نکته

ایرانیان در طول تاریخ و در طی قرون و اعصار مختلف سه مدل حکومتی را تجربه کرده‌اند: اول: سلطنتی مطلقه، دوم: سلطنتی مشروطه (پس از مشروطه) و سوم: جمهوری اسلامی، مشارکت سیاسی گرچه می‌توانست و می‌تواند در نظام‌های مشروطه سلطنتی نیز مطرح باشد (مثل آنچه که در انگلستان؛ در قرون اخیر مطرح است) اما سرنوشت ایرانیان به گونه‌ای دیگر رقم خورده بود و فراز و فرودهای مشروطه و تلاش‌های بزرگان دینی و روشنفکری عصر مشروطه نهایتا به حکومت خودکامه رضاخان و رضاشاهی منتج شد که چه بسا از استبداد قاجاری نیز سهمگین‌تر بود.
ملت ایران پنج دهه استبداد پهلوی را تاب نیاورد و این بار با نهضت دیگری، با رهبری امام خمینی(ره)، اساس سلطنت را برچید و به جمهوریت پناه آورد تا به تعبیر امام خمینی رای مردم در آن میزان باشد و در عین حال به جهت دینی بودن، این مردمسالاری، از نظامهای لیبرال غربی نیز متمایز شود.
اما این خطی که به رهبری امام خمینی(ره) شکسته شد، مسیر سهل و پهنی نیست، جاده مشارکت نیاز به استواری، تمرین، همدلی و اصلاح دارد. تا روز به روز مشارکت سیاسی نهادینه شود. باید در بستر جمهوری اسلامی و در دل نظام اسلامی، هم احزاب فعال و خودجوش برویند و هم یاد بگیرند که با هم درست رقابت کنند. تعدد و تکثر گروهها را به عنوان یک اصل قبول کرده و حق دیگران برای تعیین سرنوشت را بپذیرد. مدعایی که هر چند در گفتن سهل می‌نماید، اما در عمل بس دشوار و سنگین است. امید است که در سایه‌سار همبستگی و همدلی، تمرین حضور در عرصه‌های مختلف سیاسی را داشته و وزنه مشارکت سیاسی را سنگین‌تر و تجربه مشارکت را غنی‌تر و پویاتر نماییم و الگوی قابل قبول و دفاع را برای جهانیان و مردمسالاری دینی عرصه کنیم.
گرچه صرف حضور در انتخابات را نمی‌توان مصداق بارز و عالی مشارکت سیاسی دانست، اما از آنجا که برای تمرین به مشارکت و نرمش حضور در عرصه‌های سیاسی به بهانه و انگیزه‌های نیرومند نیاز است، برگزاری انتخابات که نتیجه آن حضور در مجاری قدرت است، به افراد انگیزه لازم می‌دهد، تا برای کسب و یا حفظ قدرت، به تشکل و کار جمعی و نهادینه تن در داده و در ایام انتخاباتی به سوی برنامه‌ریزی، تعیین اهداف، بیان خط مشی، طرح استراتژی و... دست بزنند که همه اینها برای حضور عقلایی در عرصه‌های سیاسی لازم است و به جد معد و بستر مناسب برای شکل‌گیری مشارکت سیاسی به معنای پذیرفتن بازی‌های عقلایی و چانه‌زنی با رقبا است. در این میان تبیین مبانی دینی رقابت انتخاباتی، تبلیغات، تاسیس تشکیلاتی و... نیاز به بحث‌های پژوهش‌های زیادی دارد که همت بلند نخبگان حوزوی، دانشگاهی و فعالان عرصه سیاسی را می‌طلبد...