتمی گفت باید شعار عدالت اقتصادی سردهیم و خواهان جامعه بدور از فقر و محرومیت و تبعیص باشیم اما حق مهمتر حق حاکمیت انسان بر سرنوشت خویش است وی تصریح کرد مفهوم عدالت ان است که جبهه اصلاحات انرا می خواهد و ان اعتلای جایگاه ملت ایران است و ملت ایران نباید در دنیا خوار و عقب مانده باشد خاتمی اعتلای ایران را در گرو بهره گیری از فرصتها و تلاش برای جلوگیری از تهدیدها دانست و تاکید کرد می توان از برخورداری مادی در کنار رعایت اخلاق بهره مند شد و توسعه دینی و مادی را در کنار هم داشت به گفته خاتمی اگر جنبش دانشجویی همراه با جنبش اجتماعی و توام با هویت دینی باشد این جنبش می تواند جنبشی در مسیر نقد و سازندگی باشد اما باید در نظر داشت که این جنبش باید بر پایه تفکر و امنیت ملی و تمامیت ارضی کشور حرکت کند سخنان خاتمی در این هنگام در میان تشویق مکرر دانشجویان حاضر در تالار شهید چمران دانشکده فنی دانشگاه تهران پایان یافت و نوبت به پرسش و پاسخ رسید.
سید محمد خاتمی درپایان سخنرانی خود در دانشگاه تهران به پرسش شماری از دانشجویان حاضر در تالار شهید چمران دانشکده فنی این دانشگاه پاسخ گفت به گزارش خبرنگار واحد مرکزی خبر نخستین پرسش از خاتمی این بودکه عده ای می گویند دانشگاههای ما اسلامی نیست نظر شما در این باره چیست خاتمی پاسخ داد بیجا کرده اند با این پاسخ خاتمی دانشجویان حاضر خندیدند و با سوت و کف زدن های مکرر خاتمی را تشویق کردند پرسش دوم از خاتمی اینگونه بود با توجه به اینکه این روزها عملکرد شانزده ساله گذشته را زیر سوال می برند و حتی گاه از ان به عنوان خیانت یاد می کنند ما مانده ایم که ایا این دو سال را باور کنیم یا ان شانزده سال را و نظرتان را در این باره بگویید.
در این هنگام و پیش از پاسخ خاتمی برخی دانشجویان شعار می دادند هیچ کدام هیچ کدام خاتمی نیز در پاسخ به این پرسش گفت در دوران هشت سال سازندگی کارهای زیادی شد که قبلا درباره ان گفته شده و الان نیز درباره ان باید گفته شود وی درباره عملکرد هشت ساله دولت خود نیز گفت ما در این سالها بر معیارهای مهمی از جمله ازادی بیان ازادی اجتماعات و ازادی تشکلها تکیه کردیم و فکر می کنیم با وجود همه هزینه هایی که داشت فضای مناسبتری را در جامعه بوجود اورد که این فضا هم اکنون نیز کم و بیش در جامعه وجود دارد. خاتمی افزود: ما در جهت گسترش ازادیها در قانون بودجه برای احزاب و تشکلها بودجه تعیین کردیم و بسیاری از گروهها نیز از ان استفاده کردند. وی گفت: شعار مردم سالاری که در این هشت سالشعار غالب شد شعاری بود که جا افتاد و بسیاری از کارها قانونی شد یعنی علاوه بر انکه با بسیاری از کارهای غیرقانونی از جمله قتل های زنجیره ای برخورد شد، برخی حرکتها یا در مسیر قانونی قرار گرفت و یا اینکه امروز می کوشند اگر کاری انجام می دهند انرا توجیه قانونی کنند که مسلما از وضع گذشته بهتر است.
خاتمی اضافه کرد: زمانی که من روی کار امدم میانگین بهکار گیری مدیران شاغل از زنان سه درصد بود که وقتی مسئولیت را ترک کردم به 15 درصد رسید، البته هنوز حق زنان ادا نشده است تشویق و کف زدن های بانوان که این نشان دهنده جهت گیری است که ان زمان شد، وی همچنین با اشاره به اینکه درامدهای نفتی متاسفانه مهمترین بخش درامدی بودجه کشور را تشکیل می دهد گفت: این نشانه بیماری اقتصاد ماست که باید از ان دوری جست خاتمی افزود در ان زمان قیمت هر بشکه نفت به طور میانگین حدود 22 دلار بود و در طی هشت سال هم حدود 180 میلیارد دلار درامد نفتی نصیب کشورمان شد که کارهای خوبی با ان صورت گرفت. وی افزود: ریسک اقتصادی زمانی که من روی کار امدم 7 درصد بود و زمانیکه مسئولیت را ترک کردم به 5/2 درصد رسید و در بخش نفت و گازبیش از 20 میلیارد دلار سرمایه گذاری شد. خاتمی همچنین با ارائه چند امار اقتصادی دیگر تاکید کرد با وجود رشد اقتصادی در این چند سال ما از عدالت اجتماعی نیز برخوردار بودیم که اصلاح قانون مالیاتها کمک به بخش خصوصی برای تولید بیشتر ایجاد اشتغال ایجاد وزارت رفاه اجتماعی و گسترده شدن بیمه های اجتماعی از جمله انهاست. رئیس بنیاد باران گفت اگر بخواهیم از عدالت صدقه ای عبور کنیم باید به طور سازمان یافته برنامه ریزی کنیم و امکانات مادی و خوراکی و معیشتی و بهداشتی و اموزشی را برای جامعه فراهم کنیم. خاتمی همچنین ایجاد حساب ذخیره ارزی را نیز از دیگر اقدامات مهم در دولت خود برشمرد و یاداور شد با استفاده از این حساب 10 میلیارد دلار اعتبار در اختیار بخش خصوصی قرار گرفت تا در تولید و اشتغال بویژه در نقاط محروم استفاده شود به گونه ای که محروم ترین نقاط کشور از امکان اقتصادی مانند پالایشگاه یا صنایع مهم برخوردارشوند. رئیس بنیاد باران تاکید کرد در سیاست خارجی بدون انکه حتی یک ذره از اصول خود عدول کنیم اعتبار و شان ملت ایران را در مجامع جهانی افزایش دادیم کف و سوت زدن حاضران وی نفی گذشته را خیانت به ملت ایران دانست و ابراز امیدواری کرد همه دولتها در دوران خود بر اقتدار وعزت ملت ایران بیافزایند خاتمی در پاسخ به پرسش دانشجوی دیگری درباره انتخابات نیز گفت: ما بنا نداریم در مقابل نظام بایستیم و هر جا که احساس کنیم می توانیم منشا خیر واثر باشیم، حضور خواهیم یافت.
رئیس بنیاد باران گفت: اگرچه روشهای اجرایی انتخابات با مشکلاتی روبروست اما انتخابات مظهر مردم سالاری است و برگزاری انتخابات سالم و ازاد به نفع همه است. وی با بیان اینکه تلاش این است تا حد امکان انتخاباتی نسبتا ازاد وسالم برگزار شود ابراز عقیده کرد: حضور گسترده مردم جلوی روشهایی را که مانع حضور نمایندگان منتخب مردم می شود می گیرد. خاتمی گفت: من درانتخابات به یاری خداوند شرکت نمی کنم اما معتقدم باید شرکت در انتخابات پرشور باشد خاتمی در پاسخ به اینکه تناسب عدالت و دمکراسی چیست گفت: دمکراسی بالاترین مظهر عدالت است و کسانی که اجرای عدالت را در جامعه میخواهند باید از حاکمیت مردم بر سرنوشت خود دفاع کنند. وی گفت: ان وقت عدالت نیز در عرصه های دیگر مورد توجه قرار می گیرد. خاتمی گفت عدالت در همه زمینه های قومی اقتصادی اجتماعی فرهنگی و بهداشتی در حکومت دمکرات و برخاسته از مردم است. رئیس بنیاد باران گفت: حکومت های خودکامه نه عدالت اقتصادی را برای جامعه به ارمغان می اورند نه عدالت اجتماعی را چون خودکامه هستند.
خاتمی گفت: من دمکراسی را مصداق بارز عدالت در این زمان می دانم و از افتخارات انقلاب اسلامی و عظمت امام زه این است که در مقابل خلافت اسلامی و حکومت اسلامی عبارت جمهوری اسلامی را که دمکراسی در دل اننهفته است مطرح کرده اند در این لحظه مجری برنامه گفت لازم است یادی از دانشجویان زندانی کنیم که به ناحق در بند هستند پس از ان دانشجویان حاضر شعار دادند زندانی سیاسی ازاد باید گردد. خاتمی در پاسخ به این سوال که چه پیامی برای دانشجویان بازداشت شده و کسانی که فعالیت سیاسی در دانشگاهها دارند دارید گفت: من هم همواره از ازادی بیان دفاع می کنم که یکی از دانشجویان به طعنه فریاد زد اقای خاتمی ثابت کردید در هشت سال ریاست جمهوری چقدر طرفدار ازادی بیان هستید که با هو کردن دانشجویان دیگر همراه شد. سپس دانشجویان حاضر فریاد زدند «درود بر خاتمی» رئیس بنیاد باران در ادامه سخنان خود گفت خوشحالم که اینجا لااقل یک نفر حرفش را می زند.
وی افزود در زمان تنش زدایی برای اولین بار در دولت من برای نا امن نشان دادن جامعه به نام اسلام توریست های امریکایی را زدند که دانشجویان فریاد زدند دمشان گرم وی در باره دانشجویان زندانی گفت: این برخورد ها را به نفع نظام و جامعه نمی دانم و نباید ابراز عقیده و بیان برای مملکت هزینه داشته باشد که این شرط اول دمکراسی است. خاتمی افزود: درباره حق شهروندی بخشنامه خوبی را اقای شاهرودی ارائه کرد که اگر همان قانون رعایت می شد، وضع بهتری داشتیم خاتمی با بیان اینکه ارزو داریم. این دانشجویان ازاد شوند افزود: اگر کسی هم دستگیر شد باید با احترام با وی رفتار شود و پس از 48 ساعت تفهیم اتهام ازاد شود. خاتمی گفت باید منافع امنیت و اساس کشور را در نظر داشته باشیم در این زمان یکی از دانشجویان دختر محجبه به وضع فرهنگی دولت اصلاحات انتقاد کرد که خاتمی در جواب وی گفت: هر گونه بی حرمتی به ویژه به خاطر رعایت موازین دینی واخلاقی محکوم است.
سید محمد خاتمی درباره اصل برائت برای تعیین صلاحیت ها در انتخابات نیز گفت اصل برائت یکی از مهم ترین اصول در فرهنگ و روش و منش پیامبر و بزرگان اسلام است که اگر بخواهیم مصداق روشن ان را ببینیم در فرمان هشت ماده ای امام (ره) است که مورد غفلت قرار گرفتهاست. خاتمی گفت: مردم دلشان می خواهد به کسانی که مورد توجه شان است رای دهند و اگر جرمی و انحرافی اشکارا انجام نشده است ما چه حقی داریم به جای مردم تصمیم بگیریم. خاتمی گفت: مردم ازادند که تصمیم بگیرند و اگر انسانی امد که منحرف بود ساز و کارهایی در نظام اسلامی وجود دارد که از انحراف جلوگیری کنند. وی افزود: چطور است که اکثریت مردم اشتباه می کنند اما چهار نفر درست می گویند. وی گفت اصل دمکراسی با اصل برائت بسیار مستحکم تر می شود وی در خصوص سفر اقای احمدی نژاد به نشست سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نیز گفت این سفر کار خوبی بود و باید روابط را با کشورهای همسایه و بویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس بیشتر و نگرانی ها را برطرف کنیم.
خاتمی افزود ایران در دویست سال گذشته یک گام به هیچ کشوری تجاوز نکرده است و تلاش کرده ایم با کشورهای حوزه خلیج فارس روابط دوستانه ای برقرار کنیم. خاتمی گفت: دعوت از رئیس جمهور کشورمان خوب بود و کار خوبی بود که انرا اجابت کردیم وی همچنین در خصوص وضع پرونده هسته ای کشورمان افزود: بسیاری از دستاوردهای کنونی هسته ای مدیون دولتهای قبلی است اما دولت کنونی نیزتلاش خود را انجام می دهد خاتمی گفت در اولین قطعنامه شورای حکام ایران حق استفاده ازفناوری هسته ای را بدست اورد اما ما دائم می گوییم انرژی هسته ای حق مسلم ماست در حالی که ما استفاده از فناوری هسته ای را تثبیت کردیم.