دموکراسی پس از ترور پیر جمیل

علی منتظری
به رغم فضای سیاسی ملتهب لبنان، همه چیز در آن به خوبی پیش می رفت و روند دموکراسی در این کشور مسیر طبیعی خود را می پیمود و جریان مقاومت اسلامی و متحدانش در لبنان، در اقدامی سیاسی، کاملا مسالمت آمیز تا آستانه گشایشی جدید و نمایش نیروی دمکراسی و تحکیم آن در لبنان پیش می رفتند.
با سخنرانی شنبه گذشته (27/8/1385) سیدحسن نصرالله و اظهارات «میشل عون» و «نبیه بری»، دیگر مسلم شده بود که حزب الله، جریان ملی آزاد لبنان و سازمان امل و دیگر متحدان مسیحی و مسلمان آنها، به زودی دست به نمایشی بزرگ در لبنان خواهند زد تا سرنگونی مسالمت آمیز دولت کنونی لبنان و بازگشت دوباره به آرای مردم در انتخابات پارلمانی جدید در این کشور رقم بخورد و از همین رو، تقریبا قطعی به نظر می رسید که نمایش بزرگ مخالفان دولت سنیوره در روز چهارشنبه (1/9/1385)، مصادف با روز عید ملی لبنان و شصت وسومین سالگرد استقلال این کشور، رقم می خورد.
همه پس زمینه های این رویداد بزرگ در مناسبات سیاسی لبنان، به نفع جریان مخالف دولت در لبنان بود و سیر تحولات نیز، عملا همین را نشان می داد، اما در سه شنبه شب (30/8/1365) هفته گذشته، عملیات ترور «پیر جمیل»، وزیر صنایع لبنان به ناگاه همه موازین سیاسی را به نفع ائتلاف 14 مارس و علیه مخالفان دولت بر هم زد تا روز چهارشنبه، عید رسمی لبنان، به سه روز عزای ملی تبدیل شود. این عملیات ترور در چه وضعیت سیاسی رخ داد و جایگاه مخالفان دولت کنونی لبنان در کجا قرار داشت و چه تاثیری بر اوضاع سیاسی بیروت و مخالفان و جناح اکثریت پارلمانی گذاشت؟
پیش از هر چیز به وضعیت سیاسی لبنان از روز شنبه (27/8/1385) تا ظهر روز سه شنبه (30/8/1385) نگاه کنید؛شنبه 27/8/1385، سیدحسن نصرالله از مردم لبنان و همه نیروهای ائتلاف مقاومت در لبنان، می خواهد آماده ورود به خیابان ها باشند. او می گوید؛ منتظر فراخوان باشید و از آن به عنوان یک عنصر مهم در منفعل کردن جناح موسوم به اکثریت در دولت استفاده می کند.
همه بر این باورند که نقشه اجرایی ائتلاف حزب الله و متحدانش، همان سیاست تظاهرات خیابانی «مهاتما گاندی» است و آنان در نظر دارند، حتی بر گاندی نیز در این امر پیشی گیرند. به نظر می رسید که آنان در نظر دارند به یک باره لبنان را زیر تظاهرات و اعتصاب فرو برند. از نکات بسیار جالب و مهم در سخنرانی سیدحسن نصرالله این بود که در آن هیچ اشاره ای به اسرائیل و آمریکایی ها نکرد و تنها و تنها به مسائل داخلی لبنان پرداخت تا نشان دهد در جریان مقاومت 33 روزه، ائتلافی سیاسی پدید آمده است که به بهترین شکل ممکن، تجربه های سیاسی خود را در جامعه لبنانی دموکراتیزه می کند، اما همه می دانند اگر این ائتلاف در دموکراسی لبنانی پیروز شود، بیشترین تاثیر را بر سیاست های آمریکا، انگلیس و فرانسه در منطقه و لبنان خواهد داشت.
تلاش های سیاسی پشت پرده از 28/8/1385 برای از سرگیری گفت وگو های ملی آغاز می شود تا مخالفان دولت از طرح ورود به خیابان ها صرف نظر کنند. این تلاش ها دو هدف داشت؛ نخست اینکه دو طرف بر سر خواسته های خود در میز گفت وگو به توافق برسند و سقف خواسته ها و توقعات سیاسی شان را در این گفت وگوها، تعیین کنند. دوم آنکه نبیه بری فرصتی جدید پیدا کند تا به عنوان یک منجی مورد قبول و میانجی، وارد میدان شود و گفت وگوهای مشورتی ملی را دوباره فعال کند و ضمن ایجاد تفاهم ملی و تشکیل دولت وحدت ملی، طرح تشکیل دادگاه بین المللی را در قالب یک اجماع ملی و با موافقت همه طرف های سیاسی به تصویب برساند.
همزمان با تلاش های سیاسی یادشده، یک خط سیاسی دیگر برای حل مسالمت آمیز بحران سیاسی لبنان در حال کار بود که اهداف سه گانه ای داشت؛ نخست اینکه حزب الله و متحدانش را تشویق کنند که سیاست ورود به خیابان ها را تا رسیدن به نتیجه در رایزنی های پشت پرده، به تعویق اندازند؛ این امر در اظهارات سید حسن نصرالله و سنیوره و حتی سعد حریری نیز دیده می شد و معنای آن، این بود که این رایزنی ها در حال انجام است و چراغ سبزهایی نیز دریافت کرده است.
دوم آنکه طرح شکل گیری دولتی را پیگیری می کردند که کمتر از دوسوم کابینه در اختیار اکثریت و کمتر از یک سوم دولت، در اختیار مخالفان و دو وزارت نیز به دو شخصیت سیاسی غیر وابسته به هر دو طرف، داده شود به شرط آن که آن دو هرگز و در هیچ شرایطی استعفا ندهند تا پس از استقرار و شکل گیری این آرایش ها، با تشکیل دولت وحدت ملی به سوی طرح تغییر ریاست جمهوری بروند و سوم، روابط سیاسی بین رئیس جمهور و نخست وزیر را اصلاح کنند تا در آستانه برگزاری عید ملی لبنان، این دو بتوانند در ملأ عام و در حضور نمایندگان سیاسی کشورهای خارجی در کنار یکدیگر بنشینند و در روز عید ملی، جدا از هم جشن ملی برگزار نکنند تا بدین ترتیب روند تشکیل دولت وحدت ملی و موضوع دادگاه بین المللی نیز روندی عادی به خود گیرد و در مناسبات تیره و تار لحود و سنیوره گم نشوند.همزمان با مذاکرات و رایزنی های سیاسی پشت پرده، همه چیز از سوی مخالفان برای تظاهرات آماده می شود؛ شعارهای واحد، محل تظاهرات نیز آماده شده بود.