کاوه شجاعی
زرقاوی زنده بود!
ژنرال آمریکایی حاضر در صحنه بمباران محل اختفای زرقاوی میگوید رهبر گروهک تروریستی القاعده عراق، هنگامی که نظامیان آمریکایی پس از بمباران به محل وارد شدند، هنوز زنده بوده و حتی برای فرار از محل اقدام کرده است. ژنرال ویلیام کالدول، سخنگوی نیروهای نظامی آمریکایی در بغداد و در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز ضمن تایید این خبر گفت: حمله به مقر زرقاوی و مشاور روحانی او، شیخ عبدالرحمان، اطلاعات ارزشمندی را در اختیار نظامیان آمریکایی قرار داده که با استفاده از آن حملات متعاقبی علیه تروریستها صورت خواهد گرفت. کالدول میگوید که نظامیان آمریکایی از زنده بودن زرقاوی اطلاعی نداشتند. هنگامی که آنها به محل رسیدند، پلیس محلی عراق زرقاوی را بر روی برانکارد قرار داده و در حال انتقال وی به خارج بودند، نیروهای آمریکایی پس از حضور در محل زرقاوی را شناسایی کردند. وی لحظاتی بعد درگذشت.
این ژنرال آمریکایی به نقل از شاهدان عینی میگوید که رهبر القاعده عراق نیمه هوشیار بوده و حتی نسبت به افرادی که او را دوره کرده بودند، واکنش نشان میداد. وی حتی در موردی سعی کرده تا از روی برانکارد برخاسته و فرار کند. به گفته وی زرقاوی در لحظات آخر حیات خود هیچ سخنی بر زبان نیاورده و در سکوت مرده است.
به گفته این ژنرال آمریکایی پیش از حمله مزبور، 17 حمله دیگر به نقاط مختلف عراق صورت گرفته و پس از آن هم 39 حمله دیگر انجام شد. وی میگوید که هیچ اطلاعاتی در مورد حضور زرقاوی و عبدالرحمان در این مکان نداشتهاند و مرگ این دو بر اثر بمباران تنها بر اثر «حسن تصادف» بوده است.
«ما زرقاوی را حذف کردیم.» نخستوزیر عراق، خبر مرگ «تروریست بیوطن» اردنی را اعلام کرد، پارلمان برای دقایقی از رسمیت افتاد. نمایندگان مردم با دست زدنهای پیایی شادی خود را از قتل رهبر القاعده شاخه عراق ابراز کردند. 16 Fهای آمریکایی چهارشنبه شب مقر او را در نزدیکی بعقوبه بمباران کرده بودند و مرگ آقای تروریست بامداد پنجشنبه تایید شد.
نوری مالکی گفت:«رزقاوی را حذف کردهایم.» جورج بوش 3 سال پیش خبر دستگیری صدام را این گونه اعلام کرد: «او را گرفتیم.»
اما آن دستگیری سال 2003 و این قتل سال 2006 واکنشهای یکسانی پدید نیاورد. این بار مردم برای شادی به خیابانها نریختند. دولت از ترس تلافی القاعده مقررات منع آمد و شد اجرا کرد. این بار رهبران جهان مانند 3 سال پیش خوشبین نبودند. جورج بوش سال 2003 ساختن عراقی جدید را مژده داده بود. اما خشونتهای 3 سال اخیر آنقدر تلخ و دردناک بوده است که جایی برای خوشبینی نمیگذارد. بوش این بار گفت: «مرگ تروریست احتمالا به کاهش خشونتها منجر میشود؛ احتمالا.»
زرقاوی چگونه کشته شد؟
فردی که به عنوان مشاور معنوی رزقاوی شناخته میشد، نیروهای آمریکایی را سهوا به محل اختفای او راهنمایی کرد، او خود در میان کشتهشدگان است.
ژنرال ارشد ارتش آمریکا در عراق میگوید: پیش از بمباران «خانه امن»زرقاوی، هفتهها برنامهریزی داشتیم. این بار نمیخواستیم اشتباهی باعث مرگ غیرنظامیان شویم. همه چیز از یک ماه و نیم پیش آغاز شد که ارتش آمریکا درپایی از شیخ عبدالرحمان مشاور معنوی زرقاوی به دست آورد. ارتش آمریکا درباره این رد پا سخن نمیگوید اما ژنرال کالدول میگوید عملیات یک ماه و نیمه ارتش بسیار گسترده و فشرده بوده است.
عصر چهارشنبه بالاخره نیروهای آمریکایی مدارکی غیرقابل انکار از محل دقیق زرقاوی به دست آوردند. ژنرال کالدول تصریح کرد: شکی نداشتیم که زرقاوی در آن خانه حضور دارد. عبدالرحمان هم آنجا بود.
مکان امن الزرقای، خانه روستایی در 8 کیلومتری شمال بعقوبه بود. ساعت 15/6 عصر چهارشنبه عملیات آغاز شد. دو جت 16 F بر فراز دهکده پرواز کردند و هر کدام یک بمب 230 کیلویی را بر «خانه امن» فرو ریختند. کالدول میگوید: به دنبال حمله هوایی نیروهای امنیتی عراق به خصوص پلیس این کشور خانه را محاصر کردند. کمی پس از آن، آنها به همراه نیروی زمینی آمریکا وارد خانه شدند و 6 جسد را در آن پیدا کردند. به غیر از زرقاوی و عبدالرحمان یک زن و یک بچه در میان کشتهشدگان هستند. هویت 2 نفر دیگر هنوز مشخص نشده است.
خالکوبیهای آقای تروریست
پس از آن جسد زرقاوی را به مکانی امن منتقل کردند، نشانههای روی جسد احتمال اینکه جسد متعلق به زرقاوی باشد را قوت بخشید. به گفته ژنرال کالدول، با بررسی دقیقتر جسد، زخمها و خالکوبیهای بیشتری روی آن کشف شد. بیشتر از آنچه که قبلا فکر میکردند. ساعت 30/3 صبح پنجشنبه جواب آزمایش انگشتنگاری رسید: «فرد کشته شده یقینا زرقاوی است!»
عراق پس از زرقاوی
حالا دیگر جورج بوش هم «محتاطانه خوشبین» است و میگوید مرگ زرقاوی «احتمالا» خشونتهای عراق را کاهش میدهد.
او پس از دستگیری صدام حسین، دیکتاتوری عراق در سال 2003 گفته بود: روز پرامیدی رسیده است. حالا همه عراقیها میتوانند متحد شوند و عراقی جدید بسازند و بلر خاطرنشان کرده بود: بگذاریم دستگیری دیکتاتور، آشتی، اتحاد و صلح به ارمغان بیاورد.
اما چنین نشد و خشونتها آنقدر قربانی گرفت که حالا همه در مورد عراق محتاط هستند.
شماری از تحلیگران نسبت به احتمال بروز موج انتقام هواداران زرقاوی هشدار میدهند و عدهای دیگر میگویند مرگ او به تضعیف القاعده در عراق منجر میشود. به اعتقاد آنها، وجود یک القاعده ضعیف در عراق باعث تسهیل ارتباط میان دولت و دیگر گروههای شورشی خواهد شد. به اعتقاد پال رینولدز، مفسر بیبیسی پس از مرگ زرقاوی احتمال اینکه شورشیان ملیگر را به دولت نزدیک شوند زیاد است. با این حال گروههای مذهبی که خواستار برپایی حکومت دینی در سراسر منطقه هستند، همچنان فاصله خود را با دولت حفظ خواهند کرد.
اما مهمترین تحول پس از مرگ زرقاوی چه خواهد بود؟ او ترتیب دهنده حملات پرتلفات به شمار میرفت و آغازگر گردن زدن گروگانها در عراق بود. با این حال شاید مهمترین خصوصیت او نفرتش از غیرسنیها بود.
او به دنبال درگیری جهانی میان سنیها در یک طرف و شیعیان، مسیحیان و یهودیها درطرف دیگر بود.
وی در آخرین نوار صوتیاش اعلام کرد که هرگونه مصالحه با شیعیان بیمعنی است و خطاب به هوادارانش گفت: از خواب بیدار شوید. آماده مواجهه با زهر مارهای شیعه باشید. آشتی ملی را فراموش کنید.
پس از قتل او، اتحاد میان شیعیان و سنیها شانس بیشتری دارد. درگیریهای فرقهای اخیر تعداد زیادی کشته برجای گذاشته است. عدهای معتقدند جنگ داخلی آغاز شده است.و شماری دیگر با این تحلیل مخالفند.
این وقایع را هرچه بنامند، به مرگ عده کثیری منجر شده است. مرگ کسی که صریحا نفرتش را نسبت به شیعیان ابراز میکرد، یک نشانه امید است.
علاوه بر این، مرگ زرقاوی هشداری است به دیگر شورشیان عراقی که «مصالحه» در تفکراتشان جای ندارد.
خوشبینیصهیونیستها
استادان علوم سیاسی در اسرائیل با خوشبینی به قتل زرقاوی نگاه میکنند. یورام کهاتی، متخصص امور تروریسم میگوید: قتل زرقاوی نسبت به دستگیری صدام پیروزی بزرگتری بود. این شکستی سنگین برای القاعده بود که برای اسرائیل، مصر، اردن، لبنان و سوریه آرامش به ارمغان میآورد.
آماتزیا بارام، متخصص امور عراق در دانشگاه حیفا نیز معتقد است، قتل زرقاوی، آغازی است بر پایان شورش سنیها و القاعده در عراق، حالا برای سرکوب شورشها زمان و سرمایه کمتری نیاز داریم. این اتفاق، برای القاعده شکستی سنگین بود، نه کشنده، به اعتقاد او، مرگ زرقاوی تاثیر روانی شدیدی بر پیروان او میگذارد. از این پس حتی بروز جنگ داخلی میان اعضای القاعده در عراق ناممکن نیست.
زرقاوی در تردید؟
عدهای از تحلیلگران معتقدند رسانههای غربی در مورد نقش زرقاوی در عراق بزرگنمایی کردهاند.
به اعتقاد فرانک گاردنر، خبرنگار امور امنیتی بیبیسی، زرقاوی فردی بیرحم و خشن بود که با هر اقدام برای خود دشمن میتراشید و اشتباهات زیادی مرتکب شد که در آخر به مرگش انجامید. حمله به هتلها، آدمرباییهای گسترده و گردن زدن گروگانها از او چهرهای نه مبارز که خونخوار ساخته بود.
زرقاوی نقشی قابل توجه در رهبری و تعیین تاکتیک شورشیان در عراق برعهده داشت اما عدهای معتقدند در ماههای اخیر قدرت او کاهش یافته بود. اوایل امسال، هنگامی که شورشیان برای اتحاد بیشتر «شورای مجاهدین» را تشکیل دادند از زرقاوی نامی برده نشده.
علاوه بر این، او هیچگاه به اسامه بن لادن، رهبری القاعده یا معاون او ایمن الظواهری نزدیک نبود. ظواهری از منتقدان همیشگی زرقاوی به شمار میرفت و ابراز صریحانه نفرتش از شیعیان و گردن زدن مخالفان را اشتباهاتی تاکتیکی قلمداد میکرد.
واکنش شخصیتهای سیاسی جهان
- نوری مالکی، نخستوزیر عراق: امروز زرقاوی حذف شده است. هر زمان دیگری که یک زرقاوی ظاهر شود، او را میکشیم. ما مواجهه با رهروان او را ادامه میدهیم. جنگ همچنان ادامه دارد.
- زلمای خلیلزاده، سفیر آمریکا در عراق: مرگ «پدر خوانده کشتارهای فرقهای و تروریسم عراق» پیروزی بزرگی برای جنگ جهانی علیه تروریسم محسوب میشود. این نشانهای خوب برای آینده عراق است.
-جورج بوش، رئیس جمهور آمریکا: او با هر اقدامش قصد ضربه زدن به آمریکا و ائتلاف ما را داشت. او میخواست عراق به پناهنگاه امن القاعده تبدیل شود. حالا زرقاوی به پایان رسیده و «مرد خشونت» دیگر کسی را نخواهد کشت.
- دونالد رامسفلد، وزیر دفاع: مرگ زرقاوی بسیار مهم است اما به معنای پایان خشونتهای عراق نیست.
-کوفیعنان، دبیر کل سازمان ملل: در واقع نمیتوانیم وانمود کنیم که این به معنی پایان خشونتهاست اما مرگ مردی چنین بیرحم و خطرناک برای همه جهانیان مایه خشنودی است.
- تونی بلر، نخستوزیر انگلیس: این شکستی برای القاعده در عراق و در سراسر جهان است.
- ناصر جوده، سخنگوی دولت اردن: نیروهای امنیتی دولت ما هم در این عملیات نقشی کلیدی داشتند. تروریسم نگرانی جهانی است که مرز نمیشناسد.
- جانها وارد، نخست وزیر استرالیا: مرگ ابومصعب الزرقاوی، برای مردم عراق. قربانیان واقعی او خبری بسیار خوش است.
- ملا عمر، رهبر طالبان: با کشته شدن زرقاوی، مقاومت در عراق علیه نیروهای صلیبی کمرنگ نخواهد شد. هر جوانی میتواند جانشین او شود.
- عبدالعزیز حکیم، رهبر مجلس اعلای عراق: این خبر بر مردم جسور عراق، به خانواده شهدا و کسانی که در این سالها قربانی فکر اقدامات جنایتکارانه این شرور شدند، گوارا باد. همه گروههای عراق نبرد و مخالفت با تروریستها، تکفیریها و صدامیها را ادامه میدهند.
جانشینان احتمالی زرقاوی
وب سایتهای نزدیک به القاعده از افراد مختلفی برای جانشینی زرقاوی در عراق نام میبرند: ابوالمصری، ابوالسیل و ابوالغادیه.
ویلیام کالدول، سخنگوی ارتش آمریکا در بغداد هم از «ابو المصری» به عنوان رهبر جدید نام برد. او گفت: با توجه به اینکه این شهروند مصری، از یاران نزدیک الرزقاوی بوده، امکان زیادی وجود دارد، رهبری القاعده را برعهده بگیرد. المصری از سال 2002 برای اولین بار وارد عراق شد و در تشکیل هسته اولیه القاعده در این کشور نقش مهمی داشت.
حماس تکذیب کرد
جنبش مقاومت اسلامی حماس روز گذشته بیانیهای را که از سوی برخی رسانهها به این گروه منسوب شده بود تکذیب کرد. در این بیانیه از مرگ زرقاوی اظهار تاسف شده و وی به عنوان نماد مقاوت تلقی شده بود.
این بیانیه که از سوی رویتز مخابره شده بود، توسط سامی ابوزهری، سخنگوی حماس تکذیب شد.
وی با اشاره به اینکه حماس هرگز چنین بیانیهای صادر نکرده است بار دیگر بر حمایت حماس از تمامی حرکتهای آزادیبخش تاکید کرد.