دلداده اهل بیت(ع)

سرویس فرهنگ و معارف ـ «مردم شریف قم، هنوز سیمای باوقار ایشان در تشییع پیکرهای مقدس شهیدان دوران دفاع مقدس را فراموش نکرده اند» همین یک جمله رهبر فرزانه انقلاب شاید عمق ارادت قلبی آیت الله حاج میرزا جوادآقای تبریزی را به نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و نیروهای مخلص مردمی بویژه بسیج نمایان سازد، عالمی که امروز دیگر در میان ما نیست اگرچه یاد و نام او همواره در قلب شیعیان جای دارد.
چهره دوست داشتنی، مردمی و پدرانه آیت الله تبریزی بویژه آن نگاه عارفانه و صادقانه به بزرگداشت شعائر مذهبی و ارادت قلبی به اهل بیت(ع) با غروب خورشید عمر دنیایی این عالم ربانی در اذهان مردم رنگ فراموشی نخواهد گرفت و شاگردان فاضل و طلب مرید این مراد محافل علمی داخل و خارج هرگز نقش دل انگیز و روحانی این استاد برجسته و تصویر شوق آفرین این مرجع عالی مقام و حاضر در حماسه های مختلف انقلاب را از یاد نخواهند برد.
دلگرمی محافل علمی و حوزه های اخلاقی کشور امروز در حالی رحل اقامت از دنیای فانی برچیده که یاد عزاداری های مردمی ایشان در مصائب ائمه اطهار بویژه علاقه وافر و عرض اخلاص به محضر حضرت صدیقه زهرا(س) همواره در تاریخ عزت شیعیان ایرانی ماندگار خواهد بود.
به واقع دفتر پربرگ و برکت آیت الله میرزا جواد آقا تبریزی سرفصل های ارزشمندی داشت که شاید بتوان برخی بخش های آن را این چنین برشمرد: امر به معروف و نهی از منکر، مبارزه با بدعت ها و خرافات، ترویج معارف اهل بیت(ع) تا آخرین دقایق سلامتی کامل، احساس مسئولیت و اهتمام بلیغ در امر تبلیغ و تعظیم شعائر، مواضع محکم، صریح و دلسوزی مثال زدنی برای مذهب و مصالح معلمین که جلوه هایی درخشان و نورانی در عمر پربرکت ایشان برای همیشه ثبت کرد.
علم و اجتهاد در مکتب علوی و بهره مندی از بیکران فیض حوزه های علمیه نجف و قم، تربیت شاگردانی فاضل و زبده، بی تردید فصل زرینی در کارنامه علمی و عملی این مرجع تقلید بوده است که میراثی است ماندگار و پربرکت برای آینده نظام و امت اسلامی.
آیت الله کعبی از فقهای شورای نگهبان، آیت الله میرزا جواد آقا تبریزی را علاوه بر استادی برجسته و عالمی بزرگوار در حوزه های علمیه و فقیهی عالی مقام در مباحث دینی و اخلاقی، پشتیبانی حقیقی از نظام و انقلاب اسلامی می داند و معتقد است: ایشان علاقه شدیدی به بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران و بعد از ایشان مقام معظم رهبری و رزمندگان جبهه حق بر علیه باطل داشت و با اخلاقی نیکو به یاری آنان در جبهه جنگ می‌شتافت.
مردی از خطه عالم‌پرور تبریز و سرشار از استعداد
حضرت آیت‌الله تبریزی(ره) در سال 1305شمسی در شهرستان تبریز در میان خانواده ای مذهبی چشم به جهان گشود.
تحصیلات علوم جدید را تا پایان سال دوم دبیرستان در همان شهر به پایان رساند. به خاطر برخورداری از هوش و استعداد سرشار، از همان زمان طفولیت، مورد توجه خاص اطرافیان قرار گرفت به طوری که هنگام تحصیل، مدیران و معلمان وی اعتقاد داشتند که ایشان از نظر درک مطالب، از استعداد بالایی برخوردار است به همین جهت، همواره او را برای رسیدن به حرفه ای خاص مورد تشویق و تحسین قرار می‌دادند.
ایشان به خاطر علاقه زیاد به مکتب غنی اهل بیت(علیهم السلام) و روحانیت شیعه، تصمیم گرفت تا در این مسیر مقدس وارد شود.
لذا پس از سپری نمودن تحصیلات جدید، با شوق فراوان و علیرغم مخالفت اطرافیان، به مدرسه طالبیه تبریز روی آورد و در سال 1323در سن 18سالگی تحصیل علوم دینی را آغاز نمود و طی چهارسال، مقدمات و مقداری از دروس سطح را در شهر تبریز به پایان رساند.
22 سالگی؛ حضور در حریم کریمه اهل بیت(ع)
در سال 1327شمسی شهر تبریز را ترک نمود و وارد حوزه علمیه قم شد.
ایشان در قم دوره سطح را به پایان برده و در اوج شکوفایی علم و فقاهت و غنای حوزه وارد درس خارج اساتیدی همچون مرحوم حضرت آیت الله سیدمحمد حجت و مرحوم آیت الله العظمی بروجردی (قدس الله اسرارهما) شد و همزمان با آن مشغول تدریس کتب سطح نیز گردید. این افاده و استفاده 5سال طول کشید. در طول این مدت، 4سال نزد آیت الله رضی زنوزی تبریزی استفاده کامل نمود و سال 1332در نزد مرحوم آیت الله العظمی بروجردی در فقه و اصول بهره لازم را برد. موفقیت ایشان تا جایی بود که استادشان مرحوم بروجردی (قدس سره) ایشان را به عنوان ممتحن طلاب حوزه، انتخاب نمودند.
معظم له در طول سالیان اولیه اقامت در قم بیشترین تدریس را در مسجد نور مقابل شیخان داشتند که طلاب و فضلای بسیاری از محضر درسشان فیض می‌بردند.
شوق حضور در جوار امیرالمؤمنین«ع»
علاقه وافری به ادامه درس و بحث، آن هم از منبع پر فیض علوی«ع» و جوار مرقد مطهر امیرمؤمنان علی (علیه السلام) داشتند. معظم له روزی در محضر علماء و بعضی از مراجع وقت آن زمان در قم نشسته بودند که بحثی علمی پیش میآید و تنها کسی که به خوبی از عهده جواب برآمدند ایشان بودند که باعث خوشحالی جمع میشود. در این میان شخص تاجری (حاج یعقوب ایپکچی) که فردی متدین و علاقمند به روحانیت بود و در آن مجلس حضور داشت، بعد از اتمام جلسه از استاد میخواهد که قدری صبر کند و بعد از خلوت شدن مجلس با ایشان به صحبت میپردازد و از ایشان میخواهد تا اگر خواسته ای دارند بفرمایند تا برایشان انجام دهند، حضرت استاد پاسخ میدهند: که «من خیلی علاقه دارم برای ادامه درس و بحث به نجف بروم ولی به دلیل فقدان امکانات نمیتوانم.» آن شخص، امکانات و خرج سفر ایشان را فراهم می کند و حضرت آیت الله تبریزی بعد از گذشت 5 سال از حضور در حوزه علمیه قم، در سال 1332 شمسی جهت ادامه تحصیلات به نجف اشرف عزیمت می‌کنند.
شورای استفتاء آیت‌الله خوئی
در نجف تا سالها بدون اینکه از شهریه و وجوهات استفاده کنند با امکانات همان شخص، به درس و بحث پرداختند. حضرت استاد، در نجف اشرف در محضر درس اساتید برجسته و عالیمقام آن زمان حاضر شده و به خوشه چینی پرداختند. اما عمدتاً از افاضات مرحوم آیت الله حاج سید عبدالهادی شیرازی (رحمه الله) و مرحوم آیت الله العظمی خوئی (رحمه الله) استفاده کردند و در بدو ورود به درس ایشان، توجه استاد را به خود جلب کرد به طوری که به شورای استفتاء معظم له دعوت شدند. در آن روزگار، حوزه های درس نجف اشرف در اوج شکوفایی و شور و نشاط بود. لذا معظم له با تمام توان و تلاش خود در محضر اساتید حاضر شدند و از موقعیتی که فراهم آمده بود کمال استفاده را نمودند تا به مدارج عالی علم و مقام بلند اجتهاد نائل آمدند.
استاد عزیز در ابتدای ورود به نجف اشرف، حجره ای در مدرسه قوام السلطنه شیرازی تهیه کردند و مشغول تدریس مکاسب و کفایه در مسجد خضراء و عمران شدند و روز به روز بر وسعت حوزه درسیشان افزوده میگردید تا جایی که عده زیادی از فضلاء از محضر درس ایشان استفاده نمودند و با تقاضای آنان، درس خارج استاد تشکیل گردید و شاگردان خویش را از شجر پرثمر فقه اهل بیت (علیهم السلام) بهره‌مند گردانیدند.
آینده‌ای درخشان در انتظار طلبه 27 ساله
هنگامی که استاد بزرگوار به نجف مشرف شدند، در حجره آیت الله شهید میرزاعلی غروی (رحمه الله) در مدرسه خلیلی مهمان شدند سپس حجره ای در مدرسه قوام نزدیک مسجد طوسی در اختیار معظم له قرار دادند و از ابتدای امر، استاد در درس آیت الله خوئی (رحمه الله) شرکت میکردند و درس اصول بعد از نماز مغرب و عشاء در مسجد خضراء بود که در آن زمان بحث در خصوص (هل یجب الفحص فی الشبهات الموضوعیه ام لا) بوده و استاد بزرگوار بعد از اشکال در قسمتی از درس، بحثی با استاد خود سیدالخوئی (رحمه الله) میکنند و فردای آن روز سیدالخوئی از یکی از نزدیکان درسشان بنام آقای توحیدی تبریزی سؤال می کند این آقا کیست؟ گفته بود اهل تبریز است و از قم آمده! سیدالخوئی (رحمه الله) فرموده بودند این شخص آینده درخشانی دارد! و حضرت استاد همزمان با وفات سیدالحکیم به تدریس خارج فقه بر طبق مکاسب و همچنین اصول از اول دوره میپردازند. و بعد از اطلاع سیدالخوئی از شروع درس خارج ایشان به استاد تبریک می گوید و مرحوم آقای مشکینی هنگامی که در نجف بودند از سیدالخوئی در خصوص استاد بزرگوار سؤال کردند که سیدالخوئی در جواب میفرماید: میرزاجواد، فاضل و مجتهد مطلق است.
گفتاری برابر اعمال
این مرجع والا، علاوه بر تدریس و تحقیق در حوزه علمیه نجف، از امر تبلیغ احکام و مسائل دینی مردم نیز غافل نبودند و در ایام تبلیغی و فرصتهای مناسب به نقاط مورد احتیاج تشریف میبردند و به تبلیغ احکام الله میپرداختند و از آنجا که گفتارشان با عمل آمیخته بوده است این تلاشها، اثر بسیار مطلوبی را به جای گذارده است که میتوان گفت ناشی از اخلاق و روش برخورد ایشان با مردم است و میتوان ادعا نمود که ایشان موجب پایه گذاری تشیع در منطقه ای از کرکوک عراق بوده اند به طوری که اکثر مردم آن مناطق بواسطه آشنایی با ایشان به مکتب غنی اهل بیت(علیهم السلام) روی آوردند.
بازگشت به ایران پس از 23 سال
* حضرت آیت الله حاج شیخ جواد تبریزی(ره) پس از گذشت 23 سال حضور دائم و فعال و جدی در حوزه مقدس نجف اشرف و استفاده و افاده و تحقیق و تدریس و تبلیغ، سرانجام در سال 1355 شمسی به هنگام مراجعت از زیارت سیدالشهداء حسین بن علی(علیهما السلام) به سمت نجف، توسط رژیم بعث عراق دستگیر و به ایران فرستاده شدند.
پس از ورود به ایران، مجدداً به حوزه علمیه قم مشرف و فعالیت های خود را از سر گرفتند. معظم له در طول سالیان دراز تدریس، هزاران طلبه فاضل را به جامعه اسلامی تحویل داده اند و در طول این مدت حوزه درس ایشان یکی از شلوغترین حوزه های درسی بوده است.
برخی آثار مکتوب به یادگار مانده
مرجع عالیقدر حضرت آیت الله حاج شیخ جواد تبریزی(ره) تألیفات بسیاری دارند که بعضی از آنها چاپ و برخی هنوز به زیور طبع آراسته نگشته است، از جمله تألیفات ایشان می توان به این موارد اشاره کرد.
ارشاد الطالب (تعلیقه چهار جلدی بر مکاسب محرمه شیخ اعظم انصاری«ره»)، اسس القضاء و الشهادات، طبقات الرجال که بحث وسیع رجالی است، تکمله منهاج الصالحین و تعلیقه بر آن، رساله توضیح المسائل، مسائل منتخبه، مناسک حج، حاشیه عروه الوثقی
* حاشیه بر وسیله مرحوم آیت الله اصفهانی، فی علم الاصول، فی علم الفقه، شرح کفایه الاصول، صراط النجاه در 6 جلد، قصاص، التهذیب در احکام حج، الانوار الالهیه فی المسائل العقائدیه، رساله احکام بانوان، رساله احکام نوجوانان و جوانان و چندین جزوه در موضوعات مختلف.
روحش شاد و در جوار رحمت الهی برخوردار از مغفرت حضرت حق و رسول اعظم«ص» باد.