معمای سوداگران تریاک در افغانستان

مریم حسین‌آبادی
تجارت مواد مخدر، بالاترین سود را در بین تجارت های غیرقانونی دارد و حتی سود حاصل از تجارت این مواد بسیار بیشتر از سود سالیانه کشورهای دنیا است. کشور ما هم از ترانزیت این کالای افیونی در امان نبوده است. یکی از دلایلی که باعث بروز پدیده قاچاق مواد مخدر در کشور شده سود ناشی از تجارت این ماده مخدر است، به نحوی که قاچاقچی، مواد مخدر را به قیمتی در مرز خریداری می کند که اگر این مواد به تهران منتقل شود در ظرف یک شبانه روز چندین برابر می شود. پس با وجود سودهای کاذب و بادآورده و حمایتی که کشورهای غربی و سرکرده های آن ها نظیر “عبدالمالک ریگی” از قاچاقچیان می کند، نمی توان به راحتی انتظار مقابله داشت و باید در مبارزه با آن سعی همه جانبه شود. از زمان های دور همگان افغانستان را به عنوان کانون تولید و قاچاق تریاک می شناسند.در این زمینه جانشین شورای هماهنگی ستاد مبارزه با مواد مخدر چندی پیش سخنان جالبی را بیان کرد.او گفت: تولید تریاک در افغانستان پس از سقوط حکومت طالبان و استقرار نیروهای غربی در این کشور، بیش از 40 برابر افزایش یافته است.سرهنگ کشفی افزود: ورود مواد مخدر به کشورها اعم از این که برای مصرف یا ترانزیت باشد، نوعی تهدید محسوب می شود. گفتنی است ایران همسایه بزرگ ترین تولیدکننده مواد مخدر جهان است، ایران 1800 کیلومتر مرز مشترک با افغانستان که بیش از 90 درصد تریاک، کراک، شیشه و هروئین دنیا را تولید می کند، دارد. بعد از سقوط حکومت طالبان و ورود نیروهای غربی به افغانستان، تصور بر این بود که کشورهای غربی تلاش های جدیدی را در مبارزه با مواد مخدر انجام دهند، اما متاسفانه از سال 2001 به بعد، تولید تریاک در افغانستان نه تنها کاهش نیافت بلکه بیش از 40 برابر افزایش یافت.
نقش حکومت طالبان در توسعه تولید تریاک در افغانستان غیر قابل انکار است.به طوری که ترویج و تولید موادمخدر در حکومت طالبان به اوج خود رسید و از کشاورزان مالیات هم دریافت میکردند درحالی که اسلام با چنین پدیده های مخربی که جامعه را به فساد می کشاند و فکرو اندیشه و شخصیت انسان را زایل میکند مخالف است و آن را حرام می داند و پولی را هم که از این طریق کسب می شود حرام می داند، اما رژیم طالبان نه تنها ممانعتی از کشت و تولید موادمخدر نمی کردند بلکه تجارت و خرید و فروش آن را کاملاآزاد گذاشته بودند و کشت موادمخدر را هم جایز می دانستند که این عملکردها خود ضربه سختی را به افغانستان وارد کرد و تصویر بدی از اسلام به جهانیان ارائه داد چرا که همه این عملکردهای طالبان به نام اسلام و تحت نام حکومت اسلامی انجام می شد. خلاصه اینکه تمامی عملکردهای طالبان از گذشته تاکنون که بقایای آنها هنوز هم در برخی مناطق افغانستان فعالیتهایی دارند به نفع غربی ها و در راستای اهدافی بوده است که آنان دنبال می کردند . البته در کنار طالبان نباید نقش استعمار را در این زمینه فراموش کرد.
نکته جالب توجه این است که درسومین کنفرانس ملی مبارزه با مواد مخدر در افغانستان حامد کرزای رئیس جمهور افغانستان و سفیر انگلستان در مورد افزایش کشت خشخاش در افغانستان نسبت به هم واکنش نشان دادند . حامد کرزای در این کنفرانس گفت: درست است که تریاک در کشور ما تولید می شود اما قاچاقچیان مواد مخدر اکثرا خارجی ها هستند. وی افزود: پولی که از تریاک به دست می آید بیشتر نصیب قاچاقچیان خارجی می شود. ماموریت طالبان در افغانستان دارای ابعاد سیاسی، نظامی، اجتماعی و فرهنگی اقتصادی بود که یکی از آنها تولید و گسترش موادمخدر به شمار می آمد.طالبان با شعار برقراری امنیت در افغانستان به قدرت رسیدند، اما در حقیقت امنیت کاروانهای موادمخدر تولید شده را برای صدور به خارج، فراهم ساختند.کارشناسان معتقدند که آثار سوء تولید وسیع موادمخدر در زمان طالبان، بر تمامی عرصه های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی افغانستان مشهود ا ست. کشت موادمخدر در زمان طالبان به میزان وسیع، اقتصاد افغانستان را کاملافلج کرد و اقتصاد سالم زراعتی این کشور را به اقتصاد نامشروع و تک محصولی موادمخدر تبدیل کرد ، همچنین یکی از آثار سوء کشت تریاک در زمان طالبان، بدنام ساختن مردم افغانستان درخصوص تولید موادمخدر بود که این کار بیشتر با سیاست غربی ها برای بدنام ساختن اسلام و مسلمانان صورت گرفت.
پروژه تبدیل ساختن افغانستان به مرکز تولید موادمخدر از آغاز دهه 80 میلادی تا پایان حاکمیت طالبان، کاملایک برنامه سیاسی و استعماری بود. با شکست غرب در ویتنام و قطع کردن دست آمریکا از ایران بعد از انقلاب اسلامی، غرب امید خود را در آسیا از دست داد، اما از آغاز تجاوز روسها در افغانستان که زمینه ای برای مداخله غرب در قضایای افغانستان فراهم شد ، آنها توانستند برنامه استراتژیک بلندمدت خود را درافغانستان و منطقهء آسیا طرح ریزی و پیاده نمایند که در این راستا یکی از مهمترین ابزار غرب، ترویج و گسترش موادمخدر درافغانستان بود که در زمان طالبان به اوج خود رسید.به نظر می رسد این موضوع امروز برای غرب بخصوص آمریکایی ها به یک مشکل بزرگ تبدیل شده است به گونه ای که توان مبارزه با آن را ندارد. در خبرها آمد که آمریکا 20 هزار سرباز و تفنگدار تازه نفس را به بهانه مبارزه با کشت خشخاش به سه استان هلمند، قندهار و زابل که از مراکز اصلی عملیاتی طالبان است روانه می کند. شکست روز افزون آمریکا در جنگ هفت ساله با طالبان و در مقابل قوت گرفتن غیرمنتظره این گروه در نقاط مختلف افغانستان، آمریکا را ناگزیر به سرازیرکردن نیرو و دلارهای بیشتر به این کشور به بهانه مبارزه با تولید تریاک به در افغانستان کرده است . ژنرال جان نیکلسون قائم مقام فرمانده نیروهای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در جنوب افغانستان اعلام کرد: آمریکا در نظر دارد با اختصاص بودجه ای 250میلیون دلاری و ارائه تسهیلات ، کشاورزان افغان را تشویق به تولید محصولی جایگزین خشخاش از جمله گندم نماید.
به گفته این ژنرال ، 200میلیون دلار نیز برای بهبود اوضاع جاده ها جهت انتقال محصول به بازار مورد نیاز است. این برنامه با رویکرد احیای اقتصاد بر محور کشاورزی افغانستان که سالهای دهه 70میلادی شکوفا شد، به اجرا در می آید. آمریکا می گوید که رونق اقتصاد بر محور کشاورزی بیش از قوای نظامی توان شکست دادن طالبان را دارد. به نوشته نیویورک تایمز، دولت اوباما معتقد است که با سدکردن این منبع اصلی درآمد طالبان ، بنیه نظامی این گروه در جنوب افغانستان مختل خواهد شد و این گروه حداقل ظرف یک سال قادر به انجام هیچ عملیاتی نخواهد بود. گفته می شود طالبان از طریق اخاذی و اخذ مالیات ، سالانه300میلیون دلار از محل تجارت تریاک در افغانستان درآمد دارد. این تجارت90درصد کل تجارت تریاک در جهان را تشکیل می دهد.به گفته مقامات آمریکایی تجارت تریاک هم اکنون 60 درصد کل تولید ناخالص داخلی افغانستان را تشکیل می دهد. پیش بینی می شود که طالبان در تجارت تریاک ، از کشاورزان هم به عنوان نیروهای یاری رسان برای دفاع از این گروه در مقابل حملات نیروهای آمریکایی یا انگلیسی استفاده می کند. نیویورک تایمز ادعا می کند که مقاومت طالبان مانع از ورود نیروهای آمریکایی یا انگلیسی به اراضی کشت خشخاش و مراکز تولید تریاک شده است . قوانین ناتو نیروهای بیگانه را از هدف قراردادن افرادی که در تولید خشخاش دخالت دارند منع ساخته، اما هدف قراردادن قاچاقچیان و یا ارائه تسهیلات امدادرسانی به طالبان را مجاز دانسته است.
کشته شدن شمار انبوهی از مردم غیرنظامی افغان در عملیاتهای ناتو و آمریکا در افغانستان ، خشم مردم این کشور را علیه نیروهای بیگانه برانگیخته است . نیویورک تایمز تصریح می کند: آمریکا در مبارزه با کشت خشخاش در افغانستان با مشکلاتی مواجه خواهد بود. اگر آمریکا بتواند مانع از تولید خشخاش شود، این مسئله فقط موجب افزایش قیمت این محصول خواهد شد و ضربهای به درآمدزایی طالبان وارد نخواهد آورد. مشکل دیگر، این است که در پهنه اراضی کشت خشخاش ، ردیفهایی از دیوارهای گلآلود وجود دارد که سابقا محل کشت انگور بوده و امروز شورشیان از این دیوارها برای انجام عملیات کمین و دفاع استفاده می کنند. مردم افغانستان که حضور نیروهای بیگانه را در کشورشان جز مشکلآفرینی نمی دانند، در بسیاری نقاط جزء نیروهای یاری رسان به طالبان هستند. با حمایت مردمی ، سنگرهای طالبان در دهکده ها و دره های منتهی به رودخانه های سراسر جنوب افغانستان گسترده شده است .