اقتدار پابرجای آقای چاوز

گرد‌آوری و ترجمه: رامین رهبر یعقوبی
در چند روز اخیر جشن پرشوری در مرکز شهر کاراکاس برپا بوده است و هواداران هوگو چاوز از سرتاسر کشور گردآمده بودند تا سومین پیروزی رهبرشان را در انتخابات ریاست جمهوری جشن بگیرند. در میان جمعیت خانم جوانی نیز با اشتیاق در پی خرید کلاه سرخ بیس بال با عکس هوگو چاوز بود تا رنگ سرخ تی شرت چاوزی خود را با کلاه چاوزی هماهنگ کند. او قصد داشت که روز یکشنبه 3 دسامبر با عشق و علاقه ای که به هوگو چاوز دارد به پای صندوق رای برود و به چاوز رای بدهد. پیروزی چاوز در انتخابات ریاست جمهوری سبب می شود که وی شش سال دیگر در مقام خود ابقا شود. اتحادیه کشاروزی نزدیک به شهر «بارکوییزیمتو» به همین خانم جوان وعده داده که یک ماشین برداشت ذرت را در اختیار وی می گذارد. او در مورد چاوز می گوید؛ «چاوز بهترین موجود جهان است مردی استثنایی که برای کمک به فقرا آمده».
در مورد هوگو چاوز حقایق بسیاری وجود دارد که انکارناپذیرند. او از سال 1999 میلادی زمام امور ونزوئلا را به دست گرفته و قصد ندارد قدرت را رها کند، مگر آنکه رقیبی هم فکر وی پا به میدان رقابت بگذارد و با نمایشی انتخاباتی اختیارات رئیس جمهوری به وی «تفویض» شود. مانوئل روسالس تنها رقیب جدی انتخاباتی چاوز است و نظرسنجی های پیش از انتخابات نشان می دادند که چاوز از محبوبیتی بسیار بیشتر از رقیب خود برخوردار است.
روسالس فرماندار استان زولیا واقع در غرب ونزوئلا به جناح چپ میانه تعلق دارد. او در چند ماه اخیر سعی داشته که اپوزیسیون در هم شکسته ونزوئلا را با یکدیگر متحد کند. پس از رفراندوم نافرجام آگوست 2004 روسالس مدعی بود که تقلبی گسترده سبب شده که چاوز از رفراندوم سربلند بیرون بیاید، اما وی هرگز مدرکی دال بر وجود چنین تقلب‌هایی ارائه نکرده است.
هوگو چاوز نسبت به رقیب خود از برتری قدرتمندی برخوردار است. او موفق شده ارتباط تنگاتنگی با هواداران خود برقرار کند و انگیزه انقلابی را در آنان زنده نگه دارد. کاراکاس امروز چاوز با کاراکاس دیروز تفاوت چشمگیری دارد و در آن می توان تمامی مظاهر زندگی آمریکایی را به چشم دید. این در حالی است که چاوز در ظاهر با چنین مظاهری در تضاد است و از صعود بهای نفت بهره سیاسی می برد، میزان تولید نفت در ونزوئلا چهار برابر افزایش داشته است؟
مهمترین نکته در مور ونزوئلا آن است که اقتصاد این کشور با رشد 9 درصد در سال روبه روست. هوگو چاوز بخش بزرگی از درآمد نفتی کشور را صرف طرح های حزب سوسیال کرده و نام این طرح ها را «رسالت» گذاشته است. این قبیل طرح ها در نهایت به نفع مردم ونزوئلا خواهد بود، زیرا بخشی از درآمد حاصل از نفت را صرف امور بهداشت، آموزش و پرورش و یارانه های مواد غذایی می‌کند. هوگو چاوز که انقلابی بولیواری را هدایت می کند موفق شده که نام خود را با دولت و کشور یکی کند. به طوری که هرگاه نامی از ونزوئلا برده می شود همه به طور ناخودآگاهی به یاد هوگو چاوز می افتند. او از جمله کسانی است که به خوبی دریافته که چگونه می تواند با صرف کردن پول برای خود «هوادار» دست وپا کند. پس از پیروزی هوگو چاوز در سال 1999 بی نظمی اقتصادی برای مدتی بر ونزوئلا سایه افکند.
هواداران وی در آن دوران سعی داشتند صاحبان خصوصی صنایع خصوصی کشور را شناسایی کنند و با اشغال اراضی تجاری آنها، صنایع کشور را در اختیار خود بگیرند. خانمی که در تظاهرات چاوزی شرکت داشت پیش از این به همراه گروهی دیگر از هواداران چاوز به مزارع 240 هکتاری نیشکر متعلق به یک شرکت خصوصی تولید شکر رفته بود تا این مزارع را غصب کنند. او می گوید در آن دوران از حمایت گارد ملی و بنیاد اصلاحات اراضی بهره مند شده است. پس از غصب زمین ها این عده دریافته بودند که از اطلاعات لازم برای کشت نیشکر برخوردار نیستند. در آن دوران بی نظمی های دولتی به حدی بود که به جای رسیدگی به دلایل غصب اراضی خصوصی، دولت چاوز سعی کرد که با اعزام هیاتی دولتی به این اشغالگران فنون کشاورزی را آموزش دهد و از آنان عده ای طرفدار سوسیالیسم چاوزی بسازد. سپس دولت چاوز سعی کرد به این اشغالگران، وام و ماشین آلات کشاورزی بدهد. طبق آمارهای بانک جهانی بیش از 400 ملک و زمین خصوصی عمده در آن دوران غصب شده و دولت ونزوئلا فقط سعی کرد به 60 مورد از غصب املاک رسیدگی کند.
چشم پوشی دولت چاوز از تخلفات هوادارانش چندان هم بی منت نبوده است. دولت ونزوئلا این فرصت را یافته که از درآمد نفت به نفع خودش نیز استفاده کند. بسیاری از اتوبوس هایی که هواداران چاوز را از شهرستان ها و دهات اطراف به کاراکاس می برند با استفاده از همین منابع مالی تامین شده اند. از سال 1998 تاکنون تعداد کارمندان دولت ونزوئلا دو برابر شده و تعداد آنان اکنون بالغ بر دو میلیون نفر است. گفته می شود آنان ناچارند که در تبلیغات انتخاباتی به نفع چاوز شرکت کنند و حتی شایعاتی وجود دارد مبنی بر اینکه ممانعت آنها از تبلیغ برای چاوز ممکن است به قیمت از دست رفتن شغلشان تمام شود.
خبرنگارانی که در تبلیغات چاوزی شرکت کرده اند می گویند حدود 10 مرد جوان سوار بر موتورسیکلت های سفید متعلق به نیروی انتظامی در شهر کاراکاس بالا و پایین می رفتند. مهم تر از همه آنکه همگی این موتورسواران پیراهن های سرخی با شعارهای چاوزی بر تن داشتند. روی یکی از پیراهن ها نوشته شده بود «فقط از دستورها اطاعت می کنیم» چاوز به مردم ونزوئلا قول داده بود که درصورت پیروزی در انتخابات «مرحله جدیدی در انقلاب» را در این کشور آغاز می کنند. او مدعی است که «سوسیالیسم قرن بیست و یکمی» با پیروزی وی استحکام می یابد. این امر معنایش آن است که همان شعارهای انتخاباتی قبلی مربوط به اشتغال زایی و رفاه مردم باید تکرار شوند و دولت این کشور باید همان سیاست خارجی پیشین خود را دنبال کند.
«تئودورو پتکوف» سردبیر یکی از روزنامه های ونزوئلا قصد داشت نامزد انتخابات ریاست جمهوری شود ولی وی سپس تصمیم گرفت که به جای چنین کاری از روسالس رقیب چاوز حمایت کند. او در مورد سیاست های سوسیالیستی چاوز می گوید؛ «چاوز را دیگر مشکل می توانیم از دایره قدرت بیرون کنیم. او قصد دارد با پیشبرد سیاست هایش، نظامی توتالیتر را بر ونزوئلا حاکم کند.»
تئودورو پتکوف، هوگو چاوز را متهم به سیاست زده کردن ارتش کشور می کند و معتقد است که چاوز از آموزش و پرورش کشور برای ترویج ایدئولوژی پوسیده سوسیالیستی سود می جوید. او می گوید چاوز حتی ورزش و فرهنگ کشور را به زیر کنترل دولتی کشیده است. آقای پتکوف نگران قوانین عجیب دولت تحت حاکمیت چاوز نیست، بلکه نگرانی عمده او از بی کفایتی مدیران دولتی، تورم فزاینده اقتصادی و رکود بخش صنعت ونزوئلا است.آقای روسالس هم رقیب ضعیفی برای چاوز بود او هرگز نتوانست از نارضایتی مردم ونزوئلا نسبت به نظام کنونی آن سخنی بگوید و ابعاد معضلات حاکم بر این کشور را در رقابت های انتخاباتی مطرح کند. در ونزوئلای امروز معضلاتی نظیر افزایش جرایم، بیکاری و فساد مالی رو به گسترش است. ونزوئلایی هایی که به چاوز رای داده اند به ادامه این روند اقتصادی و سیاست های سوسیالیستی وی کمک کرده اند. بسیاری از هواداران چاوز همچون وی میل دارند تمامی نارسایی های مدیریتی موجود در کشور را بر گردن آمریکا بیندازند.
تا همین چند ماه پیش اپوزیسیون مستاصل ونزوئلا هنوز به این نتیجه دست نیافته بود که آیا باید در انتخابات شرکت کند یا خیر زیرا آنان در مورد سلامت این انتخابات دچار تردید بودند. عده ای از مردم ونزوئلا بر این باورند که چاوز با تقلب موفق به پیروزی در انتخابات شده است. ولی باید گفت که این افراد ترسو در اقلیت هستند. با این حال بی اعتمادی عمومی تحلیلگران ونزوئلایی نسبت به حوزه های دولتی انتخابات چندان هم بی دلیل نیست. به همین دلیل چاوز سعی کرده موجباتی را برای قانع کردن منتقدان خود فراهم کند.
در طرف دیگر هواداران آقای روسالس مدعی هستند که می توانند هرگونه تقلب انتخاباتی را ردیابی کنند. آنها نسبت به استفاده حوزه های انتخاباتی از دستگاه های الکترونیک بیم داشتند. مخالفان چاوز مدعی اند دستگاه های الکترونیک که اثر انگشت رای دهنده را اسکن می کند و به طور الکترونیک رای دریافت می کند کلیه اطلاعات مربوط به رای دهنده را در خود نگه می دارند و دسترسی دولت چاوز به این اطلاعات می تواند به قیمت بیکار شدن بسیاری از مخالفان وی تمام شود. با این حال اصرار نهادهای انتخاباتی به بهره گیری از این دستگاه های پیشرفته بیشتر به خاطر آن است که از تقلب انتخاباتی و چند بار رای دادن افراد جلوگیری شود.
به تازگی دولت ونزوئلا فهرستی از اسامی چندین میلیون نفر را که خواستار برگزاری رفراندومی مجدد علیه چاوز شده بودند به عموم نهادها ارائه کرده و از آنها درخواست کرده که از ارائه کار و خدمات دولتی به این افراد ضد انقلاب جلوگیری شود. در چنین شرایطی چنان چه آرای کسانی که به روسالس رای داده اند لو برود امکان آن وجود دارد که وحشتی بزرگ سراسر ونزوئلا را فرا بگیرد.
یکی از پزشکانی که در مرکز بهداشت و درمان دولتی باریو آدنترو مشغول به کار است بی آنکه خود را معرفی کند به خبرنگاران گفته بود؛ «ما مجبوریم که رای بدهیم وگرنه باید به استقبال گرسنگی برویم».
هنگامی که از این خانم پزشک پرسیدند مگر مجبورتان کرده اند که به چاوز رای بدهید؟ وی در پاسخ گفت؛ «دولت ما روش های ویژه ای دارد و به راحتی می فهمد که من به چاوز رای داده ام یا به روسالس.