تولد دوباره دموکراسی در اندونزی

ترجمه: مریم حیدری
اندونزی چهارمین کشور بزرگ جهان است که بیشتر قسمت های مجمع الجزایر «مالای» را دربر می گیرد و رابط بین آسیای جنوبی شرقی و اقیانوسیه است. این کشور باپشت سرگذاشتن سه دهه دیکتاتوری پس از دوره استعمار، به دموکراسی گذار کرد. اندونزی اکنون پس از سالها تمرکزگرایی، شاهد تولد دوباره دموکراسی داخلی است که در 32 استان و جاکارتا پایتخت این کشور به اجرا درمی‌آید.
در سال 2002 «تی مور شرقی» به دنبال ازسرگیری دموکراسی، استقلال یافت. بومیان شرق هلند با برپایی جنگ علیه هلند، در سال 1949 اعلام استقلال کرده و «سوکارنو» را به عنوان نخستین رئیس جمهور خود برگزیدند. تنش های نظامی با «مالزی» همسایه تازه استقلال یافته اندونزی در سال 1960 موجب شد نیروهای نظامی پس از یک تلاش برای کودتای ظاهری توسط کمونیست ها در صحنه سیاسی اندونزی ظاهر شوند. ژنرال «سوهارتو» با استفاده از تلاش برای کودتا به عنوان پیش زمینه ای برای به حاشیه رساندن سوکارنو که بیمار بود، خود را فرمانروای نظامی خواند و به مدت سه دهه رهبری کشور را به عهده گرفت که در این مدت، حکومت او مرتکب فساد و سرکوبی شدید شد. این به خصوص در کشور همسایه، تیمور شرقی، مشهود بود که در سال 1975 از پرتغال استقلال یافت اما مدتی بعد پیش از اینکه از نظر بین المللی به رسمیت شناخته شود، توسط اندونزی ضمیمه این کشور شد.
دوره دیکتاتوری سوهارتو (1998 - 1967) اغلب دوره نظم نوین نامیده می شود که نشان دهنده آن است که او حکومتش را مقابل سیستم قدیمی نمی دانست و اجازه نمی داد کسی نیز دوره زمامداری اش را چنین توصیف کند. اصول خودمختاری محلی که از دوره نظم کهن به ارث مانده بود، در میانه 1960، در حکومت سوهارتو هرگز اجرا نشد. او برای ثبات و وحدت ملی، ترجیح داد قانون دولت محلی خود را که در سال 1974 وضع شد، به اجرا در بیاورد. بخصوص قدرت به جای تفویض به مناطق، طوری به محله ها داده شد که موجب تقویت مرکز شود. حکومت سوهارتو اهمیت زیادی به ایده کشور متحد برای سرکوب مخالفان و توسعه و گسترش ارضی اندونزی بزرگ می داد. پس از انقلاب 1998 روند اصلاح در قانون اساسی انجام شد که نتیجه آن تجدیدنظر در موسسه های دموکراتیک اندونزی و یک سری تدابیر تمرکززدایی برای تضمین خودمختاری محلی بود. اکنون ریاست جمهوری با رای مردمی برای دوره های پنج ساله انتخاب می شود و هیات قانون گذار جدید یا همان شورای نمایندگی مردم، اجازه نمایندگی یک بخش از دولت های استانی را می دهد و از ورود افراد نظامی در این پست ها ممانعت می کند. اندونزی، یک کشور واحد باقی که استان ها و شهرداری هایش براساس برابری و بدون زیربنای مرتبه بندی شده، در کنار هم وجود دارند.
در سال 2004، با ایجاد یک استان جدید تعداد استان های اندونزی به 33 استان افزایش یافت. استان ها سپس به 324 حکومت نیابت سلطنت (کابوپاتن) تقسیم می شود که قابل مقایسه با شهرداری ها هستند. واژه کابوپاتن از دوره مستعمراتی هلند، زمانی که پادشاه هلند حاکمان بومی قبایل را به عنوان نایب السلطنه منصوب می کرد، باقی مانده است (مانند راج های انگلیسی در هند). همچنین 92 شهر (کوتا) در مراکز روستایی وجود دارند و هم ردیف کابوپاتن شمرده می شوند. جاکارتا، پایتخت اندونزی به عنوان یک شهر، استان مخصوص در سیستم محسوب می شود. رئیس اجرایی این شهر استان خاص، فرماندار نامیده می شود (به جای شهردار)، و پنج کوتا در زیرمجموعه خود دارد که هر کدام یک شهردار دارند. در میان استان های اندونزی تمهیدات خاصی وجود دارد که به منظور بازتاب جنبه های پیچیده این کشور که در گذشته مستعمره بوده و نیز پایبندی های متنوع به اسلام طراحی شده است.
در «یوجی کارتا» به عنوان مثال رئیس استانی، تنها سلطان (در گذشته به حاکمان را هر ناحیه سلطان می گفتند) باقیمانده این کشور است که مانند یک دولت منطقه ای عمل می کند. این حکومت منطقه ای می تواند با وجود قانون استانی به کار خود ادامه دهد. این قانون در سال 1998 تصویب شد که براساس آن «سلطان همنگ کوبووونوی دهم» برخلاف میل دولت مرکزی، به کار خود ادامه داد. دیگر استان خاص، آچه بود که در سال 2003 مجاز شد تا براساس قوانین شریعت اسلام، سیستم قضایی خود را تغییر دهد که این دو نمونه نشان دهنده اکثریت مسلمان جمعیت منطقه و اذعان به تنش های جدایی طلب در منطقه است. انتخابات محلی هر پنج سال یک بار انجام می شود و هر شورای منتخب محلی حق انتصاب و خلع عوامل اجرایی را صرفنظر از اینکه فرماندار، نایب السلطنه یا شهردار باشد، دارد. پس از یک دوره کنترل و نظارت سازمان ملل به دنبال سقوط دیکتاتوری اندونزی، تی مور شرقی در سال 2002 مستقل شد. این تنها استانی است که تاکنون به طور موفق جدا شده است. تی مور شرقی بازمانده مناطق در تملک پرتغال در منطقه بود و در سال 1975 به طور یکجانبه اعلام استقلال از لیسبون کرد، این زمان یک سال پس از رخداد انقلاب در پرتغال بود.
به هر حال تی مور پیش از به رسمیت شناخته شدن استقلال آن از سوی جامعه جهانی، از سوی اندونزی ضمیمه این کشور شد. آمریکا با متهم کردن دولت موقت تی مور شرقی به اینکه تحت نفوذ دولت کمونیستی چین است، به علت شکست خود در ویتنام، اقدام های اندونزی را پذیرفت. به هر حال، پایان جنگ سرد، نوری را بر سرکوبی بی رحمانه مبارزان استقلال طلب توسط سوهاروتو افکند، همین امر امکان آغاز تلاش های در راستای حفظ صلح پیش از برگزاری نهایی رفراندوم برای استقلال را فراهم کرد.