پیام‌هاى دیدار سیاسى در «الیزه»

گروه بین‌الملل: بعدازظهر چهارشنبه پاییزى، هواپیماى «جلال طالبانى» در پاریس بر زمین نشست تا نخستین سفر اروپایى او در مقام ریاست جمهورى عراق از ایستگاه پاریس شروع شود، همه خبرها از چند و چون دیدار سیاستمدار 73ساله بغداد گویاى آن است که سفر او یک دیدار معمولى نیست.
قرار است این سفر برخلاف بسیارى از سفرهاى سیاسى تا یک هفته ادامه داشته باشد. اما «طالبانى» چرا براى سفر اروپایى خود فرانسه را برگزیده است؟ این پرسشى است که ذهن ها را درگیر معادلات پیچیده دیپلماسى بغداد مى کند. در این میان برخى ناظران ابتکار برگزارى این دیدار را از آن مردان الیزه مى دانند. به عبارتى معتقدند که این پاریس است که رئیس جمهور عراق را در حساس ترین روزهاى این کشور به فرانسه کشانده است. از نگاه این افراد، آنچه پاریس را به طراحى این سفر مصمم کرد، این واقعیت است که فرانسه سه سال قبل درخواست طالبانى و دوستانش را براى مشارکت در جنگى که به سقوط دیکتاتور بغداد منجر شد، بى پاسخ گذاشت.حالا «طالبانى» به گرمى در الیزه پذیرایى مى شود تا اعلام شود که هم فرانسه آماده است تا آن گذشته کدورت زا را جبران کند، هم اینکه نقش بیشترى در ماجراهاى امروز عراق ایفا کند.
به این ترتیب، ناظران معتقدند که مذاکرات طالبانى و شیراک یک هدف روشن دارد و آن مجوزى است که این دیدار براى ایفاى نقش پاریس در صحنه حال و آینده عراق صادر خواهد کرد. اما حال که تکلیف اهداف کلان سفر طالبانى روشن شده، پرسش جدى این است که فرانسوى ها در چه بخشى از عرصه تحولات عراق وارد خواهند شد. آیا به راستى طالبانى قصد کشاندن پاى پاریس به معادلات امنیتى عراق را دارد، بدون شک در چنین حالتى باید گفت که دعوتنامه او با هماهنگى آمریکایى ها انجام شده است، چرا که عرصه امنیتى عراق در انحصار آمریکایى ها است و بعید است مقام هاى بغداد بدون مشورت واشنگتن بخواهند یک اروپایى را در این حیطه سهیم سازند.
جنبه پیچیده مذاکرات طالبانى و شیراک به این سؤال برمى گردد که چه ضرورتى باعث شده کاخ سفید مجوز این رشته از مذاکرات استراتژیک را براى دوستان خود در بغداد صادر کند؟ و اینکه آیا اوضاع عراق آنقدر وخیم است که بوش ناگزیر شده حریفان سنتى و مخالفان خود در شروع جنگ عراق را به مشارکت فرا خواند؟
به هر طریق دیروز مقام ارشد عراق از پاریس خواست تا در صحنه عراق حاضر شود. این تقاضاى «طالبانى» در شرایطى بیان شده است که در واشنگتن زمزمه شکست طرح امنیتى بوش بلند است و شخص سخنگوى پنتاگون اقرار داشته است: «همه گروه ها و احزاب موافقت کرده اند که نیروهاى آمریکایى هرچه سریعتر از عراق خارج شوند.» در چنین شرایطى کاملاً طبیعى به نظر مى رسد که طالبانى راه فرانسه را در پیش گیرد و در مذاکره با «ژاک شیراک» در کاخ الیزه از وى بخواهد با دیدى جدید به عراق بنگرد.
البته پاسخ همتاى فرانسوى «طالبانى» برخلاف خواسته طرف عراقى شفاف نیست، دیپلماسى پاریس برخلاف مواضع سه سال پیش شیراک، امروز در تقابل با آمریکا نیست. هنوز این سخن را که نیروهاى چندملیتى و در رأس آنها آمریکا باید هرچه سریعتر از عراق خارج شوند نمى توان در زبان مردان الیزه باور کرد.
تنها چیزى که در اهداف فرانسوى ها امرى مسلم به نظر مى آید، اهداف اقتصادى آنها در عراق است. پاریس آرزوى بازگشت به بغدادى را دارد که روزى بزرگترین شریک تسلیحاتى اش بود. به همین دلیل است که به طالبانى قول داده است عراق جدید در مرحله بازسازى اقتصادى مورد حمایت فرانسه قرار گیرد. فرانسوى ها در سفر طالبانى، بخش مفصلى را به مذاکرات اقتصادى اختصاص دادند تا جایى که طالبانى ترغیب شد در دیدار خود با سران کمپانى هاى نفتى در فرانسه اعلام کند که خواستار روابط بیشتر عراق و فرانسه در زمینه تجارت نفت است. طالبانى براى به دست آوردن سرمایه گذارى فرانسه، به این کشور چراغ سبز نشان داده و حتى حاضر شده است به طور رسمى اعلام کند: «کمپانى هاى نفتى فرانسه مى توانند وارد عراق شوند.»