قطعنامه 1737 و موضعگیرى تحلیلگران سیاست خارجی
چندى پیش شوراى امنیت سازمان ملل متحد در یک عمل ناعادلانه تحت فشار آمریکا قطعنامهاى را علیه جمهورى اسلامى ایران به تصویب رساند که در آن از ایران خواسته است تا تمام فعالیتهاى هستهاى خود را به حالت تعلیق درآورد. همچنین در این قطعنامه ایران در امور مربوط به فعالیتهاى هستهاى تحت تحریم درآمده است. بسیارى از صاحبنظران براین عقیدهاند که تحریم هستهاى ایران هرگز مانع جدى بر سر راه پیشرفت ایران در زمینه انرژى هستهاى نخواهد بود چرا که ایران مستقلا و با تکیه بر دانشمندان بومى خود به این تکنولوژى و دانش دست یافتهاند، لذا قطع ارتباط هستهاى ایران با سایر کشورها تاثیرى بر فعالیتهاى صلحآمیز هستهاى ایران نخواهد داشت. نماینده سابق ایران در آژانس بینالمللى انرژى اتمى مىگوید: تکنولوژى هستهاى در کشور ما بومى شده است و اکنون دیگر نیازى به غرب نداریم و آنها از طریق صدور قطعنامه نمىتوانند مانع جدى عزم ما در تداوم برنامههاى هستهاىمان شوند. مهدى مطهرنیا با تاکید بر اینکه پروژه هستهاى ایران بدون توجه به حقوق حقه و خواستگاه ملت ایران در نظام بینالملل در کوچهاى بنبست به سرعت به طرف انتها درحال حرکت است، افزود، با این اوصاف افزایش شتاب فشار بر ایران در پرونده و به موازات آن افزایش سرعت این پرونده به طرف صدور قطعنامههاى متعدد در آیندهاى نزدیک، دو گزاره را پیش روى ایران قرار مىدهد که متلاشى شدن اصل پرونده هستهاى ایران یکى از این موارد است. تحریم ایران یکى از مواردى است که در قطعنامه به آن اشاره شده است. صاحبنظران در پاسخ به این قسمت از قطعنامه نیز معتقدند که این گونه تحریمها در جمهورى اسلامى ایران سابقهدار است و چیز جدیدى به شمار نمىآید.
حمیدرضا آصفی، معاون کنسولى و مجلس وزارت امور خارجه در این زمینه معتقد است: این تحریمها چه فایدهاى براى طرفهاى غربى دارد و نتیجه آن به پشیمانى منتهى مىشود. اگر آنها دلشان را خوش کردهاند که این تحریمها اثر مىگذارد، ما نزدیک 30 سال است تحریم هستیم. آن هم تحریمهاى اعلام نشده و در چنین وضعیتى کمترین چیزها را نتوانستیم بگیریم و خودمان تولید کردیم. حتى دستکشهاى پزشکى ساده را هم به ما نمىدادند. سخنگوى سابق وزارت خارجه در این زمینه به تحریم ایران در صنایع پزشکى و کشاورزى اشاره مىکند و مىگوید: مگر جوانهاى ما براى رسیدن به این مرحله منتظر خارجىها شدند که کمکشان کنند. بقیه را نیز خودشان انجام مىدهند. سفیر جدید ایران در امارات تاکید دارد اینکه اروپا باعث مىشود ما در فعالیتهاى خود در زمینه انرژى هستهاى تردید نکنیم و شتاب کارهایمان را نیز بیشتر کنیم، مطمئنا پشیمانى آتى آنها را در پى خواهد داشت. انقلاب اسلامى ایران پس از پیروزى در بهمن سال 57 از سوى کشورهاى غربى به شدت تحت تحریمهاى سنگینتر قرار گرفت، اما ملت ایران با تکیه بر ایمان دینى و تلاش و پشتکار توانست قلههاى علم و دانش را فتح کند که نمونه بارز آن انرژى صلحآمیز هستهاى است. به اعتقاد بسیارى از کارشناسان اگر تحریمهاى غرب علیه جمهورى اسلامى ایران نبود از پیروزىهاى چشمگیر جوانان ایران اسلامى نیز خبرى نمىبود. معاندان نظام و در راس آنها آمریکا با تمسک به نهادهاى بینالمللى خود ساختهاى چون شوراى امنیت که تحت فشار این کشور اقدام به تصمیمگیرى مىکند سعى در تضعیف جایگاه جمهورى اسلامى در نظام بینالمللى و جلوگیرى از رشد و پیشرفت این نظام در عرصههاى مختلف از جمله علمى داشتهاند. این اقدام شوراى امنیت علیه جمهورى اسلامى ایران بیش از آنکه یک قطعنامه حقوقى باشد یک قطعنامه سیاسى در راستاى محروم کردن ایران اسلامى از انرژى ارزشمند هستهاى است. مهدى مطهرنیا کارشناس مسائل بینالملل در این باره مىگوید: در تمام حوزههاى حیات بشرى ساخت پیمانها و قراردادهاى حقوقى مورد توجه کشورهاى مختلف قرار گرفته است، اما واقعیت تاریخى نشان داده که همواره ساخت حقوقى تحت تاثیر بازتابهاى سیاسى و اراده متغیر متفاوت و متکثر نخبگان قرار گرفته است. وى تصریح مىکند که در شرایط فعلى علىرغم تایید حق ایران توسط کشورهاى مختلف، شوراى امنیت تلاش کرد غلظت سیاسى پرونده نسبت به غلظت حقوقى بیشتر شود و با صدور قطعنامه1737 غلظت امنیتى را بر و جه سیاسى آن حاکم کند. وى تلاشهاى آینده شوراى امنیت تحت تاثیر آمریکا و اروپا را در جهت غلیظتر کردن هرچه بیشتر جنبه امنیتى اعلام مىکند. جواد جهانگیرزاده، عضو کمیسیون امنیت ملى و سیاست خارجى مجلس نیز معتقد است این قطعنامه سیاسى است. وى با تاکید بر اینکه قطعنامه صادره علیه ایران مبناى حقوقى ندارد گفت: قطعنامه شوراى امنیت از پیش تعیین شده و سیاسى است و اعتبار مجامع جهانى را زیر سوال برده است و دیگر مردم دنیا به این مجامع اعتمادى نخواهند داشت.
جشمتالله فلاحتپیشه نیز قطعنامه صادر شده را فاقد مبناى حقوقى مىداند. وى معتقد است ارجاع موضوع هستهاى ایران به شوراى امنیت مبناى حقوقى نداشته، لذا دلیلى براى پذیرش قطعنامه از سوى ایران وجود ندارد. از لحاظ حقوقى قطعنامه شوراى امنیت براى ما مردود است لذا لزومى براى اجراى آن وجود ندارد. یک نهاد مدنى در لندن به نام کاسمى (نهاد مبارزه علیه تحریمها و مداخلات نظامى در ایران) معتقد است براى اولین بار شوراى امنیت سازمان ملل یک ملت را مورد تنبیه قرار داده، آن هم نه به این خاطر که مقررات بینالمللى را نقض کرده باشد بلکه به این سبب که برخى کشورهاى قدرتمند از این طریق به دنبال دستیابى به دیگر اهداف خود مىباشند.
این نهاد مىافزاید آژانس بدون آنکه قادر باشد تاکنون سندى دال براى تلاش ایران براى تولید بمب اتمى به دست آورد، آمریکا و انگلیس تلاش کردند تا ایران را از حق قانونى خود محروم کرده و این کشور را به خاطر مقاومتش در برابر خواستههاى نادرست آنها، نقضکننده قلمداد نمایند. به باور این نهاد که سالهاى اخیر در راستاى مخالفت با ماجراجوهاى نظامى آمریکا و انگلیس پایهگذارى شده و علاوه بر انگلیس در آمریکا نیز فعالیت دارد. قطعنامه صادره علیه ایران توهینى به دیپلماسى بینالمللى بود. بسیارى از صاحبنظران بر این عقیدهاند که اقدام سیاسى شوراى امنیت جایگاه و اهمیت این نهاد بینالمللى را تضعیف خواهد کرد و اعتماد جهانیان به خود را از دست خواهد داد. لذا حرکت شورا در راستاى صدور قطعنامه علیه ایران رایکى از اشتباهات بارز این شورا در طول حیات خود مىدانند. حمیدرضا آصفى در این باره معتقد است این قطعنامه بزرگترین خبطى بود که شوراى امنیت به عنوان حافظ امنیت در دنیا انجام داد. یعنى باعث تضعیف یک نهاد تخصصى بینالمللى دیگر (آژانس اتمی) شد. وى اقدام شوراى امنیت را غیر حقوقى و غیر منطقى خواند و افزود شوراى امنیت باید مسئولیت این اشتباه بزرگ را به گردن بگیرد.
وى در خصوص اظهارات دکتر احمدىنژاد مبنى بر اینکه غربىها بزودى از راهى که رفتند، پشیمان مىشوند گفت: اگر هدف از صدور قطعنامه این بود که ایران غنىسازى را تعلیق کرده و به خواسته آنها تن دهد، ایران این کار را نمىکند و لذا اقدام آنها اقدامى عبث و بىفایده بوده است. محکومیت ایران در حالى صورت مىگیرد که ایران تمام فعالیتهاى هستهاى خود را تحت نظر بازرسان آژانس انجام داده و هیچیک از قوانین بینالمللى را زیر پا نگذاشته است. جواد جهانگیرزاده معتقد است: ایران نشان داده است که از قواعد بینالمللى فاصله نگرفته و همواره در چارچوب امور بینالملل حرکت کرده است و نهایت همکارى را با آژانس و بازرسان آن داشته و حتى پروتکل الحاقى را داوطلبانه اجرا کرده است. وى با تاکید بر اینکه شوراى امنیت و آژانس بینالمللى انرژى اتمی، تبدیل به ابزارى براى غرب و آمریکا شدهاند گفت: این درحالى است که مجامع ذىربط تاکید مىکنند هیچ انحرافى در فعالیتهاى صلحآمیز هستهاى ایران وجود ندارد. دکتر الهام سخنگوى دولت نیز در این باره مىگوید: حرکت ما بسیار قانونى است و ما به معاهدات بینالمللى و نظارت آژانس و قانون منع اشاعه سلاحهاى هستهاى عمل کردهایم. وى با بیان اینکه در این قطعنامه دستیابى به انرژى هستهاى حق ایران دانسته شده، به وجود اجماع جهانى نسبت به حق ایران براى دستیابى به انرژى هستهاى نیز تاکید کرد. یکى دیگر از مباحث مهمى که پس از صدور قطعنامه علیه ایران مطرح شد چگونگى مقابله با این قطعنامه است. مهدى مطهرنیا کارشناس مسائل بینالمللى در این باره معتقد است: عزم جدى نظام بینالملل براى قبول ایران هستهاى در چارچوب پیمانهاى بینالمللى را یکى از راهکارهاى حل این مسئله است. وى با مثبت خواندن بهرهگیرى از افکار عمومى جهان به عنوان اهرم فشار توسط جمهورى اسلامى براى حل مشکل هستهاى ایران خاطرنشان کرد که ایران مىتواند با استفاده از آشنایى بیشتر با افکار عمومى جهان به ابعاد مختلف پرونده هستهاى و نیز حق ایران در این خصوص، از آن به عنوان اهرم فشارى براى تقویت تحرکات دیپلماتیک ایران بهره گیرد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
