اشتباه از نوع فرانسوی

بخش سیاسى خارجی
«ژاک شیراک» طى روزهاى اخیر به چهره‌اى خبرساز تبدیل شده است. رئیس جمهور فرانسه در مصاحبه با روزنامه اینترنشنال هرالد تریبون اظهار داشت: «در اختیار قرار داشتن یک یا دو بمب اتمى از سوى ایران خطرناک نیست.» پس از انتشار این مطلب مرد اول کاخ الیزه سخن خود را پس گرفت و آن را اشتباهى سهوى خواند. نکته جالب توجه اینکه «مارگارت بکت» وزیر امور خارجه انگلستان قبل از انتشار خبر بازپس‌گیرى اظهارات رئیس‌جمهور فرانسه، اعلام کرد که با موضع‌گیرى شیراک در این خصوص موافق نیست.
در رابطه با آنچه رخ داده است دو نکته مهم وجود دارد: اول اینکه «ژاک شیراک» پس از سال‌ها حضور مستمر در معادلات سیاسى پاریس و اروپا رسم قرار گرفتن در پشت تریبون‌هاى رسمى و یا شیوه گفتگو با نشریات معتبر سیاسى و بین‌المللى را به خوبى مى‌داند. اظهارات اخیر ژاک شیراک در گفتگوى مستقیم و زنده تلویزیونى یا در جمعى غیررسمى صورت نگرفته است تا بتوان آن را سهوى و غیرعمدى قلمداد نمود.
رئیس‌جمهور فرانسه سیاستمدارى آماتور نیست که قواعد اظهارنظر کردن را در نظام بین‌الملل امروز نداند. لابى‌هاى پشت پرده پاریس با کاخ سفید و خطوط قرمزى که از سوى نومحافظه‌کاران براى تروئیکاى اروپایى ترسیم شده است سهوى بودن اظهارات ژاک شیراک را توجیه‌ناپذیرتر مى‌سازد. اگر سخنان خصمانه رئیس‌جمهور فرانسه علیه برنامه هسته‌اى صلح‌آمیز ایران در حدود سه ماه قبل را به آنچه اشاره شد اضافه نمائیم تقریبا هیچ جاى شک و شبهه‌اى در خصوص عدم سهوى بودن اظهارات شیراک نمى‌یابیم. واکنش «مارگارت بکت» به سخنان شیراک نیز در جاى خود جالب توجه است. وى که هنوز همانند «جک استراو» وزیر امور خارجه سابق دولت بلر قاعده بازى با کلمات با استفاده از لبخندهاى معنادار را نیاموخته است، سعى کرده از موضع‌گیرى تند و صریح در مقابل سخنان رئیس‌جمهور فرانسه اجتناب کند.این در حالى است که اگر اظهارات رئیس‌جمهور فرانسه در قالبى طبیعى صورت مى‌گرفت شاهد موضع‌گیرى نرم مقامات بریتانیایى نبودیم.
نکته دوم اینکه لازم نیست «پیام‌ها» و «سیگنال‌هاى مثبت یا منفى غرب» له یا علیه جمهورى اسلامى ایران همواره از دل لابى‌هاى رسمى یا اظهارات صریح مقامات اروپایى استنتاج شود. بسیارى از این پیام‌ها را باید با نگاهى تیز و محتاطانه از درون همین اشتباهات به ظاهر سهوى استنباط نمائیم.
پیام اصلى «اظهار اولیه شیراک» پذیرفته شدن ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌اى ایران از سوى غرب است. انعقاد قرارداد شرکت توتال فرانسه در پروژه گازى پارس جنوبى و اعلام آمادگى کاخ کرملین در جهت گسترش مناسبات تجارى با ایران نشان‌دهنده شکننده و صورى بودن تحریم‌هاى اتخاذ‌شده اخیر علیه «تهران» است. در چنین شرایطى اظهارات شیراک معنا و مفهومى بجز احتمال فاصله‌گیرى «کاخ الیزه» از آمریکا در سیاست‌هاى کلان اتخاد شده علیه ایران ندارد.
در هر صورت شیراک براى نخستین بار در طى سال‌هاى ریاست جمهورى خود «اشتباهى درست» را مرتکب شد. بدون شک او در خفایاى ذهن خود مطمئن است که در قالب اظهارات به ظاهر سهوى اخیرش پیام مهمى را به تهران رسانده است.