مسعود بهنود
دوم خرداد، چه آن را چنان که بزرگان گفتهاند حماسه بخوانیم و چه آن طور که کوچکترها پنداشتند فاجعه بدانیم، دو راز در خود داشت که حفظ آن بیتوجه به این که نمایندگان آن جنبش در دولت و مجلس کار خود را درست انجام دادند یا نه، باید از آن پاسداری کرد. رازهایی که متعلق به مردم است و از سرمایه مردم نمیتوان خورد. اهمیت صندوق رای و لبخند اینکه در 9 سال گذشته بر سر اصلاحات و نمایندگانشان در حکومت چه آمد، بر دانشجویان سخت گذشت و یا خوش، بر روزنامه و روزنامهنگاران چه گذشت، در بستر سرنوشت ایرانی خیر بود یا شر، همه به کنار اما آنچه را نمیتوان به کنار نهاد همان صندوق رای و لبخندست. صندوق رای هم، همانند مادر خود آزادی، دیرزمانی توسط قدرتها به سخره گرفته شد، هنوز نیز در سرزمینهایی شکل صندوق را نگاه داشتهاند اما تنها شکل آن را و به قرار و قاعدهها و زور و تزویرها آن را از محتوا خالی نگاه داشتهاند اما حتی در آن جوامع هم به دید اهل نظر، صندوق رای موجودی است که بودش از نبودش بهترست حتی وقتی که کاملا از رای و نظر مردم پر نمیشود.
این دستاورد بشری، گاه بوده است که به شگرد مردم، در میان ناباوریها اهمیت خود بازیافته است. دوم خرداد سال 1376 در ایران چنین بود. روز باور صندوق، روز باور رای و نظر. اما آنچه به دوم خرداد شأن حماسه داد، جز بازیافت اهمیت صندوق رای توسط نسل نو، لبخندی بود که بر لبان پیر و جوان در آن روز و شبها جاری شد. نسل جدید، انگار خود را در آن روز کشف کرد، انگار ورود خود را به عرصه جامعه جشن گرفت. انگار پیام فرستاد که تند و تلخ گذشته را از یاد میبرد تا آینده را شهد و شیرین بسازد. و این هر دو هرگاه به جامعه باز گردد، باز هم حماسه است. پست و بلند جهان فراوان است، جنبش دوم خرداد هم از این قاعده تاریخی استثنا نیست. چنان که اهمیت صندوق رای و لبخند نیز به روحیهای که با لبخند به جوانان و زنان ملک باز گردد، دوم خرداد بازگشتنی است. روزها میگذرند اما گم نمیشوند در تاریخ و بدتر لحظههای زندگی ملتها زمانی است که گروهی در آن امید گم کنند. امیدی که همچنان در گرو صندوق رای و لبخندست. نشانههای صلح و زندگی. و باطلالسحر جنگ و مرگ. این را در نهمین سالگرد دوم خرداد نوشتم، بیتردیدم که جامعه ماندگار ایرانی، آینده خود را با همین صندوق رای و لبخند خواهد ساخت. دشمنان خود را نیز از میان دشمنان آزادی انتخاب خواهد شناخت و خصم عبوس که از لبخند چنان میگریزد که جن از اسم اعظم.