جریان سوم یا به محوریت هاشمی یا مصباح

گروه سیاست: اکنون چند صباحی است که از سوی برخی از فعالان سیاسی مباحثی پیرامون شکل ‌گیری یک جریان مستقل از دو طیف شناسنامه دار اصولگرا و اصلاح طلب با عنوان جریان سوم مطرح می گردد هر چند که ابتدا دو تن از اعضای شورای مرکزی هیات‌های موتلفه شکل‌گیری چنین جریانی را حول محور هاشمی رفسنجانی بیان نمودند لیکن پس از مدتی اصلاح طلبان با استناد به برخی از موضع‌گیری‌های مصباح یزدی گروه تحت رهبری او را جریان سوم نامیدند.
تحلیل موسوی لاری وزیر کشور دولت خاتمی و یدالله اسلامی دبیرکل ادوار مجلس در این رابطه با هم مرور می‌کنیم: سیدعبدالواحد موسوی لاری در عین حال که تشکیل یک جریان سوم را دور از ذهن نمی‌داند، معتقد است که نوع فعالیت‌های برخی از گروهها در حدی نیست که بتوان گفت یک جریان جدید بی‌ارتباط با اصل دو جریان موجود در کشور به وجود آمده است. این عضو شورای مرکزی مجمع روحانیون مبارز در احتمال ظهور جناح سوم در کشور را بعید ندانست و افزود: جناح‌هایی که امروز در عرصه سیاسی کشور فعال هستند نیز روزی وجود نداشتند؛ از این رو نمی‌شود به طور کامل، به وجود آمدن جناح سوم را رد کرد. وی با بیان این‌ که فعالیت‌هایی که امروز در برخی نهادهای قدرت صورت می‌گیرد و یا بعضی از شخصیت‌های روحانی آغاز کرده‌اند، به مفهوم شکل گرفتن یک جناح سوم با تعریف‌های مشخصی که از جناح‌ها داریم، نیست ادامه داد: جریانی که در 10 تا 15 سال اخیر نسبتا ابزارها و امکانات حضور در عرصه سیاسی کشور را از طریق رای مردم از دست داده، طبیعتا به خلق برخی عناوین جدید می‌پردازد. برخی از این عناوین با آفرینندگان خود در طول این سال‌ها همراه شده‌اند و البته بعضی دیگر این همراه را نداشته‌اند، اما این نوع فعالیت‌ها در حدی نیست که بتوانیم بگوییم یک جریان جدید بی‌ارتباط با اصل دو جریان موجود کشور به وجود آمده است.
موسوی لاری در ادامه با بیان این‌که طرح مباحثی را مبنی بر این‌که هاشمی رفسنجانی و یا مصباح یزدی، محوریت جریان سوم را دارند نیز قبول ندارد، گفت: آقای هاشمی رفسنجانی وضعیتی را که در 27 سال گذشته داشته، هم‌اکنون دارد و این وضعیت خیلی تغییر نکرده است. هاشمی رفسنجانی یک شخصیت شناخته‌شده‌ است که با یک مشی در طول این 27 سال در جریان انقلاب حضور داشته است. باید قبول کرد که این مشی یک شبه عوض نمی‌شود. وی در عین حال گفت: از سویی تشکل‌هایی مثل اعتدال و توسعه، کارگزاران سازندگی که فرزندان و برادران و یا دوستان آقای هاشمی رفسنجانی آنها را تشکیل داده‌اند، امروز به نحوی از وی حمایت می‌کنند و آقای هاشمی با آنها ارتباط دارد.این تشکل‌ها با جریان‌های اصلاح‌طلب مرتبط هستند و پیوند بین هاشمی رفسنجانی و جریان‌های اصلاح‌طلب را به وجود می‌آورند. وزیر سابق کشور، درباره علت طرح تشکیل جریان سوم با محوریت هاشمی رفسنجانی در این مقطع گفت: مخالفان هاشمی رفسنجانی از یک سو روش‌های مشمئزکننده‌ای را علیه ایشان آغاز کردند؛ این‌ها همان‌هایی هستند که در جریان انتخابات، ناجوانمردانه به ایشان حمله و توهن و از هر حرکتی برای تخریب او استفاده کردند.
در یک فضای مبهم، غیرشفاف و مبتنی بر شعار، هیچ اندیشه متعالی شکل نخواهد گرفت؛ زیرا شکل‌گیری چنین اندیشه‌ای، نیازمند فضای باز با امکان گفت‌وگو و بیان دیدگاههای گوناگون است. همچنین یدالله اسلامی، دبیر مجمع نمایندگان ادوار مجلس شورای اسلامی، با بیان مطلب بالا افزود: در حال حاضر، فضای کشور ما به اندازه‌ای باز نیست که جریان دیگری بخواهد شروع به فعالیت کند. وی با بیان این ‌که عرصه سیاست مانند عرصه‌های دیگر دارای افت و خیز است، افزود: نمی‌توان برای حرکت‌های سیاسی جامعه ایرانی، یک موج آرام،‌ پایدار و یکنواخت را ترسیم کرد؛ زیرا فضا نه آن‌قدر بسته است و نه آن‌چنان دموکرات. نماینده سابق مجلس شورای اسلامی گفت: طبیعی است که نگرش‌ها و باورهای متفاوتی به دلیل این‌گونه تنگناها شکل می‌گیرد که احتمال اثرگذاری بر افکار و اندیشه‌های گوناگون را فراهم می‌کند. وی گفت: بنابراین در زمان شکل‌گیری نگاه جدید، موج سوم و هرچه که نام آن را بگذاریم تا زمانی که مبتنی بر آن شرایط اتفاق می‌افتد، مفهوم عملی پیدا نمی‌کند. اسلامی ادامه داد: در حال حاضر گروه در کشور وجود دارند که نمی‌توان آنها را موج سوم یا گروه سوم خواند، زیرا به عنوان نمایندگان جناح راست وارد شده‌اند، اما برنامه ندارند و جهت‌گیری‌شان علمی نیست. اسلامی درباره این‌که گفته می‌شود این جریان معتدل به محوریت هاشمی رفسنجانی شکل خواهد گرفت، گفت: او نمی‌تواند این جریان را رهبری کند، زیرا شجاعت لازم را در مقاطع مورد نیاز از خود بروز نداده است و زمانی که بحث اعتدال را در انتخابات مطرح کرده یاران خود را برای سامان‌ده یک جریان معتدل یاری نکرده است. وی گفت: راه آقای هاشمی و هم‌فکران و یاران او بیشتر پیوستن به جریان اصلاح‌طلبی است تا ایجاد یک جریان جدید. اسلامی درباره این‌ که این امکان هم وجود دارد که از سوی مصباح یزدی چنین جریانی شکل گیرد نیز گفت: ایشان بیشتر در فضای ابهام‌آلود زندگی کرده است، در واقع نقد دیگران موجب شده تا در عرصه عمومی مطرح شوند.
قائم مقام، دبیرکل حزب موتلفه اسلامی گفت: پس از پیروزی انقلاب همواره گروه‌ها و احزاب جریان سوم یا خط سوم را مطرح کرده و می‌کنند اما هیچ‌گاه به وقوع نپیوست. اسدالله بادامچیان افزود: ‌همیشه در کشور یک جمع اکثریت و یک جمع اقلیت بوده‌اند و در واقع دو جریان عملا حضور داشته‌اند اما در کنار آن‌ها گروه اعلام می‌کردند که ما نه با اکثریت و نه با اقلیت هستیم. وی در برابر اظهاراتی مبنی بر این که هاشمی رفسنجانی می‌تواند محوریت یک جناح اعتدالی را بر عهده بگیرد، خاطرنشان کرد: آقای هاشمی هیچ‌گاه نخواسته که رهبری جناح یا حزبی را بر عهده بگیرد. ایشان فراتر از احزاب و یک رکن انقلاب است و در زمان حزب جمهوری اسلامی و کارگزاران هم که سعی داشتند او را رهبر حزب عنوان کنند، نپذیرفتند. آقای هاشمی محدود به یک حزب و جریان نمی‌شود و وظیفه ایشان فرانگری است تا بتواند همه نیرو‌ها را برای نظام داشته باشد. وی درباره مصباح یزدی نیز گفت: آقای مصباح یزدی نیز یک فرد حوزوی است که نباید ایشان را وارد جریان سیاسی کنیم و ایشان نیز به دنبال تشکیل جریان سوم نیستند. وی دورانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی را یادآور شد و گفت: در آن زمان عده‌ای در منزل خانم پوران شریعتی جمع شدند و عنوان کردند که جریان سوم هستند، اما به جایی نرسیدند بعد‌ها نیز محسن رضایی عنوان کردند که جریان سوم تشکیل می‌دهند و نشریه‌ای هم به همین نام نشر کردند، اکنون نیز آبادگران تشکیل شده و گروه با عنوان آبادگران جوان و گروه با عنوان آبادگران اعتدال خود را جریان سوم می‌دانند. همه این گرو‌ها و افراد می‌خواستند جریان سوم را به وجود آورند اما هیچ وقت چنین جریانی تشکیل نشد.