کرملین و پرونده هستهای ایران (بخش اول)
اشاره:
بسیاری از صاحبنظران سیاسی بر این باورند که اکنون شرایط هستهای ایران به گونهای در آمده است که میتوان به توافقی با روسیه امیدوار بود و در عین حال لازم است تا در این دوره از مذاکرات روسیه متقاعد شود که نه تنها امنیت ایران بلکه امنیت منطقه و امنیت ملی روسیه در حال حاضر با پرونده ایران گره خورده و در حال تهدید است. تاکید روسیه بر حل بنبست موجود از طریق ابزارهای دیپلماتیک آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز حاکی از این مدعا است.
ولادیمیر یوسییف هماهنگکننده برنامه مسائل عدم گسترش سلاحهای کشتار جمعی در مرکز کارنگی و کارشناس ارشد مرکز امنیت بینالمللی موسسه اقتصاد جهانی و روابط بینالملل در آکادمی علوم روسیه به همراه الکساندر پیکایف، نایب رئیس کمیته دانشمندان طرفدار امنیت جهانی در روسیه اندری والودین محقق و کارشناس ارشد موسسه اقتصاد جهانی و روابط بینالملل آکادمی علوم روسیه و استاد دانشگاه روابط بینالملل وزارت امور خارجه روسیه در گفتوگو با ما به بررسی دیدگاههای این کشور در خصوص مسائل هستهای پرداختهاند. این سه کارشناس بر این باورند که محدوده خط قرمز روسیه در تعریف غرب جایگاهی ندارد.
خط قرمز
از دیدگاه غرب تعلیق غنیسازی در خاک ایران، یک خط قرمز است ولی برای روسیه چنین نیست. ولادیمیر یوسییف کارشناس ارشد روابط بینالملل در آکادمی روسیه بر این باور است که مذاکرات روسیه و ایران پیرامون برنامه هستهای ایران روندی مستمر به خود گرفته و ادامه یافتن آن میتواند علامت مثبت برای طرفین به شمار رود.
وی با اشاره به این که روسیه پیشنهاد ساخت دو رآکتور دیگر را نیز در بوشهر به ایران داده است و طرف ایرانی نیز نظرات مثبتی نسبت به طرح روسیه ابراز داشته است در این باره میگوید: تمام این مسائل گویای حل و فصل نهایی است. البته همچنان دو مسئله مهم و کلیدی حل نشده باقی میماند.
مسئله اول آن است که آیا طرف ایرانی امکان دسترسی به فناوریهای مربوط به غنیسازی در مرکز مشترک را خواهد داشت یا خیر؟
به عقیده یوسییف طرف روسی این امر را امکانپذیر نمیداند چرا که عدم دسترسی به این فناوری هدف اصلی در پیشنهاد روسیه است و اگر کارشناسان ایرانی به این فناوریها دسترسی داشته باشند وجود چنین مرکزی در خاک روسیه بیمعنا است و این به منزله تاسیس آن در خاک ایران است که از نظر سیاسی این دو با یکدیگر تفاوتی نخواهد داشت.
وی مسئله کلیدی دیگر را وجود خط قرمز متفاوت میان غرب و روسیه در خصوص از سرگیری تحقیقات هستهای ایران و مسئله غنیسازی عنوان میکند و در این باره میگوید: مسئله دوم این است که متاسفانه خط قرمز برای غرب از سرگیری تحقیقات هستهای ایران برای غنیسازی اورانیوم است در حالی که برای روسیه چنین نیست. اهمیت این مسئله در آنجا است که در حال حاضر طرفداران این نوع خط قرمز در شورای حکام آژانس بیشتر هستند.
یوسییف با اشاره به اینکه درک روسیه و کشورهای اروپایی و در مجموع غرب از خط قرمز متفاوت است میافزاید: اگر انجام غنیسازی و تحقیقات در این زمینه در ایران برای غرب خط قرمز در نظر گرفته شده است این مسئله برای روسیه خط قرمز نیست، اما ادامه این تحقیقات از سوی ایران عاملی برای تیرگی بیشتر روابط ایران و غرب است.
خط و نشان شورای امنیت
کارشناس ارشد مرکز امنیت بینالمللی موسسه اقتصاد جهانی درباره ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت سازمان میگوید: طرف روسی هر چه در توان داشت انجام داد ولی چنین احتمالی وجود دارد برای اینکه از دیدگاه غرب این مسئله عبور از خط قرمز محسوب میشود.
در همین حال الکساندر پیکایف، نایب رئیس کمیته دانشمندان طرفدار امنیت جهانی در روسیه نیز با تاکید بر این امکان در این باره میگوید: متاسفانه در شورای حکام هیج کشوری حق وتو ندارد و تصمیمات براساس دو سوم آرا اتخاذ میشود. بنابراین روسیه نیز امکان بلوکه کردن هیچ یک از تصمیمات اخذ شده در این شورا را نداشته و معلوم بود که پرونده ایران در سطح شورای امنیت بررسی میشود که مسلما بهتر بود چنین امری اتفاق نمیافتاد و جلوی آن گرفته میشد.
ادامه مذاکرات
از نظر بسیاری از کارشناسان روسی در مجموع مذاکرات دو طرف گامی مثبت بوده و در عین حال پیشنهاد روسیه مسئلهای بسیار پیچیده به شمار میرود. همه میدانند که مشکل صرفا در مسائل فنی نیست بلکه ایجاد مرکز مشترک غنیسازی اورانیوم بین ایران و روسیه در واقع جنبه سیاسی و حتی ژئواستراتژیکی دارد.
اندری والودین استاد دانشگاه روابط بینالملل وزارت امور خارجه روسیه در این باره میگوید: به لحاظ اهمیت این پیشنهاد برای ایران، مسلما تهران نمیتواند بلافاصله با آن موافقت کند و لازم است تا این پیشنهاد به طور دقیق در جزییات و اصول اساسی آن و در ابعادی گسترده مورد بررسی دقیق قرار بگیرد. بنابراین نیاز به یک سری مذاکرات طولانی وجود دارد. به عقیده من نکته مثبت اینجا است که طرف روسی حتی شخص رئیسجمهور و وزیر امور خارجه و رئیس آژانس فدرال انرژی اتمی بسیار محتاطانه عمل میکند و اینکه تاکنون کوچکترین اطلاعاتی در این رابطه با این مذاکرات به خارج درز نکرده است حکایت از همین عمل محتاطانه دارد.
به عقیده والودین لازم است که دو کشور خود را برای مذاکراتی طولانی آماده کنند و انتظار هم نمیرود که پیشرفت سریعی در این خصوص صورت بگیرد.
با این حال این پرسش مطرح است که چنانچه ایران با غنیسازی موافقت نکند، آیا باز هم روسیه میتواند با ایران در خصوص ایجاد مرکز مشترک غنیسازی مذاکره کند؟
یوسییف با استناد به اطلاعاتی موجود بر این باور است که روسیه با ادامه مذاکرات حتی بدون در نظر گرفتن اینکه روند اوضاع در آینده به چه صورت خواهد بود موافق است.
وی در این باره میگوید: من فکر میکنم که روسیه سعی دارد تا جای ممکن و در طولانی مدت مذاکرات خود را با ایران ادامه دهد. به نظر من تنها چیزی که ممکن است در مذاکرات بین دو کشور خللی ایجاد کند اقدام نظامی بر ضد ایران است که در این صورت نه تنها به مذاکرات روسیه با ایران بلکه در احتمال گفتوگوهای ایران با هر کشور دیگری نیز اختلال ایجاد خواهد شد.
کارشناس ارشد روابط بینالملل در آکادمی روسیه پیشبینی میکند که اگر ایران با پیشنهاد روسیه موافقت کند این کار در روسیه و سایر کشورهای جهان با استقبال رو به رو خواهد شد. با این وجود مسلم خواهد بود که غرب آن را کافی ندانسته و تنها با تعلیق تحقیقات مربوط به غنیسازی اورانیوم از سوی ایران راضی خواهد شد.
الکساندر پیکایف، نایب رئیس کمیته دانشمندان طرفدار امنیت جهنی در روسیه در این باره میگوید: حتی اگر روسیه موافقت کند که ایران حق غنیسازی اورانیوم در خاک خود را دارد و در واقع نیز روسیه این حق را برای ایران قائل میشود، ضمانتی برای اخذ این تصمیمات به نفع ایران وجود ندارد. در حقیقت مسکو نمیتواند به ارائه خود از تصمیمات اروپاییان عدول کند، چرا همانطور که گفتم این قضیه تاثیری بر تصمیمات شورای حکام نخواهد داشت.
آمریکا و اروپا در ابتدا از پیشنهاد روسیه برای حل و فصل مسئله هستهای ایران حمایت کردند، ولی آنچه که از اظهارات اخیر مقامات کاخ سفید بر میآید آن است که آنها شک دارند که این پیشنهاد بتوانند به یافتن راهحلی در این باره منجر شود. در عین حال مقامات آمریکایی ایران را متهم میکنند که ضمن طولانی کردن مذاکرات با روسیه در صدد یافتن زمان کافی برای رسیدن به اهداف خود است. الکساندر پیکایف، نایب رئیس کمیته دانشمندان طرفدار امنیت جهانی در روسیه در این باره میگوید: در روسیه نظرات متفاوتی درباره تلاشهای هستهای ایران وجود دارد.
نباید فراموش کرد که در روسیه نیز لابیهای شدیدا غربگرا وجود دارند که مواضعی مشابه با آمریکا داشته و طرفدار به انزوا در آوردن ایران و خطرناک جلوه دادن این کشور هستند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
