گزارش از: زهره گردان
نام مشاوران جوان از زمانی که محمود احمدینژاد به عنوان شهردار تهران از سوی شورای اسلامی شهر انتخاب شد، بر سر زبانها افتاد. درست یک ماه پس از شهردار شدن وی، یکی از دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف به دفترش رفت و پس از صحبتهای شهردار با این جوان که "مهرداد بذرپاش" نام داشت، او به عنوان رئیس گروه مشاوران جوان مسؤولیت یافت تا گروهی را برای ارتباط راحتتر جوانان با شهرداری تشکیل دهد.
گروه از مشاوران شهرداری متشکل از هفت دانشجوی نخبه بود که هر کدام از آنها در حوزهای خاص از شهرداری فعالیت میکردند. وظیفه این گروه، آماده سازی و ایجاد بستری مناسب برای ارتباط جوانان با شهرداری بود. این گروه البته وظیفه دیگری نیز داشت؛ جذب مدیران جوان و کارآمد و وارد کردن آنها به بدنه پیرو فرسوده شهرداری.
مدیران جوان که از طریق گروه مشاوران جوان وارد شهرداری گردیدند باعث شدند تا این مجموعه، حرکتی رو به جلو داشته باشد. گروه مشاوران جوان در واقع وکیل مدافع جوانان و شهرداری بود و سعی میکرد شهرداری برنامههای بیشتری را برای این قشر پرجمعیت و آیندهساز در نظر بگیرد.
ایجاد تحول در نظام مدیریتی کشور
مهندس مهرداد بذرپاش، رئیس گروه مشاوران جوان، میگوید: این گروه که با ظهور دولت نهم تعریف شده، بنای آن دارد که با رویکردی علمی در برنامهریزی و داشتن ویژگیهای جوانانه تحولی در نظام مدیریتی کشور ایجاد کند.
به اعتقاد وی، مشاوران جوان جایگاهی است که نیاز به آن با نگرشی فراتر از امروز و با نمایان شدن سن مدیران کنونی کشور و عدم ورود و پرورش استعدادها و از میان رفتن تجارب گذشته پدیدار میشود.
به این ترتیب مشاوران جوان نقشی تاریخی و ملی با عنوان بستر سازی جهت ورود دانش، برنامهریزی علمی و عناصر مستعد و متعهد به نظام مدیریتی کشور را عهدهدار گردیده است.
به گفته بذرپاش، مزیت اصلی مشاوران جوان، داشتن پشتوانه فکری و نیروی انسانی توانمند است که آن را از طریق اتصال به قشر عظیم تحصیل کرده و مؤمن کشور به دست میآورد.
وی میافزاید: مشاوران جوان وظیفه دارند به نیازهای ارگانهای مربوطه به شکل علمی، کاملاً اجرایی و مؤثر، آن هم به سرعت و دقیق پاسخ دهند. آنها علاوه بر این، وظیفه دارند که به عنوان وکیل مدافع حقوق جوانان در ساختار مدیریتی کشور نقش ایفا کنند و مجرایی جهت دریافت ایدهها و برنامههای آنها و انتقال به مراکز مربوطه باشند.
مدل کوچک شده هیأت دولت
با پیروزی دکتر احمدینژاد در انتخابات ریاست جمهوری، بحث گروه مشاوران جوان این بار در حوزه ریاست جمهوری مطرح شد. این گروه که به نوعی مدل اصلاح شده گروه مشاوران جوان شهرداری تهران بود، این مرتبه نیز توسط بذرپاش پایهگذاری شد. این گروه برخلاف مدل قبلی خود در شهرداری، اصلاً متمرکز نبود و به داخل وزارتخانهها و سازمانها رفت و بدین ترتیب دایره فعالیت گروه مشاوران جوان گستردهتر شد. مشاوران جوان در ساختار سازمانی این گروه حتی تا سطح معاونان وزرا و سازمانها و همچنین مدیران کل استانی هم تعریف شدهاند.
مشاوران جوان وزارتخانهها و سازمانهای زیر نظر رئیس جمهور از سوی گروه مشاوران جوان ریاست جمهوری انتخاب میشوند و پس از اینکه به تأیید وزیر یا رئیس سازمان رسیدند، فعالیت خود را آغاز میکنند. اعضای این گروه هر دو هفته یک بار جلسه دارند و در این جلسه که در واقع مدل کوچک شده هیأت دولت است مسائل و مشکلات وزارتخانهها و سازمانها را با یکدیگر مطرح میکنند و با هم در جهت رفع این مشکلات تعامل مینمایند.
مشاوران جوان چه میکنند؟
پای صحبت برخی از مشاوران جوان نشستیم تا در جریان کار آنها و همچنین برنامههایی که برای جوانان و آینده سازمان و یا وزارتخانه خود دارند قرار بگیریم.
سمیه رفیعی، جوانترین عضو گروه مشاوران ریاست جمهوری است. وی که متولد 1361 و کارشناس محیط زیست است یکی از مشاورانی است که از سوی رئیس سازمان انتخاب و از سوی گروه مشاوران جوان ریاست جمهوری پذیرفته شده است. وی درباره کارهایی که در طول ده ماه کار مشاوره خود انجام داده است، میگوید:چارت کلی گروه را تشکیل دادهایم و با دو کمیته تخصصی و فرهنگی فعالیت خود را در گروه مشاوران جوان انجام میدهیم. همچنین طرح اتقا فکر را نیز اجرایی کردهایم تا مسائل و مشکلات سازمان را با فکرها و ایدههای نو حل کنیم."
رفیعی برنامههای گروه مشاوران جوان سازمان محیط زیست را این چنین بر میشمرد: بحث جایگزینی مشاوران جوان برای مدیران سازمان، ایجاد کارگاه آموزشی حسن روابط کاری، دادن مشاوره به ریاست و مدیران سازمان و شناخت مشکلات و ارائه راه حل برای رفع آنها. او تأکید میکند: از کسانی که طرح و ایده داشته باشند، در صورتی که طرحشان مورد قبول قرار گیرد، حمایت میکنیم. حمیدرضا علیان نیز از دیگر مشاوران جوان است. او که فارغالتحصیلان مهندسی متالوژی دانشگاه صنعت شریف است، ریاست گروه مشاوران جوان وزارت صنایع را بر عهده دارد. علیان، ارتباط خود را هنوز با دانشگاه حفظ کرده و عضو هیأت امنای انجمن فارغالتحصیلان دانشگاه صنعتی شریف است.
وی هدف گروه مشاوران جوان را که تزریق فکر و ایدههای جدید به داخل وزارتخانه است دنبال میکند و میگوید:باید در دستگاه سیاستگذاری صنعتی، شور و خون تازهای دمیده شود. باید فکر و ایدههای جوانان را از دانشگاه به صنعت تزریق کرد.
وی در مورد کارهایی که در طول هشت ماه مشاوراتش انجام داده میگوید:من به شدت به کار تشکیلاتی و سیستمی اعتقاد دارم. در این مدت بستر مناسب برای فعالیت گروه مشاوران جوان این وزارتخانه را آماده و آییننامههایی را تنظیم کردهایم.
علیان در ادامه صحبتهای خود به این نکته اشاره میکند که گروه مشاوران جوان نباید بار مالی به سیستم وارد کند، بلکه باید مسائل و مشکلات را با دادن ایدهها و طرحهای نو بر طرف کند. به گفته وی عرصه فکر و اندیشه به قدری وسیع است که جای کسی در آن تنگ نمیشود.
مدل گروه مشاوران جوان وزارت صنایع، مدل سازمان محور است؛ یعنی موضوع در وزارتخانه مطرح و در سازمان اجرا میشود. مشاوران جوانی که در سازمانها
فعالیت میکنند دارای ویژگیهای خاصی از قبیل سابقه تحصیلی، اشراف به موضوع و رویه پیگیری هستند.
در انتصاب مشاوران وزارتخانهها که مکانیزم شناور استفاده میشود؛ یعنی برای این کار اجماع صورت میگیرد تا کسی که به عنوان مشاور جوان میخواهد کارش را شروع کند، مشکلی برای کارکردن نداشته باشد.
علیان به این نکته اشاره میکند که:ما نگاه کارآموزی به مشاوران جوان نداریم و از آنها میخواهیم منشأ تعویض تفکر سازمان شوند. به همین خاطر هم به علت تخصصی بودن وزارتخانه در تمام کمیتهها و واحدها از افراد با تجربه و کسانی که ایدهها و طرحهایی نو دارند استفاده میکنیم.
طرحهایی که برای گروه مشاوران جوان وزارت صنایع فرستاده میشود از فیلتر کمیته تخصصی عبور میکند. چرا که از نظر علیان، طرحها باید دارای پشتوانه علمی باشند و نمیشود برای طرحی که عملی شدن و درست بودن آن مشخص نیست، وقت و سرمایه گذاشت.
علیان به هدف دیگر گروه مشاوران جوان اشاره میکند و خاطرنشان میسازد: هدف دوم ما ایجاد محیطی است که جوانها بتوانند تواناییهای خودشان را به مدیران وزارتخانه عرضه کنند تا مدیران به سمت آنها بروند. اگر کسی به این شیوه مدیر شود بسیار سریعتر از کسی که ما او را مدیر کردهایم جلوتر میرود و پیشرفت میکند؛ چرا که مدیران وزارتخانه و سازمانها او را انتخاب کردهاند و در تمامی شرایطی حمایتش میکنند.
همچنین جواد جمالی از دیگر مشاوران جوان است که از حدود پنج ماه قبل، فعالیت خود را در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری آغاز کرده است. وی متولد 1354 و دانشجوی ترم آخر دکترای مدیریت و برنامهریزی فرهنگی است.
خبرنگار سابق خبرگزاری فارس و دبیر آموزش و پرورش که آخرین کار اجراییاش، معاون اجرایی اداره کل روابط عمومی شورای شهر بوده است، میگوید: خواندن مدیریت و برنامهریزی فرهنگی در دوره دکترا و همچنین علاقه به هنرهای خطاطی، کاریکاتور، تذهیب و طراحی دو عامل برای قبول کردن عنوان مشاور جوان سازمان بوده است.
جمالی درباره کارهایی که در سازمان در حال انجام دادن آنهاست میگوید: در گام اول وظیفه تنظیم سند راهبردی و اهداف و سیاستهای کلان میراث فرهنگی را به دستور رئیس سازمان بر عهده داریم. علاوه بر این، طرح صندوق 12 را برای پرسنل جوان سازمان، طرح ساماندهی گروههای مردمی و طرح گردشگری ارزان قیمت برای جوانان نیز از دیگر برنامههای ماست که طرح گردشگری ارزان قیمت برای جوانان از بهمن ماه اجرایی میشود. وی در ادامه صحبتهای خود به معاونت امور جوانان در ستاد تسهیلات سفرهای کشور اشاره میکند و میگوید که مسؤولیت طرح ایده معاونت با گروه مشاوران جوان است. این معاونت در سه کمیته دانش آموزی، دانشجویی و سایر جوانان فعالیت میکند.او درباره این هدفها میگوید: ما چهار وظیفه اصلی در سازمان داریم. اول اینکه بر اساس تخصص خود به سازمان مشاوره بدهیم. دوم اینکه در سازماندهی و ارتقای پرسنل جوان سازمان برای رشد در هرم مدیریتی سازمان تلاش کنیم. سوم آنکه نماینده سایر جوانان در سازمان میراث فرهنگی به حساب میآییم و بالاخره چهارم اینکه ما هماهنگ کننده برنامههای سازمان ملی جوانان نیز هستیم تا برنامههای آن سازمان بهتر انجام شود.
جمالی به تنظیم سند راهبری گروه مشاوران جوان سازمان اشاره میکند و اضافه میدارد: درمدت 5 ماهی که من فعالیتم را به صورت رسمی در سازمان آغاز کردهام، سند راهبردی گروه را تنظیم کردهام تا برنامههای گروه مشاوران با برنامه و هدفمند پیش برود.
سیدعلیرضا هاشمی گلپایگانی مشاور جوان دیگری است که در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت میکند. او که دکترای مهندسی صنایع از دانشگاه امیر کبیر دارد، عضو هیأت علمی دانشگاه خواجه نصیر، استاد دانشگاه امیرکبیر، کارشناس پروژههای صنعتی و مسؤول سابق بسیج دانشگاه امیرکبیر است.
وی که تنها مشاور وزارتخانه است، درباره تعداد اندک مشاوران وزارتخانه میگوید: ما به طور غیرمستقیم با 70 تا 100 نفر از جوانان و به طور مستقی با 20 نفر از آنها در ارتباطیم. من فکر میکنم افرادی که به صورت غیررسمی فعالیت میکنند، میتوانند اطلاعات و مشکلات را به صورت واقعیتر بیان کنند.
وی درباره آینده گروه مشاوران جوان وزارت علوم میگوید: اولین برنامه ما ایجاد سایتی برای ثبت و طبقهبندی اطلاعات، سوابق و مشخصات افراد نخبه است. برنامه دیگرمان فعال کردن دبیر خانه دانش آموختگان و همچنین کنترل عملیاتی نظام برنامهریزی وزارتخانه است.
کمیته انتصاب مدیران و مشاوران
و اما یکی دیگر از این مشاوران، محمدرضا نوایی لواسانی نام دارد.
وی که دانشجوی حقوق دانشگاه تهران است، سابقه ریاست کانون فرهنگی فرزندان امام، معاون اداری- مالی شرکت نوین و شرکت اقماری دولت و همچنین معاون اجرایی قرارگاه سید الشهدا را در کارنامه خود دارد. وی همچنین به عنوان ضابط قضایی ویژه سپاه انجام وظیفه میکند. لواسانی درباره کارهایی که در طول 9 ماه فعالیت خود به عنوان مشاور در سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران انجام داده است، میگوید: ما در ابتدا بانک اطلاعاتی فرزندان شاهد را آماده کردیم تا بتوانیم تاز طریق این بانک، مشاوران جوان را برای سازمان انتخاب کنیم. در حال حاضر 40 نفر از فرزندان شاهد و ایثارگر به عنوان مشاور در رده معاونت ستادی سازمان و 30 اداره کل استانی فعالیت میکنند.
وی درباره نحوه انتخاب این افراد عنوان میکند: کسانی که برای پست مشاور انتخاب شدند باید از پنج ویژگی اصلی برخوردار میبودند: فرزند شاهد یا ایثارگر، نخبه، حداقل تحصیلات فوق لیسانس، آشنا به امور خانواده شهدا و ایثارگران و تحصیلات مربوط با پست مشاور. افراد واجد شرایط مصاحبه شدند و از میان آنها یک نفر به عنوان مشاور جوان انتخاب شد. برخلاف سایر وزارتخانهها و سازمانها در بنیاد شهید و امور ایثارگران، مشاوران علاوه بر کار فکری، کاراجرایی نیز انجام میدهند. لواسانی در این باره میگوید: چون سازمان ما خدماتی است، مشاوران مجبورند کار اجرایی نیز انجام دهند. البته ما برای پرکردن خلاء مدیریتی از مدیران جوان در بنیاد شهید استفاده کردهایم. در این مدت 2 مشاور جوان به علت توانایی بالایی که داشتند مدیر کل شدند.
وی درباره انتصاب مدیران و مشاوران جوان به وجود یک کمیته انصاب اشاره میکند که این کار را انجام میدهد. اعضای این کمیته عبارتند از: رئیس گروه مشاوران جوان سازمان، نماینده ریاست سازمان، دبیر گروه مشاوران جوان، مشاور جوان، معاون بازرسی و مشاور جوان معاون حقوقی. تمامی مشاوران و مدیران با اجماع نظر این گروه انتصابشان قانونی میشود.
در واقع میتوان گفت که گروه مشاوران جوان ریاست جمهوری سه هدف عمده را پیگیری میکند. اول، اتصال دولت به بدنه علمی کشور که دانشگاهها هستند. دوم، شناخت مشکلات و مسائل کشور و برنامهریزی برای حل این مشکلات و سوم پرورش مدیران و مشاوران جوان، با انگیزه و کارآمد.