اسراییل و سیاست در آستانه جنگ

گروه بین‌الملل
اسیر شدن نظامى صهیونیستى (گلعاد شلیت) بهانه خوبى براى آغاز حملات موسوم به «باران تابستانى» از سوى اسرائیل بود. ماهیت اداره عملیات اشغالگرانه از حیث آهستگى، توقف، گسترش وحشیانه و نازیستى، توسعه دایره جنگ، تاثیرات عملى، سیاست داخلى و به ویژه روابط مدنى و نظامى هر چه بوده باشد تاثیرات بیرونى اداره روند اشغال نشان دهنده تصمیمى آگاهانه و مدون بود که حملات گسترده اى را سامان داد. حملاتى که در ضمن راهبرد آغاز جنگ مى گنجد. حال این سوال مطرح است که این عملیات - با توجه به تنوع یورش ها در مراحل مختلف - چه اهدافى را دنبال مى‌کند؟
1- ربودن هدفمند فلسطینیان در تکمیل سیاست ترورهاى هدفمند در چارچوب انتقال از مرحله محاصره دولت فلسطین به رهبرى جنبش حماس به مرحله نابودى آن صورت مى گیرد. این هدف بر اساس معادله زیر تعریف شده است که اگر نتوانیم درگیرى مستقیم و طولانى مدت میان تشکیلات خودگردان و دولت فلسطین ایجاد کنیم تا ضعیف تر نابود شود یا دست کم همزیستى ضعیفى میان آنان برقرار شود باید هر دو را نابود کنیم هر چند که ممکن است این امر خلئى بزرگ ایجاد کند. هدف از اجراى سیاست ربودن جمعى یا سیاست موسوم به «قطع سر سیاسى» جنبش حماس تبدیل این جنبش به گروه هایى کوچک و رقیب است تا به این ترتیب مرجعیت واحدى بر عملکرد این جنبش نظارت نداشته باشد.
بر اساس این سیاست گروگان گیرى هدفمند قضیه اى داخلى (براى اسرائیل) است و این رژیم مدعى است که بازداشت وزیران و نمایندگان که اقدامى بسیار خطرناک و بى سابقه در روابط بین الملل است و هنگامى حساسیت آن بیشتر مى شود که مجامع بین المللى به صورت ضمنى آن را بپذیرند مساله اى «امنیتى و جزایى» است که دادگاه هاى این رژیم آن را تایید کرده اند. این مساله آشکارا نگرش «اسرائیل» به ماهیت درگیرى و مناقشه را به نمایش مى گذارد زیرا که این جنگ درگیرى با یک گروه هم سطح در عرصه سیاسى نیست بلکه موضوعى داخلى میان یک «دولت» و گروهى غیر قانونى است که در این صورت مفاهیم حقوق ملى و ماهیت قضیه را که قضیه جنگ میان اشغالگر و مبارزات رهایى بخش میان فلسطینیان و «اسرائیل» است نادیده مى‌انگارد.
2- بستن پنجره بازى که به ادعاى نخست وزیر رژیم صهیونیستى قرار بود تا شش ماه و پیش از دست زدن به اجراى طرح یکجانبه «اسرائیل» باز بماند. اکنون بازگشت به مذاکره با طرف مقابل - هر کس که باشد - امکان پذیر نیست چرا که دیگر تشکیلات خودگردان به سبب فضاى به وجود آمده ناشى از سیاست باران تابستانى نمى تواند به گفت وگو و اعلام امکان مذاکره با رژیم صهیونیستى را مطرح کند به ویژه که در وضعیت جدید محبوبیت عمومى جنبش حماس در حال افزایش است.
3- این عملیات واکنش مستقیم و جدى و شبیه به «جنگ پیشگیرانه» به دستیابى گروه هاى فلسطینى به توافق ملى - بر مبناى سند وفاق ملى پیشنهادى اسیران فلسطینى در زندان هاى اشغالگران - است تا این توافق نتواند جریان آشتى ملى میان فلسطینیان را سبب شود زیرا در صورت به ثمر نشستن چنین توافقى جنبش حماس به صورت تدریجى وارد بازى سیاسى مى شود و در این حالت طرح جدایى یکجانبه «اسرائیل» با شکست روبرو خواهد شد.
4- چنانچه اسرائیل فقدان شریک فلسطینى را بهانه اجراى طرح یکجانبه خود معرفى کرده باشد بنابراین تلاش مى کند که عملا چنین شریکى را از بین ببرد و هیچ موجودیت سیاسى و امنیتى یا سازمانى براى آن باقى نگذارد. به همین سبب سران رژیم صهیونیستى به اجراى عملیات «باران تابستانى» دست زده اند که این امر مى تواند خشونت ها و تندروى ها را افزایش دهد و فضایى در جامعه فلسطین ایجاد کند و همزمان سیاست کشتار و فقدان افق سیاسى و متهم کردن فلسطینیان به ایجاد چنین وضعى - که خود رژیم صهیونیستى آن را ایجاد کرده است - پیگیرى مى شود. عملیات «باران تابستانى» وضع مناقشه فلسطین را به گونه اى رقم مى زند که بیشتر از دو احتمال براى آن وجود نداشته باشد: احتمال اول که تحقق آن به سبب فقدان توازن در معادله قدرت در تمامى عرصه ها میان دو طرف (صهیونیستى و فلسطینى) بسیار اندک است این که «تفاهمى» به دست مى آید که قواعدى براى اداره جنگ تا مدت هاى طولانى شکل مى دهد. این توافق مى تواند مشابه «تفاهم فراموشى» باشد که میان لبنان و اسرائیل وجود داشت و به رغم تفاوت در شرایط دو طرف از ده سال پیش تاکنون اجرا شده است.
زیرا تشدید تشنج ها و خطرات ناشى از وقوع پیامدهاى امنیتى و نظامى و سیاسى خارج از چارچوب درگیرى فلسطینى - اسرائیلى ممکن است نقش طرف سوم را براى ایجاد تفاهمى از این دست احیا کند. البته «اسرائیل» به شدت با این امر مخالفت مى کند و حاضر نیست که به این امر تن دهد و این منطق را بپذیرد مگر آنکه خود را با بن بست امنیتى خطرناک یا بن بست سیاسى بین المللى دشوارى روبرو ببیند. احتمال دوم که وقوع آن به سبب وجود طرح یکجانبه محتمل تر به نظر مى رسد این است که «اسرائیل» با حمله جدید به غزه جنگ و درگیرى را تشدید مى کند و جنگ به نبرد موسوم به نبرد اجتماعى طولانى مدت بدل مى شود و جامعه فلسطینى و صهیونیستى را کاملا در آن درگیر مى کند هر چند که ممکن است شدت این درگیرى به سبب ورود میانجیگرانى با تاثیرات موقت هر از چند گاهى کم و زیاد شود اما جنگ همچنان ادامه مى یابد. تا زمانى که سیاست یکجانبه گرایانه «اسرائیل» و تحمیل سازش یکجانبه و مخالفت با پذیرش طرف فلسطینى در معادله ادامه یابد و توازن قوا برقرار نباشد و جامعه جهانى نیز به عنوان طرف سومى نقشى تاثیرگذار ایفا نکند در چنین وضعى باران هاى تابستانى مى تواند «طوفان هاى زمستانى» در پى داشته باشد.