امکان دستیابی به تفاهم افزایش یافته
مقدمه:
اتخاذ رویکرد تشویق و دیپلماسی به جای تهدید و اعمال ابزارهای خشن در زمینه پرونده هستهای نقطه عطفی در زمینه دوسیه بینالمللی است که کنشگران مختلف آن بر حل و فصل دیپلماتیک مساله اصرار دارند. غرب با ارائه بسته پیشنهادی 1+5 به ایران در انتظار واکنش مثبت تهران است و ایران با اعلام بررسی جدی آن چراغ سبز دیپلماتیک نسبت به مجموعه پیشنهادی مزبور نشان داده است. در چنین شرایطی امکان برون رفت از مساله هستهای توافق بر سر نقاط مشترکی است که غرب آن را در بسته پیشنهادی میجوید و تهران بر اذعان غرب بر حق هستهای خود. مقطع فعلی در مسیر پرونده هستهای دوره صبر و انتظار است و بررسی با حوصله آنچه در چمدانهای خاویر سولانا گنجانده شد و تحویل مقامات ایرانی گردید. آنچه که در پی میآید حاصل گفتوگو با دکتر مسعود سپهر عضو هیات علمی دانشگاه و کارشناس امور بینالملل است.
*ارزیابی شما از بسته پیشنهادی 1+5 ایران چیست؟
**اگرچه هنوز متن کامل پیشنهادها منتشر نشده است ولی براساس اخباری که در گوشه و کنار منتشر شده، به نظر میرسد که موضوعات قابل توجه و ملاحظهای در این پیشنهادات هست که امکان دستیابی به تفاهم را افزایش داده است. فکر میکنم باید حداکثر استفاده را از این فرصت نمود تا پرونده هستهای کشورمان به مراحل عمیقترین نرسد.
*غرب با ارائه پیش شرط توقف غنیسازی اورانیوم برای ارائه مشوقها و آغاز مذاکرات هستهای، اصلی را مطرح کرده که بارها از سوی تهران مورد مخالفت قرار گرفته است. آیا همین پیش شرط عامل بررسی محتاطانه بسته پیشنهادی و رد احتمالی آن نیست؟
**در مورد اینکه تصمیمگیران چگونه فکر میکنند یا چه محورهایی برایشان اهمیت دارد، اطلاعی ندارم. فکر میکنم تعلیق غنیسازی با ادبیات مناسب، به شکلی که دائمی نباشد، عامل بازدارندهای نیست. همچنانکه طی سالهای گذشته هم ما تعلیق کوتاه مدت را پذیرفتیم. باید دقت داشته باشیم که مفهوم تعلیق با محرومیت از حق، متفاوت است. چنانچه تصوری که مطرح کردید. بهانهای از طرف غرب باشد؛ در این مساله ریشه دارد که جمهوریخواهان آمریکا به شدت دنبال رد پیشنهاد از سوی ایران هستند تا اجماع جهانی علیه ایران را محقق کنند. به نظر میرسد که با رویکردی عقلایی و پذیرش تعلیق محدود و مجدد از سوی ایران جناح جنگ طلب آمریکا، خلع سلاح شود. به این ترتیب فرصت مناسبی پیش روی آینده هستهای ایران و افزایش و گسترش آن در ابعاد مختلف، متصور خواهد بود.
*به نظر میرسد که غرب با ارائه این بسته پیشنهادی در صدد تعیین تکلیف پرونده هستهای ایران است. به نظر شما در صورت رد و پذیرش بسته پیشنهادی، پرونده هستهای به سمت سرنوشت خود رهنمون میشود یا اینکه هنوز فرصت برای تعامل ایران با 1+5 باقی است؟
**شرایط امروز دنیا، آنگونه نیست که در فرصتی کوتاه بتوان به فرجامی نهایی رسید. ما در موقعیت بازی نهایی نیستیم. غرب هم در چنین موقعیتی نیست که بخواهد به یک اقدام حاد و یا یک مصالحه نهایی با ما برسد. رابطه ایران و غرب رابطهای پیچیده با ابعاد متعدد است. ما باید در تداوم این رابطه صبوری داشته باشیم و با علم به اینکه در موقعیت نهایی قرار نداریم، تا مدتی طولانی این مساله را دنبال کنیم تا این مساله [پرونده هستهای] به تدریج حل شود.
* چگونه؟
**یا ایران کالا در سیستم جهانی به یک ادغام میرسد. و مطابق نقش منطقهای و جهانی، جریان را ادامه میدهد، یا بحران به مرحله نهایی میرسد و یک رویارویی تمام عیار، سرنوشت را مشخص می کند. در هر حال این رفتار کجدار و مریز تا ابد ادامه نخواهد یافت و در عین حال به زودی هم فیصله نمییابد. بنابراین بهترین کار آن است که سمت و سوی این مساله به سوی حل مسالمتآمیز پیش رود. البته در ایران و آمریکا جناحهای بحرانخیزی هستندکه چنین مشیهای مسالمتآمیزی را برنمیتابند.
* اخبار مرتبط به توافق غرب بر سر غنیسازی اورانیوم از سوی ایران در آیندهای نزدیک- پس از دوره کوتاه تعلیق- و یا غنیسازی محدود در خاک ایران را چگونه ارزیابی میکنید؟
**غنیسازی به صورت کامل دو بعد مشخص دارد. نخست آن که از منظر انرژی، منابع اورانیوم ایران در حدی باشد که غنیسازی در ایران با صرفه اقتصادی باشد. در این صورت حتی اگر ما هم به دنبال آن نباشیم به علت بحران انرژی در آینده نزدیک، غرب تداوم غنیسازی را از ما خواهد خواست تا از تمامی منابع انرژی در دنیا استفاده شود اما اگر این غنیسازی، اقتصادی نباشد، حتی اگر به ما هم اجازه تداوم را دهند، برای ما صرف نخواهد داشت چون منطق اقتصادی ندارد.
من فکر میکنم که دعوا بر سر این است که ما صبوری نداریم و زودرس به دنبال چیزی هستیم. مساله غرب هم با ما مساله غنیسازی نیست. ما اگر خواهان حل مسائل هستیم باید از مسائل سادهتری و کمهزینهتر شروع کنیم.
*مثلا چه مسائلی؟
**مسائلی مثل نهادینه کردن دموکراسی، حقوق بشر، همکاری بیشتر در تحولات خاورمیانه که هزینه کمتری هم برای ما دارد. در این صورت مطمئنا همان گونه که پاکستان هستهای و هندوستان هستهای پذیرفته شد، ایران هستهای هم پذیرفته خواهد شد.
*بسته پیشنهادی 1+5 از سوی تحلیلگران به کاهش فاصله چین و روسیه با طرفین آمریکایی و اروپایی خود انجامیده است. پاسخ احتمالی ایران، آینده همکاریهای دیپلماتیک پکن و مسکو با شرکای غربیشان را چگونه تبیین میکنید؟
**در دنیا حرف اول را منافع ملی میزند. به همین دلیل هیچکس دوست و دشمن ابدی نیست. مطمئنا غرب در مذاکره با چین و روسیه، ما به ازایی برای حذف حمایت آنان از ایران خواهد داشت که از همکاری آنها با ازان بهتر باشد تا آن را بپذیرند. به همین دلیل همیشه این احتمال وجود دارد که چین و روسیه ما را تنها بگذارند، چراکه آنها منافع کوتاه مدت و بلند مدتی دارند که به اشکال دیگری هم قابل تامین است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
