عدالت و آزادى آرمان دانشجویان است

* اجازه بدهید از علت تولد خبرگزارى دانشجویان شروع کنیم. آقاى نادعلى زاده! ایسنا با چه اهدافى پا به دنیاى رسانه ها گذاشت؟
** همانطور که مى دانید خبرگزارى دانشجویان در 13آبان 1378 با ارسال پیام تفقد آمیز کوتاهى از مقام معظم رهبرى کار خود را به صورت آزمایشى شروع و در 16آذر همان سال به شکل رسمى روى شبکه جهانى اخبار دیده شد.
به رغم وجود یکى دو منبع خبرى دیگر در داخل کشور که الحق والانصاف کار هم مى کردند و زحمات زیادى هم در آن مراکز کشیده مى شود، یک خلأ کلى در آن مقطع وجود داشت. یعنى سبک یا شیوه روایت خبر در منابع خبرى قبل از راه اندازى خبرگزارى دانشجویان ایران، یک شیوه اى مرسوم بود و ذهن ها و چشم ها به آن شیوه عادت کرده بود و البته در بسیارى از موارد رسمى یعنى هم ادبیات رسمى به کار برده شده و رسمى نوشته مى شد و هم عموماً به حوزه هاى رسمى پرداخته مى شد، حوزه هایى که تریبون هاى دیگرى هم داشتند با این اوصاف خلأ روایت دیگرى با شیوه غیررسمى و از حوزه هاى غیررسمى به نظر مى‌رسید.
بهره‌گیرى از نیروهایى که بیش از آن که بخواهند در حوزه اطلاع رسانى با نیت هاى حرفه اى کار کرده و به عنوان یک شغل به آن نگاه کنند، در پى این بودند که روایت صادقى داشته باشند از مشاهداتشان.
ذائقه مخاطب نگاه و روایت دانشجویى و دانشگاهى نسبت به مسایل را بیشتر مى پذیرد و بیشتر مى پسندد و آمادگى شنیدن بیشترى براى این روایت دارد. خبر یکى است، حادثه یکى است، اما روایتى که مى شود به واسطه نوع نگاهى که دانشجو به مساله دارد یک مقدار متفاوت تر و غیررسمى تر است. ضمن این که ورود به حوزه هاى غیررسمى هم بعد از راه اندازى خبرگزارى دانشجویان مرسوم شد.
مردم دوست دارند بدانند مسوولان شان چه مى گویند و چه کارهایى انجام مى دهند و چه برنامه هایى دارند، اما وقتى مسوول یا مقام رسمى در قالب رسمى صحبت مى کند و در قالب رسمى با سوال مواجه مى شود، همان پاسخ هایى را مى دهد که- در همان مقطع- گوش ها به شنیدنش عادت کرده بود، وقتى همان مقام رسمى با قالب هاى غیررسمى و جوان خبرنگارى که نگاه غیررسمى به مسایل دارد مواجه مى شود لاجرم پاسخ هایى که مى دهد متفاوت خواهد بود.
یکى دیگر از دلایل اصلى تشکیل خبرگزارى دانشجویان ایران این بود که در دانشگاه ها کسانى که فعالیت دانشجویى داشتند، استادان دانشگاه ها، نخبگان- اعم از دانشجو و استاد- تریبون مشخصى براى بیان نقطه نظرات و دیدگاه هایشان نسبت به آنچه که در پیرامونشان مى گذشت، نداشتند.
بارها مى دیدیم که فعالان عرصه دانشگاهى و دانشجویى در آن مقاطع در پى روزنامه اى بودند، بلکه گزارشى از عملکرد یا مراسماتشان یا بیانیه هایشان را به چاپ برسانند. روزنامه ها هم یا تمایل نداشتند و خط فکریشان متفاوت بود یا این که محدودیت صفحه داشتند و... اگر دانشگاه را یک گروه و قشر مرجع بدانیم- که هست- اگر افرادى که در دانشگاه حاضر هستند را به عنوان روشنفکر و نخبه بدانیم- که هستند- بنابراین این قشر هم حرف هاى فراوانى براى گفتن و شنیدن دارند و هم مطابق رهنمودهاى حضرت امام(ره) و پس از ایشان مقام معظم رهبرى باید در عرصه تصمیم سازى وارد شده و از حرف ها و نقطه نظرات و دیدگاه هایشان استفاده شود و در واقع خبرگزارى دانشجویان ایران با این اهداف پا به عرصه گذاشت.
* آیا ایسنا نخبگان را محدود به دانشگاه ها دانسته و فقط تریبون آن‌هاست؟
** قطعاً نخبگان فقط در دانشگاه ها نیستند در حوزه هاى علمیه و... امروز مى بینیم که متولیان حوزه هاى علمیه به اهمیت اطلاع رسانى بیش از گذشته اهمیت مى دهند و خودشان در پى ایجاد ساز و کارهایى براى انعکاس اخبار هستند، در عین حال ما در حد بضاعتمان تلاش کرده ایم در این زمینه دیدگاه هاى این عزیزان را منعکس کنیم و نمونه این تلاش را مى توان در راه اندازى سرویسى به نام «فقه و حقوق» مشاهده کرد.
در این سرویس از دیدگاه هاى عالمان دینى و فقهاى بزرگوار در مسایلى که امروز در جامعه مورد سوال واقع مى شود، استفاده مى شود و در حل مشکلات فراروى جامعه امروز باید دیدگاه هاى این عزیزان را منعکس بکنیم و کمک بگیریم که استفاده از آن ها بسیار هم اثربخش بوده است.
هر جا که علماى دینى و فقهاى نو اندیش وارد شده اند، توانسته اند راه گشا بوده و در بسیارى از بن بست ها راهى براى خروج برایشان پیدا کنند.
در راس همه این بزرگواران حضرت امام(ره) بنیانگذار جمهورى اسلامى وجود دارد که تصویر مبارک ایشان فقط براى زینت بخش بودن خبرگزارى دانشجویان در بالاى صفحات قرار ندارد- اگر چه همان هم مغتنم است- اما تاکید ما بر این است که اندیشه ایشان باید در تمام صفحات جارى باشد.
* تعریف شما از «رسانه بى‌طرف» چیست؟
** این که گفته مى شود رسانه بى طرف ما با تثبیت تصویر امام(ره) در بالاى تمام صفحاتمان عنوان کرده ایم که رسانه بى طرف در هیچ جاى دنیا وجود ندارد و نمى تواند هم وجود داشته باشد، زیرا رسانه در پى انتشار منویات موسسان و بنیانگذارانش است.
در نظام مقدس جمهورى اسلامى این بى طرفى را باید معنا کرد، قطعاً خبرگزارى دانشجویان ایران در نیت خودش با نظام و با رهبرى نظام و انقلاب بى طرف نیست. ما حتماً در درون نظام هستیم و مى خواهیم باشیم و با عملکرد گذشته مان هم این را اثبات کرده‌ایم.
اگر طرفیتى بخواهد دیده شود، ما در پى ترویج و تبلیغ دیدگاه هاى رهبرى نظام هستیم و حرکت در چارچوب دیدگاه هاى رهبرى انجام مى‌پذیرد.
* از نظر شما در حال حاضر بین یک روزنامه و یک خبرگزارى کدام یک قدرت بیشترى براى نشر اخبار و هدایت افکار عمومى جامعه دارند؟
** فکر مى‌کنم از 10،15 سال پیش- کمى بالا و پایین- خبرگزارى ها را هم رسانه محسوب کردند. تا قبل از آن به واسطه این که خبرگزارى ها مخاطب مستقیم نداشتند جزو وسایل ارتباط جمعى محسوب نمى شدند. آن ها تولید کننده بودند و محصولاتشان توسط وسایل ارتباط جمعى مثل روزنامه ها و رسانه هاى دیدارى و شنیدارى استفاده مى شود. بعد از این که شبکه جهانى- اینترنت- روى کار آمد و کاربرد وسیعى هم پیدا کرد، خبرگزارى ها هم داراى مخاطب مستقیم شدند و از آن به بعد خبرگزارى ها هم به جرگه وسایل ارتباط جمعى پیوستند.
با این اوصاف خبرگزارى هایى که امروز در کشور داریم- از جمله ایسنا- تمام اخبار و عکس هایش به طور رایگان در دسترس است و یک مخاطب مستقیم داریم. البته رسانه هاى دیدارى، شنیدارى و مکتوب هر کدام کارکرد و کار ویژه خودشان را دارند و نمى شود از تاثیرات هر کدام صرف نظر کرد ولى باید متأسف بود که شمارگان روزنامه ها در کشور ما پایین است و به دلایل مختلف روزنامه ها هنوز نتوانسته اند به جایگاه خوب برسد.
اما یک خبرگزارى- مثل ایسنا- که توانسته به سطح خوبى از اعتماد متقابل با مخاطب برسد، هم بخش عمده اى از رسانه هاى مکتوب را به خود اختصاص مى دهد و هم با مخاطب به شکل مستقیم ارتباط خوبى برقرار مى کند. امروز متوسط روزى دو میلیون بار صفحاتمان باز مى شود یعنى به شکل متوسط ماهى 60 میلیون بار و این شاخص خوبى است که بگوییم توانسته ایم تا حدى اعتماد مخاطب را جلب کنیم.
* نقش خبرگزارى ها را در شرایط خاص جامعه از جمله انتخابات در بالا بردن سطح آگاهى و اطلاعات مردم چطور ارزیابى مى‌کنید؟
** در چنین شرایطى خبرگزارى ها اهمیت شایان توجهى پیدا مى کنند. به این علت که روزنامه ها صفحاتشان محدود است، اما خبرگزارى ها با این محدودیت مواجه نیستند. ما تلاش مى کنیم در درون نظام مقدس جمهورى اسلامى بى طرفى مان معنا پیدا کند و به همه فعالان، گروه ها، احزاب و کسانى که مى خواهند در هر حوزه اى حرفى داشته باشند و در گستره قانون اساسى جمهورى اسلامى خودشان را تعریف مى کنند، تریبون داده و بازتاب مى‌دهیم.
البته در این میان طبیعى است که هر چه گروه ها فعال تر باشند و هر چه بخواهند از امکانات رسانه بیشتر استفاده کرده و حرف هاى پخته تر و برنامه محورتر بزنند بازتاب و خریدار بیشترى پیدا مى‌کنند.
در این میان نقش خبرگزارى ها در معرفى کاندیداها و سوق دادن فضاى سیاسى به سمت اخلاق مندى و اخلاق محورى سیاسى و پرهیز کردن از پرخاشگرى سیاسى بسیار حساس است.
* چندى است که شاهد حضور سایت هاى بدون شناسنامه در فضاى ارتباطات هستیم. جایگاه چنین سایت هایى را در نشر اخبار و به خصوص اخبار سیاسى چطور مى‌بینید؟
** این مساله را باید از استادان ارتباطات، استادان جامعه شناسى و روان شناسى سیاسى و اجتماعى پرسید، در چه فضایى افراد به سمتى مى روند که بدون شناسنامه و بدون هویت حرف بزنند؟ چه اتفاقى مى افتد که یک دفعه ما با برخى سایت هایى مواجه هستیم که اتفاقاً درست عکس آنچه که در پیش گفته شد عمل مى کنند، یعنى دامن مى زنند به بداخلاقى هاى سیاسى و اصرار دارند که بى نام و نشان و بى هویت و بدون شناسنامه به کار خودشان ادامه بدهند، البته هر کدام براى خودشان نامى انتخاب مى کنند و با یک عنوان و یا عکس یک شخصیت محبوب تاریخ انقلاب فعالیت مى کنند ولى ایراد اینجاست که چرا افراد تلاش دارند به جاى کار در حوزه اى با شناسنامه از این حوزه فرار کنند و مصرند به کار در فضاى بدون شناسنامه.
ایراد به بخش نظارتى هم هست که اگر به سراغ گروه ها و احزاب شناسنامه دار مى روند و یا به سراغ رسانه هاى شناسنامه دار مى روند در اینجا هیچ تلاشى- براى برخورد با بى شناسنامه ها- نمى‌کنند.
اخلاق رسانه اى حکم مى کند هر حرفى را هرجا- حتى در وبلاگ هاى شخصى هم- نزنیم، اما در حال حاضر با رفتارهاى متفاوت روبه رو هستیم. رسانه هاى شناسنامه دار باید پاسخ بدهند و مسئولیت خبرهایشان را بپذیرند، اما هیچ مرجعى به دنبال این نیست تا اطلاع رسانى را به شیوه اى که در بعضى از سایت ها معمول شده پیگیرى کند.
این سوال را باید از متولیان و دستگاه هاى ناظر بپرسیم که چرا این اتفاق افتاده و در حال زیاد شدن هم هست.
* خبرگزارى دانشجویان توانسته در تمام عرصه ها اخبار جامعه را پوشش بدهد، اما چنین به نظر مى رسد که این گستره کارى آن ها را از مسایل دانشجویان غافل کرده و کمتر به دغدغه هاى این قشر مى پردازد، آیا با این مساله موافقید؟
** تلاش ما این است که این اتفاق نیفتد. در حال حاضر بین سه تا پنج هزار دانشجو افتخار داده و با ما همکارى مى کنند و ما مفتخریم به همکارى با آن‌ها.
وقتى با سه تا پنج هزار دانشجو کار کنید، همین تعداد دغدغه دارند تا مسایل خودشان را منعکس کنند، اما این بدان مفهوم نیست که کارهایى که به آن ها واگذار مى شود را تعطیل کرده و فقط به مطالبات صنفى، سیاسى، فرهنگى، آموزشى و پژوهشى خودشان بپردازند.
تلاش ایسنا این است که با به کارگیرى دانشجویان بدنه اصلى خود را تشکیل داده و به همین شکل باقى بماند و با پرداختن به حوزه هاى مشخص دانشگاهى و دانشجویى در قالب گفت وگو با فعالان تشکل هاى سیاسى، علمى و صنفى خواسته هاى آن ها را انعکاس داده و با گفت وگو با مسوولان و متولیان این حوزه ها آن ها را پیگیرى کنیم.
اگر چه شاید باشد مواردى که ما جا بمانیم و این هم از ایرادات کار ماست که باید رفع شوند.
* آقاى نادعلى زاده! به عنوان آخرین سوال فکر مى کنید مطبوعات در هنگام استفاده از اخبار خبرگزارى ها چقدر اخلاق حرفه اى را مدنظر قرار داده و منبع را ذکر مى کنند؟ و آیا عدم ذکر منبع از نظر شما قابل بخشش است؟
** متأسفانه با پدیده حذف منبع مواجه هستیم و طبیعى است که نه اهالى رسانه و نه مدیران رسانه کشور و نه استادان این رفتار را تایید نمى کنند و قبول ندارند. دوستان باید به تدریج تلاش بکنند تا در خلاصه کردن مطلب منبع حذف نشود.
بعضاً منبع در صفحه بندى و به هنگام حذف قسمتى از مطلب حذف مى شود، اما در مواردى مشهود است که منبع با اطلاع و قصد حذف شده و هر چند بار که در مطلب تکرار شده باشد نیز حذف مى کنند. این رفتار خوب نیست، در هر رسانه اى که باشد قابل قبول نیست و البته منحصر به روزنامه ها هم نیست.
بعضى وقت ها در بخش هاى خبرى- صدا و سیما- اخبارى که مال ماست بدون ذکر منبع خوانده مى‌شود.
بارها شده خبرى در روزنامه ها بدون ذکر منبع به چاپ رسیده و بعد از این که خبر تکذیب، توضیح یا تصحیح خورده به اشتباه منبع ذکر شده بدین معنا که در تکذیبیه مى گویند خبر به عنوان مثال مربوط به ایسنا بوده و بعد مشخص مى شود اصلاً خبر را ما نفرستاده‌ایم.
در هر صورت ما از دوستانمان در روزنامه ها تشکر مى کنیم که از اخبار ما استفاده مى کنند و حالا اگر منبع ذکر مى شود یا نه در اولویت بعدى است.