اثرگذاری پیروزی دمکرات‌ها بر تحولات عراق

همان طور که انتظار می رفت «سایه عراق» اثر خود را بر انتخابات کنگره آمریکا گذاشت و باعث پایان بخشیدن به تسلط 12 ساله جمهوری خواهان و روی کار آمدن دمکرات ها در این کشور شد. اولین تبعات این رویداد سیاسی داخلی آمریکا در تغییر سردمدار جنگ بر ضد عراق یعنی «دونالد رامسفلد» وزیر دفاع کاخ سفید بود. با روی کار آمدن دمکراتها تز نظامی رامسفلد عملا در بایگانی های نظامی پنتاگون ریخته شد.
اینک تسویه حسابهای دمکراتها با جمهوریخواهان نماینده آمریکا در سازمان ملل یعنی «جان بولتون» را هدف قرار داده است و گفته می شود «دیک چینی» معاون رییس جمهوری آمریکا و فرماندهان نظامی آمریکا در عراق و نیز سفیر کاخ سفید در بغداد احتمالا از دیگر قربانیان پیروزی دمکراتها خواهند بود.
هرچند به نظر می رسد که جنگ دمکرات ها بر ضد جمهوریخواهان و در راس آنها «جرج بوش» رییس جمهوری آمریکا خیلی زودتر از موعد پیش بینی شده آغاز شد اما بی شک نگاه داخلی عراق به این تحولات حایز اهمیت تر است و گرچه تحولات سیاسی آمریکا همواره بین دو قطب دمکرات و جمهوریخواه تقسیم می شود اما در عراق قطب بندیها همواره متعدد و جهت گیریها نیز عموما بین خاستگاه های سیاسی اجتماعی و مذهبی توزیع می شوند. کردها شیعیان و عرب های سنی به علاوه اقلیت ها و گروه های سکولار که تلاش می کنند همواره خود را از تقسیم بندیهای قومی و مذهبی جاری درعراق دور نگه دارند هریک با نوعی بیم و امید به نتایج انتخابات آمریکا نگاه کرده اند.
برخلاف انتظار و خواست مسئولین عراقی اینک چه بخواهند و چه نخواهند قضیه عراق به برگ سیاسی تعیین کننده ای در مبارزات سیاسی داخل آمریکا تبدیل شده است . همین امر سبب شده است که در عراق با یک چشم امید به خروج اشغالگران از کشورشان و با چشم دیگر بیم و نگرانی از بدتر شدن اوضاع جاری در عراق در نتیجه روی کار آمدن دمکراتها نگاه شود.
در این میان تروریستهای تکفیری و بعثی و گروههای مسلح ضد اشغال بیشترین خرسندی را از پیروزی دمکراتها داشته اند زیرا شکست جمهوریخواهان را پیروزی برای خود می دانند. حملات مسلحانه این گروهها به نیروهای آمریکا به قتل بیش از دو هزار و 830 سرباز آمریکا از آغاز اشغال عراق تا کنون منجر شده است . قتل روزانه سربازان آمریکایی از یک سو و فعال تر شدن روز افزون گروه های مسلح و تروریست در عراق از سوی دیگر عوامل مهمی در اوج گیری انتقادها برضد جمهوریخواهان در آمریکا بوده است .
اما بزرگترین نگرانیها از کاهش سلطه آمریکاییها برعراق مربوط به عربهای سنی است که در طول سال های گذشته از طریق برقراری ارتباطهای صمیمی با سفارت آمریکا در بغداد توانسته اند جای پای خود را در روند سیاسی عراق تقویت کنند. آنها که به عجز کشورهای عربی در تحولات داخلی عراق بدون پشتیبانی آمریکا واقفند از استیلای شیعیان و کردها بر تمامی مقدرات کشور بعد از خروج آمریکا از عراق نگران هستند. این نگرانی در اولین واکنش «عدنان الدلیمی» رهبر جبهه توافق عربهای سنی و دوست صمیمی «زلمای خلیل زاد» سفیر آمریکا در بغداد به نتایج انتخابات آشکار شد. الدلیمی گفته است که از روی کار آمدن دمکرات ها در آمریکا و برنامه های آنها در قبال عراق احساس نگرانی می کند. او می گوید : «در طول سالهای گذشته با جمهوریخواهان و مقاصد سیاسی آنها در عراق انس گرفتیم و برنامه های آنها برای ما در عراق آشکار شده است اما از مقاصد و برنامه های جدید دمکراتها بی اطلاع هستیم» .
اعضای جبهه توافق عرب های سنی اینک در کشور عربی امارات گرد آمده اند تا در مانوری سیاسی برای جلب توجه دمکراتها به موقعیت خود درصحنه سیاسی عراق به نوعی فشار سیاسی دست بزنند. آنها به انگیزه آنچه خود تصمیم گیری درخصوص مشارکت یاخروج از ترکیب دولت «نوری المالکی» نامیده اند در امارات گرد آمده اند اما به نظر می رسد این تجمع پیش از پیامهای داخلی پیامهای فرا منطقه ای دارد.
گروه «صالح المطلک» که به گروه سیاسی نزدیک به گروه های مسلح عراقی و حزب منحله بعث در عراق شهرت دارد نیز در نوع موضع گیری سیاسی در قبال انتخابات آمریکا به نظر می رسد به مانور سیاسی مشابهی دست زده است . این گروه که همواره تشویق کننده فعالیتهای مسلحانه عربهای سنی بر ضد دولت بوده در بیانیه ای ابراز امیدواری کرده است که با روی کار آمدن دمکرات ها آمریکا به قضیه خروج نظامیانش از عراق بیاندیشد.
در حالی که گروه های سیاسی عربهای سنی در آغاز اشغال عراق که هرج و مرج عموم کشور را دربرگرفته بود بر خروج فوری اشغالگران اصرار می ورزیدند اما اینک که دولت منتخب عراق برمقدرات امور مسلط شده جدیت کمتری در مطالبه فوری آنها برای خروج اشغالگران از عراق احساس می شود.
از طرفی کردها به دلیل موقعیت مستقل خود در شمال عراق و عدم متاثر شدن مناطق سکنای آنها از ناامنی های جاری در عراق بیشتر ناظر پیامدهای سیاسی انتخابات آمریکا بر عراق هستند. نگرانیهای کردها بیش از اینکه داخلی باشد منطقه ای به ویژه نگرانی از تعرضهای نظامی ترکیه است و به همین دلیل مدافع حضور نیروهای آمریکایی در عراق هستند و به همین دلیل است که «جلال طالبانی» رییس جمهور کردتبار عراق درجریان سفر اخیر خود به آمریکا به کاخ سفید پیشنهاد تاسیس پایگاه های دایمی نظامی در عراق داده بود.
آنچه از حیث داخلی برای کردها در شرایط جدید مهم جلوه می کند موضع دمکرات ها در قضیه کرکوک است و به نظر می رسد زمانبندی طرح مجدد قضیه کرکوک در روزهای اخیر که مصادف با پیروزی دمکراتها شده تصادفی نبوده است .
اما گروه های سکولار پیرو «ایاد علاوی» شخصیت سیاسی مورد علاقه کاخ سفید همچنان منادیان اصلی باقی ماندن نیروهای اشغالگر در کشورشان هستند. آنها که به خوبی می دانند موقعیت سیاسی شان در عراق ناشی از حمایت کاخ سفید است به همین دلیل از افول آن با خروج آمریکا از عراق نگران هستند. «عدنان الپاچه چی» عضو گروه سیاسی علاوی با بهانه قراردادن خطر گروه های شبه نظامی گفته است که تنها نیروهای آمریکایی قادر به حل این مشکل در عراق هستند. وی با نادیده گرفتن موفقیت های دولت در ماه های گذشته در کنترل بحرانهای امنیتی درعماره دیوانیه کربلا بصره بغداد و رمادی تصریح کرده است که با خروج نیروهای آمریکا از عراق تا پیش از حل مسئله گروه های شبه نظامی مخالف است .
اما بی گمان مهم ترین موضع سیاسی در قبال تحولات جاری در آمریکا مربوط به شیعیان عراق است که با بیش از 60 درصد از جمیعت 26 میلیونی عراق اکثریت را تشکیل می دهند. نگاه شیعیان به انتخابات آمریکا منبعث از دو موضع سیاسی و مذهبی است و از حیث سیاسی شیعیان نگاه مثبتی به نتایج انتخابات آمریکا دارند و بر این امید هستند که پیروزی دمکراتها منجر به خروج فوری اشغالگران از عراق شود. اما ازحیث مذهبی آنها نگرانند که دمکراتهابرای کنترل موج سیاسی شیعیان در عراق به برنامه های تنش آفرین تری با شیعیان به ویژه گروههای ضد اشغال نظیر گروه «مقتدا صدر» روی آورند.
آنچه اینک شیعیان به آن می اندیشند متقاعد کردن آمریکایی ها برای خروج فوری از عراق یا دستکم تعیین برنامه زمانبندی برای خروج از کشورشان است . سفر «هادی العامری» عضو برجسته ائتلاف یکپارچه عراق و رییس کمیته امنیت و دفاع مجلس عراق به لندن را می توان اولین گام جدی ائتلاف شیعیان عراق برای بسترسازی جهت خروج اشغالگران از عراق دانست . وی که به دعوت رییس کمیته حقوق بشر مجلس انگلستان به لندن رفته در آنجا خواستار تعیین برنامه زمانبندی برای خروج اشغالگران از عراق شد.
اما شیعیان تنها خواهان تغییر سیاست نظامی آمریکا در عراق نیستند بلکه این امر شامل برنامه ها سیاسی آمریکا نیز می شود. عضو ائتلاف یکپارچه شیعیان عراق پیش بینی کرده است که با تحول تازه سیاسی در آمریکا برنامه های کاخ سفید نیز متناسب با این تغییر متحول شود.
«حسن السنید» تغییر وزیر دفاع آمریکا را از اولین دستاوردهای تحولات سیاسی آمریکا بر شمرد و خواست تغییرات تنها در سطح مسئولین ارشد کاخ سفید نباشد و مشمول فرماندهان میدانی و مسئولین سیاسی آمریکا در عراق نیز شود.
وی افزود که علاوه بر تغییر فرماندهان میدانی آمریکا در عراق باید این تغییرات شامل نماینده سیاسی آمریکا در بغداد یعنی «زلمای خلیل زاد» نیز بشود. «زلمای خلیل زاد» به دلیل مواضع نامتوازن سیاسی و نیز جانبداری های مبتنی بر گرایشهای مذهبی اش که در بین نخبگان سیاسی عراق به «ابوعمر» شهرت یافته برای شیعیان عراق هرگز عنصر سیاسی مطلوبی نبوده است . از سوی دیگر شیخ «حمیدالمعله» از اعضای مجلس نمایندگان و عضو مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق پیش بینی کرده است با تغییر «دونالد رامسفلد» صحنه سیاست نظامی آمریکا در عراق نیز شاهد تغییرات شود. وی تاکید کرده است که تغییر رامسفلد نشان می دهد که سیاست های آمریکا در قبال عراق اشتباه بوده است .
اما در سطح رسمی دولت عراق معتقد است که سیاستهای آمریکا در طول دوسال باقی مانده تا پایان دوره ریاست جمهوری آمریکا تغییر چندانی نمی کند. «نوری المالکی» نخست وزیر عراق این سخن را در مصاحبه با «بی‌بی‌سی» در اولین پیش بینی ها از نتایج انتخابات آمریکا عنوان کرد.
وی گفت : تا دو سال باقی مانده تا پایان مدت ریاست جمهوری آمریکا سیاست کاخ سفید در قبال عراق چندان تغییری نمی کند زیرا تاکنون هیچ کس از خروج نیروهای آمریکایی سخنی نگفته است .
در هرحال به نظر می رسد که انتخابات آمریکا خود آمریکاییها را در برابر دو گزینه «رویکرد تازه دمکراتها یا ادامه سیاستهای جمهوریخواهان» قرار داده اما این گزینه ها عراق را به چند راهی مبهم کشانده است . بی گمان انتخابات کنگره آمریکا را می توان مشکل تازه دیگری دانست که به مشکلات عراق تحت اشغال آمریکا افزوده می شود.