نگاه حزبی کروبی نقطه قوت اوست

* شما زمانی که خاتمی اعلام کاندیداتوری کرد از او حمایت کردید. اما چه شد بعد از انصراف ایشان، بین کروبی و موسوی از مهدی کروبی حمایت کردید؟
** من اعتقاد زیادی داشتم که آقای خاتمی رئیس جمهور شود. تلاش زیادی هم در این زمینه انجام دادیم چون معتقد بودیم اگر آقای خاتمی در صحنه بماند، انتخابات را می تواند به یک انتخابات کاملاً پیروز بدل کند و ما بدون مشکل در همان دور اول پیروز انتخابات شویم. تا آخرین لحظات و تا حد امکان تلاش کردیم بمانند اما به هر دلیلی ایشان انصراف دادند. در مرحله دوم برای ما مساله اصلاحات اهمیت زیادی داشت. با توجه به اینکه کاندیدای قدرتمندی مثل آقای خاتمی نبود که مطمئن باشیم رای نهایی را به دست می آورد، بیشتر به این فکر می کردیم که بتوانیم انتخابات را به مرحله دوم بکشانیم. برای این امر هم وجود دو نفر بسیار کارسازتر از یک نفر بود؛ برای اینکه بتوانیم رای بیشتری به دست آوریم و رای 50 درصدی آقای احمدی نژاد را بشکنیم. به همین دلیل چون نگرانی از هیچ کدام نداشتیم و هر دو در صحنه بودند به شعارها و دیدگاه هایشان توجه کردیم. آقای کروبی بیشتر مرا به خود جذب کرد. ایشان آدم شجاعی است، کشور و امکانات آن را می شناسد و از این امکانات می تواند به نحو احسن برای پیشرفت کشور استفاده کند. نه اینکه فقط شجاعت داشته باشد و بافت کشور را نشناسد و این شجاعت نتواند نتیجه عملی داشته باشد. دلیل دیگر هم این است که آقای کروبی امکان به کارگیری نیروهای تکنوکرات زیادی را دارد و این خیلی مهم است. مسائلی از قبیل اصلاحات و حقوق بشر و هر آنچه من آن را هویت فعلی نسل ایرانی می دانم در شعارهای ایشان زنده تر و پررنگ تر است و می تواند به مسائل حقوق بشری که برای من دغدغه است، نگاه جدی تری داشته باشد. مساله مهم تری که برای من مطرح است یعنی سیاست خارجی، با روحیه تعامل گری که از ایشان سراغ دارم می تواند در صورت رئیس جمهور شدن به بهبود روابط خارجی ایران بینجامد.
*  الان شخصیت هایی را در جبهه آقای کروبی می بینیم که در به وجود آمدن دوم خرداد 76 و پیروزی محمد خاتمی نقش زیادی ایفا کرده اند مثل کرباسچی، عبدی و ... به نظر شما این گروه می تواند این بار موجب پیروزی مهدی کروبی در انتخابات دهم شود؟
** من به همان دلایلی که گفتم پیروزی هر یک از کاندیداهای اصلاح طلب یک گام مثبت است برای پیروزی اصلاحات. بنابراین هر فردی که در اردوگاه های هر دو کاندیدا به پیروزی آنها کمک کند در واقع خدمتی به اصلاحات کرده است. اگر هر یک از آنها به مرحله دوم برسد، حامیان دیگری هم کمک خواهند کرد آن کاندیدا پیروز انتخابات شود. مجموعه این حرکت ها را یک حرکت کلی در جهت پیشرفت اصلاحات می دانم.
*  تحلیلی وجود دارد که تعداد کاندیداهای اصلاح طلب باعث شکست آنها در انتخابات سال 84 شد. در این دوره هم شاهدیم اصلاح طلبان با دو کاندیدا که ظاهراً هیچ کدام قصد کنار رفتن به نفع دیگری را ندارند، وارد عرصه شده اند. فکر می کنید این امر به عدم اقبال اصلاح طلبان در این دوره هم بینجامد؟
** در این دوره مبانی ارزیابی خیلی متفاوت با دوره قبل است. ما در این دوره با نامزدی مواجهیم که رئیس جمهور است و از همه امکانات برای پیروزی مجدد استفاده می کند و حتی رعایت مسائل اخلاقی را هم نمی کند. یعنی کارهایی را که روسای جمهور قبلی در دور دوم انتخابات می کردند هم نمی کند. خاطرم هست آقای خاتمی در اسفندماه از من که رئیس دفتر ایشان بودم خواست در سه ماه آینده حداقل مناسباتی که یک رئیس جمهور باید در تلویزیون ظاهر شود برایش بگذاریم و از سفرهای خارجی و داخلی بی مورد جلوگیری کنیم. ایشان در آن دوره با اینکه رقیب جدی نداشتند اما اخلاق را کاملاً رعایت کردند. ولی در این دوره ما با رئیس جمهوری مواجهیم که همه علیه او شعار مشترکی را در پیش گرفته ایم و آن «تغییر» است. شعار مشترک تغییر فضای انتخابات را به کلی دگرگون کرده است. تحقق این شعار منوط به این است که کاندیداهای بیشتری را در صحنه داشته باشیم که بتوانیم انتخابات را به مرحله دوم بکشانیم. شرایط این دوره با دوره قبل بسیار متفاوت است و پیروزی اصلاح طلبان منوط به این است که هیچ یک از کاندیداها کنار نکشند. علاوه بر آن نه آقای موسوی می تواند همه آرای کروبی را جذب کند و نه آقای کروبی می تواند تمام آرای آقای موسوی را به سبد خود بریزد. بنابراین اگر هر کدام از اینها کنار بروند ممکن است عده زیادی در انتخابات شرکت نکنند و در نتیجه سقف 50 درصد آقای احمدی نژاد پر شود.
* پس با این تفاسیر تعدد کاندیداها یک امر ازپیش برنامه ریزی شده بود یا خود به خود اتفاق افتاد؟
** نمی دانم از اول با چه هدفی بود. خب آن زمان که آقای خاتمی کاندیدا بود شرایط به گونه یی دیگر بود. بالاخره شرایط خودش را تحمیل کرد و نمی توان گفت برنامه ریزی شده بود. همان موقع که آقای خاتمی کاندیدا بود من با حامیان آقایان کروبی و موسوی اختلاف نظر داشتم. حتی اگر دوباره آقای خاتمی کاندیدا می شد من باز هم از ایشان حمایت می کردم چون ایشان یک کاندیدای کاملاً متفاوت و برجسته بود. اما اتفاقاتی که در این دوره افتاد جریان را به سمتی برد که ما با کاندیداهایی مواجه شدیم که هیچ کدام پتانسیل پر کردن همه ظرفیت آقای خاتمی را نداشتند. جامعه ایرانی هم جامعه حزبی نیست که وقتی بر فرض آقای خاتمی از کسی حمایت کرد همه ظرفیت ایشان سرازیر شود به سمت آن کاندیدا.
* به نبود جریان حزبی در ایران اشاره کردید، در ایران حزب گرایی و برنامه محور بودن هنوز از بلوغ قابل قبولی برخوردار نیست. با این حساب مردم چگونه می توانند دست به انتخاب مناسب بزنند؟
** البته اگر جامعه حزبی و حزب گرایی نهادینه شده بود و حرکت های مدنی تقویت می شد خیلی از مشکلات انتخابات در ایران حل می شد. شاید اینکه در چهار سال گذشته با کلیه نهادهای مدنی مبارزه شد حرکت کاملاً روشن و برنامه ریزی شده یی بود. دلیلش هم این بود که جامعه با یک هماهنگی واحد دست به انتخابی نزند که مورد قبول سیستم نیست. جریان اصلاحات داشت جامعه مدنی و حزبی را شکل می داد. بله، واقعیت این است که جامعه ما حزبی نیست. الان یک جایگزینی هایی به جای حزب وجود دارند که در خیلی از موارد کار حزب را انجام می دهند اما عنوان حزب ندارند. به خصوص در جریان محافظه کار این قضیه مشهود است. مثل استفاده از استفاده از مساجد یا پایگاه هایی مثل کمیته امداد و... که نقش حزبی در سیاست ایفا می کنند و چون جایگزین حزب شده اند ما مجبوریم از همین ابزارهای سنتی برای انتخابات استفاده کنیم.
اتفاقاً یکی از نکات مثبت آقای کروبی همین نگاه حزبی ایشان است که بعد از عدم موفقیت در انتخابات گذشته حزبی راه اندازی کردند و روزنامه یی رسمی را منتشر می کنند. این امر خود می تواند گام مثبتی باشد برای آینده سیاسی کشور.
* در این چهار سال که اصلاح طلبان از عرصه قدرت دور بودند می خواهم بدانم چه اقداماتی انجام دادند. اگر اشتباه نکنم در مجلس چهارم بود که اصلاح طلبان حذف شدند اما بعد از آن عده یی از تئوریسین های چپ در مراکزی مثل مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری فعال شدند یا خود آقای خاتمی از وزارت ارشاد استعفا داد و در کتابخانه ملی مستقر شد یا حلقه فکری کیان به وجود آمد. همه اینها مقدمه یی شد تا خرداد 76 شکل بگیرد. اما در این چهار سال اقدامات برجسته یا بازسازی تشکیلاتی از سوی اصلاح طلبان انجام نشد.
** این امر چند دلیل داشت؛ یکی اینکه در آن سال ها مبارزه با حرکت های مدنی در دستور کار دولت قرار نداشت، بنابراین نیروهایی گرد هم آمدند و توانستند همین اقداماتی را که به آن اشاره کردید، شکل دهند. اما در این چهار سال گذشته تجربه خرداد 76 باعث شد از سوی دولت مبارزه با حرکت های مدنی به طور جدی دنبال شود. این عامل باعث شد نتوانند به این حرکت ها سامان دهند و ضمن اینکه اصلاحات هشت سال در حکومت بود و وقتی حکومت را در دست گرفت مانیفست مشخصی نداشت و گرفتار کارهای روزمره در اداره کشور شد؛ دولتی که هر 9 روز یک بار درگیر بحران بود و گاهی افراط گری هایی نیز در جبهه اصلاحات دیده می شد. از سوی دیگر مدیریتی برای سرکوب اصلاحات از سوی محافظه کاران شکل گرفت اما اقدام مهمی که از سوی اصلاح طلبان انجام شد تدوین منشور اصلاحات توسط آقای خاتمی بود که این اواخر آن را اعلام کرد ولی متاسفانه بعد از انصراف ایشان از کاندیداتوری می بینیم توجه زیادی در ایام انتخابات به آن نمی شود.
* فکر می کنید گفتمان غالب انتخابات این دوره چیست؟
** پیش بینی می کنم یکی از کاندیداهای اصلاح طلب به همراه آقای احمدی نژاد به مرحله دوم صعود کند و در مرحله دوم پیروزی کاندیدای اصلاح طلب بر آقای احمدی نژاد کار دشواری نباشد. گفتمان غالب هم عمدتاً اقتصادی است و در کنار آن بحث مربوط به سیاست خارجی که به نوعی به کرامت انسانی هم مربوط است. از سوی دیگر نقد عملکرد چهار سال گذشته می تواند مبنای اصلی باشد تا جامعه تلنگری بخورد و در انتخابات شرکت کند چون مشارکت مردم تنها چیزی است که در این دوره اهمیت دارد. بنابراین هر کدام از ما باید این تفکر غیرمنطقی را که با عدم شرکت در انتخابات مشکلات حل می شود از بین ببریم چرا که بهترین کادویی که می توان به آقای احمدی نژاد داد عدم شرکت در انتخابات است.
* اگر آقای احمدی نژاد پیروز انتخابات شود سرنوشت اصلاح طلبان چه خواهد شد؟
** من ترجیح می دهم فعلاً به آن مرحله فکر نکنم.
* حتی به عنوان یک فرضیه؟
** حتی به عنوان یک فرضیه.