نگرانى غرب از بروز جنگ نفت

گروه اقتصادی- باصدور قطعنامه شوراى امنیت بر ضد ایران، اکنون جهان در انتظار واکنشى از سوى ایران است که به رغم کارشناسان این واکنش نمى تواند بى ارتباط با صادرات نفت و یا ایجاد مانع بر سر راه عبور نفتکش ها از تنگه هرمز باشد.
بدین سان آنچنان که صاحبنظران اعلام کردند طى روزهاى آینده جنگ بر سر نفت در میان کشورها درخواهد گرفت.ایران پیش از این اگر چه در مواضعى ملاطفت آمیز اعلام کرده بود که هرگز از سلاح نفت استفاده نخواهد کرد، اما با بحرانى شدن اوضاع، وزیر نفت و رییس جمهورى ایران اعلام کردند که امریکا نگران تامین انرژى خود باشد.
اکنون با صدور قطعنامه شوراى امنیت از یک سو و کوتاه نیامدن ایران از حقوق هسته اى خود، همگان منتظر دو واکنش شدید از سوى ایران هستند که یکى از آنها؛ قطع صادرات نفت ودیگرى بستن تنگه هرمز است که در هر دو صورت و با توجه به نیاز مبرم کشورهاى جهان به نفت ایران و نفت عبورى از هرمز، ممکن است بحران شدیدى پدید آید. و بعد از آن بعید نیست که امریکا تلاش کند سایت هاى هسته اى ایران را بمباران کند و آن وقت شاید بتوان گفت که جنگ نفت آغاز شده است.ایران هرگز نمى خواست که چنین تصویرى بسازد اما شاید این بحران همان تابلوى دل انگیز امریکا را با قلم موى نفت ترسیم کند.
به عقیده کارشناسان نفتى به زودى قیمت نفت به 100دلار خواهد رسید و در آن صورت قیمت هرگالن بنزین به 4 دلار خواهد رسید و این یعنى فاجعه اى بزرگ براى جامعه بنزین زده امریکا.
از سوى دیگر، توفانى دیگر در راه خلیج مکزیک است، این بار توفان کریستین پالایشگاه هاى امریکا را تهدید مى کند. خلیج مکزیک 15درصد بنزین مورد نیاز امریکا را تامین مى کند، اما امریکا دیگر نه به قیمت اهمیت مى دهد و نه به آرامش در بازار انرژى. او خواهان تسلط کامل بر منابع انرژى است تا براى همیشه خاطرى آسوده داشته باشد. در این میان ایران گزینه حساسى است، چون هم دومین تولید کننده نفت دنیاست و هم موقعیت ژئوپلتیکى مناسبى دارد. ایران هم اکنون 4 درصد نفت چین، 7 درصد نفت فرانسه، 9 درصد نفت کره، 10 درصد نفت ژاپن،11 درصد نفت ایتالیا و 14 درصد نفت بلژیک را تامین مى کند.
بنابراین هرگونه تهدید براى ایران مى تواند تهدیدى براى کشورهاى مصرف کننده باشد. ایران ماهانه 5 میلیارد دلار از نفت درآمد کسب مى کند و در صورت قطع این درآمد تمام برنامه هاى رفاهى و عمرانى کشور به هم مى ریزد، اما کشورهاى دیگر نیز نمى توانند ازاین قاعده مستثنى باشند.
تنها صدور قطعنامه روز گذشته نفت را به طور شگفت آورى گران کرد. هم اکنون در بازار لندن هر بشکه نفت برنت دریاى شمال با 54 سنت افزایش به 76 دلار و 34 سنت رسید و در بازار مبادلات نفتى نیویورک موسوم به «نایمکس» هر بشکه نفت با 53 سنت افزایش به 75 دلار و44سنت رسید.
بهاى بنزین نیز براى تحویل در ماه سپتامبر نیز 88/1 سنت ( 8/0 درصد) افزایش یافت و به دو دلار و 295 سنت در هر گالن رسید. این محصول روز گذشته با 9/2 درصد افزایش در حدود دو دلار و 276 سنت معامله مى شد.
افزایش بهاى نفت خام و دیگر تولید نفتى در حالى صورت مى گیرد که انتظار مى رود گزارش وزارت انرژى امریکا از کاهش83/1 میلیون بشکه اى ذخایربنزین این کشور در هفته گذشته خبر دهد.در همین حال در بازار نیویورک، گاز طبیعى براى تحویل درماه سپتامبر با 6/39(2/5 درصد) افزایش به 7 دلار و 97 سنت در هر میلیون واحد گرمایى انگلیس رسید.
پرونده هسته اى ایران به تنهایى موجب افزایش 20درصدى قیمت نفت از ابتداى امسال تاکنون شده است. این در حالى است که تنها مسائل مربوط به کمبود منابع پالایشگاهى در دنیا مى تواند قیمت نفت را سه رقمى کند.از سال 1990هیچ سرمایه گذارى جدیدى براى ساخت پالایشگاه صورت نگرفت که دلیل آن قیمت پایین نفت بود.مؤسسه تحقیقات کنگره امریکا روز گذشته اعلام کرد، به دلیل کمبود منابع پالایشگاهى هر نوع کمبود عرضه نفت منجر به بروز فجایع اجتماعى در امریکا خواهد شد.موسسه اقتصادى گلوبال اینوستور واشنگتن نیز اعلام کرد که به علت روند فزاینده تقاضاى نفت و تداوم بحران هاى سیاسى، امریکا باید خود را براى پذیرش نفت 100 دلارى آماده کند.هم اکنون سه رقمى شدن بهاى نفت که پیش از این غیرممکن به نظر مى رسید، بسیار محتمل است و اقتصاد امریکا باید سریعاً خود را براى عادت به نفت 100 دلارى آماده کند.این موسسه دو عامل را در افزایش بهاى نفت موثر مى داند؛ یکى کمبود اساسى انرژى در شرایط افزایش تقاضاى جهانى خصوصاً از سوى چین و هندوستان و دیگرى بحران هاى ژئوپولتیک انگشت شمار در دنیا که موجب افزایش نگرانى خریداران نفت در بهترین حالت و قطع ناگهانى عرضه نفت در بدترین حالت خواهد شد.
این گزارش مى افزاید: رسیدن بهاى نفت به هر بشکه 100دلار چندان هم عجیب نخواهد بود، چرا که با محاسبه نرخ تورم، هم اکنون هر بشکه نفت در سطح همان دهه 1980مبادله مى شود، اما رسیدن قیمت هاى جهانى نفت به 100دلار بى گمان آثار زیان بار مالى و سرمایه گذارى به دنبال خواهد داشت.
از سوى دیگر، روسکو بارتلت، عضو کنگره امریکا درباره پرونده هسته اى ایران و احتمال تحریم اقتصادى علیه آن، اعلام کرد که تسلط ایران بر تنگه هرمز که شاهراه نفت جهان است، هر گونه تحریم اقتصادى این کشور را به چالش خواهد کشید.
روسکو بارتلت، عضو کنگره و مجلس نمایندگان امریکا اعمال تحریم اقتصادى علیه ایران را به معناى تشدید رویارویى ایران و امریکا دانست.
وى در رابطه با تصمیم محتمل امریکا براى اعمال تحریم اقتصادى و یا تحریم نفت ایران گفت: در صورت بروز چنین وضعیتى، احتمال حمله نظامى به سایت هاى هسته اى ایران نیز وجود دارد که بى گمان این اقدام امریکا موجب افزایش شدید قیمت نفت خواهد شد.
بارتلت که براى هفتمین دوره متوالى در مجلس نمایندگان امریکا حضور دارد، مى افزاید: آنچه که امریکا نباید فراموش کند این است که ایران شاهراه نفت جهان، تنگه هرمز را در کنترل دارد و جریان 15درصد نفت دنیا به اجازه ایران بستگى دارد.وى که متخصص مسائل انرژى است، مى افزاید: در صورت اعمال تحریم اقتصادى علیه ایران و یا در حالت حادتر حمله نظامى، ایران در بستن تنگه هرمز به روى جریان نفت جهان، درنگ نخواهد کرد و بازار نفت را فلج خواهد کرد.