مدرک وارونه «وارون گاندی»

نسترن احمدی
روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی مبسوط نوشته بود: «دلار در کره شمالی ارزانتر از هر جای دیگر دنیاست. اگر گذرتان افتاد مواظب باشید...» تناقض در همین دو جمله سبب می شد خواننده تا آخر، گزارش را بخواند. اگر دلار ارزان است چرا باید مواظب بود. گزارش اما چنین اشاره می کرد که در این کشور مثل آب خوردن دلار جعل می کنند و به همین دلیل مردم که به دلیل محدودیت های دولتی اطلاع چندانی از دنیای خارج ندارند، این دلارها را می خرند و وقتی پایشان به کشوری دیگر می رسد تازه می فهمند که چه کلاهی سرشان رفته است.
این قضیه فقط به پول ختم نمی شود که در کشورهای دیگر جعل، می تواند تبعات دیگری هم در پی داشته باشد. از آن میان می توان به جعل مدرک دانشگاهی اشاره کرد که گاه نام دانشگاه های بزرگی مانند آکسفورد را خدشه دار می کند.
امروز داستان دیگری نقل محافل سیاسی شده است. باید برویم سراغ هند جایی که موردی مشابه اتفاق افتاده است. وارون گاندی، نوه نخست وزیر اسبق هند، ایندیراگاندی، چندی پیش به خاطر جعل مدرک دانشگاهی از دانشگاه اقتصاد لندن و دانشگاه مطالعات شرق و آفریقا شهره خاص و عام شد.
پرسش اصلی است که چرا وارون گاندی و دیگران مدارک جعلی دانشگاه های خارجی را عَلَم می کنند؟
در فرهنگ هند طی چند دهه گذشته وضعیت به گونه ای شده که مردم به نوعی به مدرک گرایی روی آورده اند و این اتفاق باعث حاشیه هایی در شبه قاره شده است که شاید آخرین و جنجالی ترین آن مربوط به همین ماجرای وارون گاندی باشد. جالب است که بدانید این اتفاق مختص هند نیست و بخش هایی از اروپا هم دچار این مسائل شده اند.
در بریتانیا و آمریکا هم از این موارد دیده شده است. به عنوان مثال کلروریتی، پرستار کودک مشهوری که حتی در تلویزیون هم برنامه داشت، مجبور شد به خاطر جعل مدرک و گواهی خود برنامه اش را قطع کند.
مریلی جونز، رئیس سابق قسمت پذیرش دانشجوی دانشگاه MIT به دنبال افشای تقلبی بودن مدرکش از کالج یونین، دانشگاه پلی تکنیک رنسلیر و کالج پزشکی آلبانی مجبور به استعفا شد.
رابرت ایروین، سرآشپز معروف که در سطح بین المللی شناخته شده است، به دروغ گفته بود مدرک تغذیه خود را از دانشگاه لیدز دریافت کرده است. دانشگاه لیدز اعطای این مدرک جعلی را تکذیب کرد.
مایه ننگ خانواده گاندی
از وارون گاندی در هند به عنوان «گاو پیشانی سفید» خانواده گاندی یاد شده که سروصدای زیادی نیز در این کشور به راه انداخته است. به رغم جار و جنجال هایی که وارون گاندی در هند به راه انداخته، از وی به عنوان یک رهبر بالقوه حزب ملی گرای بهاراتیا جاناتا، یک حزب مخالف یاد شده است. این در حالی است که از وارون همچنین به عنوان نخست وزیر احتمالی آینده هند نیز نام برده شده است!
نکته ای که در فرهنگ هندوستان وجود دارد، افتخار کردن به مدرک دکترا، مهندسی و مدیریت از دانشگاه های خارجی است.
شیو ویشواناتان، کارشناس امور اجتماعی، در این باره می گوید: «وقتی یک هندی مدرکی را از دانشگاهی که وجود ندارد جعل می کند، بدان معناست که آن شخص به دنبال علم و دانشی است که ندارد.» البته این مساله مختص سیاست نیست که فوتبالیست ها هم برای خود از چنین مدارکی جور می کنند.
از سوی دیگر دیپانکار گوپتا، استاد جامعه شناسی در دانشگاه جواهر لعل نهرو در دهلی نو می گوید: «مدرک دانشگاهی از آمریکا یا انگلستان تنها در کشورهای در حال توسعه تا این حد مورد توجه است و به آن اهمیت داده می شود.»
او می افزاید: «مطالعات ناامیدکننده ای حاکی از آن است که دانشگاه های بین المللی در میان مردم محبوبیت بسیاری کسب کرده اند، اما نه از آن جهت که سطح علمی دانشگاه بالاتر است و دانشجو به دنبال یاد گرفتن رشته انتخابی است؛ بلکه از این جهت که دانشجویی که از این دانشگاه ها فارغ التحصیل می شود جایگاه اجتماعی بهتری پیدا می کند. جای تامل دارد که هنوز تحصیلات در کشورهای در حال توسعه از چنان جایگاه بالایی برخورداراست. اگر کمی بیشتر فکر کنیم متوجه می شویم که مدرک هایمان فقط در مراسم خواستگاری و هنگام پرکردن فرم استخدام استفاده می شوند. البته با تغییر نگرش مردم و جاافتاده شدن مدرک گرایان دیروز، در این دو جا هم کمی از اهمیت مدرک دانشگاهی کاسته شده است.»
با این حال احترامی که هندی ها برای عناوین مهندس و دکتر قائل هستند هنوز در سطح جامعه دیده می شود. حال تصور کنید که این مدرک از آکسفورد یا کمبریج صادر شده باشد. احترامات فائقه بیشتر هم خواهد شد!
اما گوپتا می افزاید: «وقتی افراد درجه عالی جامعه دست به جعل مدارک دانشگاهی می زنند و این شکلی می خواهند احترام و جلال کسب کنند، تنها ریاکاری خود را نشان می دهند. این موضوع حاکی از آن است که شخصیت این افراد تنها به کمک خارجی ها یا دانشگاه هایشان سرپا می ماند.»
البته موضوع جعل تنها به مدارک دانشگاهی یک فرآیند عمومی شده است و همه افراد جامعه دنبال آن هستند.
رونش پوری، مدیر استخدامی در یکی از شرکت های هندی در این باره چنین می گوید: «دست کم 30 تا 40 درصد سابقه های استخدامی که یک شرکت دریافت می کند نادرست است. این موضوع حاکی از نوعی درک درجه دو از تحصیلات است.»
بریتیش کلمبیا
جعل مدرک فقط برای این دانشگاه نیست که دانشگاه های معتبر دیگر هم با چنین ترفندهایی مورد هجوم قرار گرفته اند. نمونه آن دانشگاه بریتیش کلمبیاست که 7 مدرک جعلی را در سال 2006 در گزارشی اعلام کرد تا دست خلافکاران برای همه رو شود. البته این دانشگاه مانند آکسفورد بیکار ننشست و مجرمان را تحت پیگرد قضایی قرار داد. «مارتین هیمز» یکی از آن نفرات بود که خود را فارغ التحصیل این دانشگاه معرفی کرده و شغلی مناسب در شرکت «یاهو» داشت.
با این همه باید پرسید چرا این افراد برای کسب اعتبار دست به چنین اقدامی می زنند. سوالی که کماکان بی پاسخ است.
واکنش آکسفورد
شاید تنها به این دلیل که آکسفورد نشین ها دلشان نمی خواست بار دیگر نام این دانشگاه با چنین مسائل حاشیه ای آمیخته شود برای گاندی جوان مدرکی صادر شد و ذیل آن آمد:«گواهی بی صداقتی.» آنها این کار را کردند تا برای دیگران هم درس عبرت باشد. در همه موارد بیانیه ای صادر می شود: «دانشگاه آکسفورد هیچ سابقه‏ای از فرد مورد نظر برای دریافت مدرک دکترای افتخاری یا هیچ مدرک دیگر از این دانشگاه ندارد. مدرک منتشر شده مدرک اصلی دانشگاه آکسفورد نیست. نام هایی که در پایین مدرک جعلی آمده استادانی هستند که در مقاطعی، مناصبی در دانشگاه آکسفورد داشته‏اند، اما هیچ کدام متخصص در زمینه حقوق نیستند و هیچ کدام حق امضای مدارک دانشگاهی را ندارند.» این درست همان متنی است که برای گاندی هم صادر شده است. به گفته مسوول روابط عمومی دانشگاه آکسفورد، از این قبیل موارد پیشتر هم پیش آمده ولی این دانشگاه تاکنون دست به تعقیب قضایی کسی نزده است.
براساس گزارش ها، جعل مدرک دانشگاه آکسفورد ظاهرا امری رایج است. در سال ۲۰۰۴ در بریتانیا گزارش هایی منتشر شد مبنی بر این که مدارک جعلی دانشگاه آکسفورد را به رقم ناچیز ۱۶۵ پوند (کمتر از 500 هزار تومان ایران) می توان تهیه کرد.