روسیه امروز

روسیه با 17075400 کیلومتر مربع وسعت به تنهایی بیش از 76 درصد خاک اتحاد شوروی سابق را تشکیل می دهد و در حال حاضر هم با اشغال حدود 5/11 درصد خشکی های کره زمین بزرگترین کشور جهان محسوب می شود. اگرچه 65 درصد خاک این کشور در بخش آسیایی قرار دارد، تنها 28 درصد مردم روسیه در این نواحی زندگی می کنند. این سرزمین بیش از 160 درجه طول جغرافیای و 10 منطقه زمانی را در برگرفته و اختلاف ساعت در منطقه مسکو با شرقی ترین نقطه روسیه در شبه جزیره چوکچی و شبه جزیره ساخالین 9 ساعت است. سرزمین پهناور روسیه را دریاهای متعددی در برگرفته که عمده ترین آنها عبارتند از؛ دریای بالتیک و خلیج فنلاند در غرب، دریای سفید، خلیج پچورا، دریای کارا، دریای بارنتس، دریای لاپتف، دریای سیبری شرقی، دریای چوکچی و اقیانوس منجمد شمالی در شمال، دریای برینگ، دریی اخïتسک، دریای ژاپن و اقیانوس آرام در شرق، دریای سیاه و دریای خزر در جنوب. با وجود آنکه طول سواحل این کشور به 37/653 کیلومتر می رسد، اما به لحاظ اینکه بیشتر سواحل آن در منطقه منجمد شمالی واقع است و یا دریاهای مرتبط با آن از طریق تنگه های تحت کنترل کشورهای دیگر به آبراه های مهم متصل است، روسیه از وضعیت مطلوبی در برقراری ارتباط دریایی آزادانه با سایر کشورهای جهان برخوردار نیست.
مرزهای این کشور بالغ بر 20/139 کیلومتر است. رودهای عمده بخش اروپایی روسیه عبارتند از؛ ولگا با 3/690 کیلومتر طویلترین رود اروپا که به دریای خزر می ریزد، دون که با نام قزاقهای دون جاودان شده است، دنیپر، نمان، نوا، لینا، پچورا. بلندترین رود روسیه ینیر بخش آسیایی این کشور جریان دارد. دریای خزر که بزرگترین دریاچه جهان محسوب می شود در مرزهای جنوبی این کشور قرار دارد. دریاچه بایکال با 34/140 کیلومتر مربع وسعت بزرگترین دریاچه روسیه، عمیق ترین دریاچه جهان (با 1740 متر عمق) و بزرگترین دریاچه آب شیرین آس است و 20 درصد آب شیرین دریاچه های جهان در این دریاچه ذخیره شده است. پوشش گیاهی روسیه را در شمالی ترین مناطق توندرا و در جنوب تایگا تشکیل می دهد که یک سوم جنگلهای جهان در این نواحی قرار دارد. آب و هوای روسیه عمدتا قارهای خشک همراه با زمستان های سرد است. میزان درجه حرارت در نواحی شمال شرقی سیبری در زمستان ها تا 70 زیر صفر نیز می رسد. میانگین دمای تابستان از 6 تا 20 درجه بالای صفر است. میزان بارندگی از متوسط تا کم در تغییر است و بویژه در نواحی داخلی چندان قابل پیشبینی نیست.
روس‌ها که در حال حاضر حدود 83 درصد جمعیت روسیه را تشکیل می دهند از گروه اسلاوهای شرقی بشمار میروند که خود از خانواده هند و اروپایی محسوب می شوند. در روسیه بیش از 100 ملیت و قوم زندگی می‌کنند. زبان روسی زبان رسمی است و به خط سیریلیک نوشته می شود. اکثریت مردم روسیه تابع کلیسای ارتدکس روسیه می باشند. دین مسیح و به تبع آن کلیسای ارتدکس از اوایل قرن دهم در روسیه گسترش یافت. به علاوه پیروان مذاهب کاتولیک و پروتستان در شمار محدودی در این کشور حضور داد و در نواحی شمال قفقاز و شمال دریای خزر مسلمانان از اکثریت برخوردارند. روسیه دارای 21 جمهوری خودمختار، 49 استان، 6 خطه، دو شهر خودمختار مسکو و سن پترزبورگ است. در شهر مسکو پارلمان و دومای کشوری و مجلس سنا و شورای فدراسیون عمل می کنند. علت اینکه این دو شهر خودمختار هستند این است که از نظر مساحت و جمعیت با سایر مناطق قابل مقایسه هستند؛ از آنجا که این دو شهر در دوران مختلف پایتخت بودند از اهمیت خاصی برخوردار شدند و 10 ناحیه خودمختار است. در ماه مه سال 2000 ولادیمیر پوتین پیشنهاد کرد روسیه به 7 منطقه تقسیم شود که روز 31 ماه مه سال 2000 این پیشنهاد از تصویب شور اول دومای کشوری گذشت.
پس از فروپاشی شوروی، دولت روسیه مالکیت خصوصی زمین را که در دوران شوروی وجود نداشت به رسمیت شناخت. تا سال 1993 حدود 000،260 شرکت در بخش کشاورزی فعالیت داشتند که 5 درصد تولیدات کشاورزی را تامین می کردند. دامپروری هم در روسیه از تنوع بسیاری برخوردار است و از پرورش گاو، گوسفند و بز تا گوزن شمالی را در بر میگیرد. همچنین ناوگان صیادی روسیه در آب های وسیع و گسترده اطراف این کشور فعال است و یکی از بزرگترین ناوگان های جهان در نوع خود محسوب می‌شود. روسیه از لحاظ معادن هم ذخایر با ارزشی از سنگ های معدنی فلزی و غیر فلزی دارد و از نظر منابع تامین سوخت و انرژی هم بسیار غنی است و نفت منبع اصلی صادرات روسیه محسوب می شود. از زمان تاسیس اتحاد شوروی تاکید زیادی بر گسترش صنایع سنگین صورت می گرفت و به تولید صنایع سبک و مصرفی اهمیت چندانی داده نمی شد. در سالهای پس از فروپاشی اتحاد شوروی توجه بیشتری به صنایع سبک و به ویژه به صنایع تولید کالاهای مصرفی و خانگی شد. روسیه از شبکه های حمل و نقل وسیعی برخوردار است که شامل راه آهن، جاده ها، شبکه رودهای قابل کشتیرانی و کانال‌هاست.
مهمترین عامل ارتباطی بخش اروپایی روسیه با نواحی شرقی و به ویژه خاور دور روسیه خط آهن سراسری سیبری است. رود ولگا به وسیله کانال ولگا - دیای خزر را به دریای سیاه متصل می‌سازد. طول خط راهآهن روسیه به 079،86 کیلومتر (سال 1998) می رسد که 365،37 کیلومتر آن برقی شده و طول راه های اتومبیل رو نیز 000،893 کیلومتر (1999 - 1998) است. شرکت هواپیمایی روسیه آئروفلوت پرواز به بیش از 103 کشور جهان را ساز می‌دهد.