بسترسازی برای تفکر، نقد و داوری

صالح اسکندری
یکی از مهمترین ویژگی های فضای انتخاباتی درمردمسالاری دینی فراهم ساختن بسترها و زمینه های تفکر، نقد و داوری برای رای دهندگان؛ فارغ از جانبداری های مرسوم در جوامع دموکراتیک است.‌
اساسا یکی از رسالت های حاکمیت دینی در زمان انتخابات توزیع عادلانه و منطقی امکانات تبلیغاتی و رسانه ای است. این در حالی است که چنین امکانی در لیبرال دموکراسی کمتر محقق می شود. تفوق رسانه ای برخی نامزدها و پروپاگاندای بی رحم در انتخابات مختلف غرب یکی از آسیبهای جبران ناپذیر دموکراسی است. در ایام انتخابات در لیبرال دموکراسی، پروپاگاندای تبلیغاتی بی رحمانه شخصیتها را ترور می کند و هیچ ردپا و اثر انگشتی از خود به جا نمی گذارد.‌
یکی از بایسته های رقابت اخلاقی در مردمسالاری دینی اجتناب و گریز از این آسیب خطرناک است که مدیریت افکار عمومی را در دالانهای تودرتوی منافع حزبی و گروهی گم می کند.
در بحبوحه تبلیغات انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری به واسطه اهتمام رسانه ملی فرصتهای خوبی برای تک تک نامزدها در تبلیغات و گفتگوی بی پرده و مستقیم با مردم فراهم شده است. ابتکار عمل صدا و سیما در برگزاری مناظره های رو درروی نامزدها برای اولین بار، حکایت از آن دارد که اساسا نظام اسلامی معتقد است مردم را باید وارد فضای تفکر، نقد و داوری کرد. اگر چگونگی رفتار انتخاباتی رای دهندگان از فاز گزینشهای احساسی و شخصیت محور خارج شد، بدیهی است انتخابات عرصه و بزنگاه رقابت برنامه ها در بستر یک گزینش عقلانی و مطالبه محورمی گردد.‌
تجربه کشورهای مردمسالار نشان داده است که با رشد عقلانی جوامع، رفتار انتخاباتی شهروندان به گزینشهای غیر احساسی و برنامه محور متمایل می شود و روز به روز بر حجم آراء خاکستری و کسانی که تا روز آخر تصمیم نمی گیرند، افزوده می شود. این موضوع سبب می شود که آراء مردم به طور مستقیم بر کیفیت مادی و معنوی زندگی آنها تاثیر بگذارد و مشارکت عمومی را در سیاست‌گذاری ها تعمیق نماید. مردمسالاری دینی الگوی دقیقی از یک دموکراسی کیفی است که در سایه دینمداری به مشارکت سیاسی عموم مردم، اعم از اکثریت و اقلیت رنگ واقعیت می زند و ابهامات بی پاسخ دموکراسی های لیبرال را برطرف می کند. این الگو به طور طبیعی در صدد افزایش تاثیر آراء مردم مسلمان بر حیات سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جامعه است.‌
در شرایط فعلی هیچ جریانی از حذف در انتخابات صحبت نمی کند. تمام سلایق فکری و سیاسی در دهمین دور انتخابات نمایندهای برای خود دارند. در یک قضاوت منصفانه امکانات رسانه ملی در اختیار هر 4 نامزد قرار دارد و آنها می توانند با صراحت با مردم سخن بگویند. در دو شب گذشته دو تن از نامزدها به طرح دیدگاهها و برنامه های خود از رسانه ملی پرداختند. اما به نظر می رسد، فصل مشترک سه نامزد محترم انتخابات یعنی آقایان موسوی، کروبی، رضایی رقابت با احمدی نژاد است. آنها رقیب اصلی شان را دکتر محمود احمدی نژاد می دانند و بیشتر نقدها و مواضع موجود را معطوف به دولت نهم اتخاذ می کنند. اگر این روند ادامه پیدا کند دکتر احمدی نژاد در واقع زیر چکش نقد سه نامزد اصلی قرار دارد.‌
دکتر احمدی نژاد این وضعیت را نباید بی مهری تلقی کند چرا که نوعا اعتقاد بر این است نقد، یکی از روش های مهم به منظور ارزیابی مفاهیم، پدیده ها و داده های مختلف در فرایند تولید و آفرینش است و ظرفیت نقدپذیری یک ارزش است. انتخابات به عنوان متداول ترین صورت مشارکت سیاسی عرصه شناسایی نقاط قوت و ضعف منتخبین ملت است. نقد هر دولت مستلزم خوانش تحلیلی و فارغ از جانبداری های سیاسی و جناحی رویکردها و عملکردها است. دولتهای پس از انقلاب عموما در معرض نقد یک یا دو جریان عمده رقیب و منتقد بوده اند اما در دولت نهم دامنه منتقدین به مراتب متفاوت و وسیع تر از دولتهای پیشین است. اگر در دولتهای گذشته نقدها به یک یا دو ضلع رقابت در کشور معطوف می شد اما این دولت در معرض نقد تمام هشت ضلعی بود که در انتخابات نهم ریاست جمهوری شرکت کردند. امروز نیز دکتر احمدی نژاد از جانب هر سه نامزد محترم نقد می شود و این برای دولت یک برکت است. چرا که امکان نقد، تفکر و داوری عقلانی مردم را فراهم می کند. دولت نهم کارنامه مطلوب و مثبتی دارد لذا احتیاجی به فضاسازی های احساسی و عقلانیت گریز نیست. نقدهای منتقدین عیار عملکردها و موفقیتهای دولت نهم را برای مردم مشخص می کند.‌