تزلزل نومحافظه‌کاران

مهدی مروتی
در هفته گذشته سه تحول همزمان در ایالات متحده رخ داد که جمع آنها و بررسى این موارد در کنار یکدیگر مى‌تواند در شناخت وضعیت کنونى ایالات متحده آمریکا مفید باشد.
نخستین موضوع به افشاى خبر مربوط به آگاهى رایس از حملات 11 سپتامبر 2001 باز مى‌گردد. منابع اطلاعاتى موثق ایالات متحده از دیدارهاى منابع سیا و مشاور امنیت ملى وقت آمریکا دو ماه قبل از حملات مذکور پرده‌ برداشتند. لازم به ذکر است که ادعاى اخیر با عث شده است تا ابهامات موجود در خصوص دخالت دولت بوش در حادثه 11 سپتامبر تشدید شود. البته در کنار این مسئله باید به نکته اى دیگر نیز توجه داشت: اینکه باتوجه به حادثه رخ داده و با بررسى ابعاد و جوانب آن بعید به نظر مى‌رسد که افرادى مانند “جرج واکر بوش” و “کاندولیزا رایس” تنها نسبت به این موضوع آگاهى داشته باشند و باید بر فرضیه طراحى 11 سپتامبر به دستان تئوریسینهاى نومحافظه‌کار و اجراى آن توسط بوش، رایس و چنى مهر تایید نواخت. از سوى دیگر کالین پاول نیز در سخنان خود اعتراف کرد که وى از سمت قبلى خود استعفا نداده است، بلکه بوش وى را اخراج کرده است. وزیر امور خارجه سابق ایالات متحده آمریکا که از بعد نظامى یکى از منتقدین کنونى دولت به شمار مى‌رود. در چهار سال نخست ریاست جمهورى بوش پسر نیز در جلسات ولابى‌هاى پشت پرده انتقادات زیادى را بر افرادى مانند رایس و رامسفلد وارد مى‌کرد.
نکته بعدى اینکه “جیمى کارتر” رئیس جمهور اسبق ایالات متحده آمریکا در هفته گذشته جنگ عراق را خطایى فاحش و اشتباهى محض خواند که دولت بوش آن را مرتکب شده است. با جمع موضع‌گیریهاى کارتر در کنار یکدیگر و قیاسى نسبى میان آنها در مى‌یابیم که موضع دموکراتها نسبت به جنگ عراق تندتر شده است و همین امر تاثیر زیادى بر فضاى انتخابات آتى کنگره و ریاست جمهورى آمریکا خواهد داشت. از سوى دیگر دونالد رامسفلد وزیر دفاع ایالات متحده آمریکا نیز طى هفته گذشته بارها از سوى دموکراتها مورد انتقاد قرار گرفت. همچنین بنا بر اخبار موثق زمزمه استعفاى رامسفلد در میان جمهورى‌خواهان سنتى نیز بار دیگر شنیده مى‌شود، منتهى مخالفان درون حزبى بوش پسر در انتظار نتایج انتخابات کنگره آمریکا هستند.
مسئله بعدى اینکه کارشناسان خبره سیاست خارجى آمریکا در هفته گذشته نسبت به لزوم پذیرش ایران قدرتمند و زندگى غرب در کنار ایران هسته‌اى تاکید کردند تا بار دیگر تقابل میان تئوریسین‌هاى آمریکایى در خصوص نحوه برخورد با معماى ایران قدرتمند تشدید شود.
در حالى که کنگره آمریکا مملو از جمهورى‌خواهان هوادار بوش پسر مى‌باشد و دولت نیز در دست جمهورى‌خواهان افراطى است ولى با این حال تمایل به درک واقعیت ایران قدرتمند در میان سیاستمداران و تئوریسینهاى آمریکایى افزایش یافته است.
تهدید تحریفهاى کنگره آمریکا علیه جمهورى اسلامى ایران نیز در هفته گذشته به تصویب و امضا رسید.
به نظر مى‌رسد درخصوص نحوه برخورد با جمهورى اسلامى ایران شکافى بسیار آشکار در میان سیاستمداران آمریکایى به وجود آمده است که با گذشت زمان و افزایش قدرت ایران در خاور میانه تشدید مى‌شود.
جمع میان اخبار و نکات ذکر شده نشان مى‌دهد که جمهورى‌خواهان روزهاى بسیار دشوارى را سپرى مى سازند و فشار وارده بر کابینه بوش به نقطه اوج خود رسیده است . هم اکنون بحث بر سر حضور افرادى مانند رایس و رامسفلد در کابینه بوش و استمرار مسائلى مانند اشغال عراق و ... باعث شده است تا بوش پسر در آستانه انتخابات کنگره آمریکا لحظه‌اى آرامش نداشته باشد.
لرزشهاى به وجود آمده میان نومحافظه‌کاران افراطى معلول نحوه نگاه و برخورد آنها با مسائل جارى در نظام بین‌الملل است.
مسلما در صورت شکست جمهورى‌خواهان در انتخابات کنگره آمریکا باید در انتظار در هم شکستن کامل هسته لغزان نومحافظه‌کاران ماند.