اروپا; مشارکت در تجربه شکست خورده

حسن خیاطی
کشورهای اروپایی شرکت کننده در مذاکرات هسته ای با جمهوری اسلامی ایران بالاخره پس از هفته ها مقاومت در برابر اعمال فشار دولتمردان آمریکایی متن پیش نویس قطعنامه پیشنهادی خود جهت اعمال تحریم علیه ایران اسلامی را تسلیم شورای امنیت سازمان ملل کردند و این شورا بررسی قطعنامه پیشنهادی فوق الذکر را از روز دوشنبه گذشته آغاز کرد. در این پیش نویس با طرح این ادعا که « آژانس قادر نیست در تلاشهایش برای ارائه ضمانت نسبت بهبود مواد و فعالیتهای هسته ای اعلام نشده در ایران پیشرفت حاصل کند » (!) و همچنین تکرار اتهام بی توجهی جمهوری اسلامی ایران به درخواستهای شورای امنیت سازمان ملل از همه کشورهای عضو سازمان ملل خواسته شد که از ارائه هر گونه کمک یا آموزش فنی کمک مالی سرمایه گذاری واسطه گری و دیگر خدمات و انتقال منابع و خدمات مالی مربوط به برنامه های هسته ای و موشک بالستیک به ایران خودداری کنند.
این متن پیش نویس همچنین خواستار مسدود شدن منابع مالی مرتبط با برنامه های هسته ای و موشکی ایران و منع سفر دانشمندان و مقامات ایرانی مرتبط با این برنامه ها شده است . متن پیش نویس یاد شده در حالی آماده گردید که میان گروه موسوم به « 1 +5 » اختلافات عمیقی طی هفته های گذشته بروز کرده بود و آنها برای کسب اجماع جهانی علیه فعالیتهای صلح آمیز هسته ای جمهوری اسلامی ایران بویژه اعمال تحریمهای وسیع اقتصادی علیه کشورمان به شدت با یکدیگر اختلاف نظر داشتند و این اختلاف نظر همچنان وجود دارد. همین امر باعث آن شد که تاکنون تسلیم متن پیشنهادی قطعنامه تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران مدتها به تعویق بیافتد. پیش از این دیپلماتهای غربی وعده داده بودند که سه کشور اروپایی با هماهنگی آمریکا متن پیش نویس پیشنهادی را اوایل آبان ماه آماده و به شورای امنیت تحویل دهند اما اختلافات موجود بویژه آنچه خواسته دولتهای اروپایی بود یعنی « توافق و تمرکز بر روی تحریمهای محدود » و اینکه آنها نمی خواهند با تحریم وسیع جمهوری اسلامی به منافع تجاری و اقتصادی خود آسیب برسانند موجب گردید موفق به انجام این کار نشوند و این تاخیر بوجود آید. اما اکنون ارائه پیش نویس یاد شده از سوی کشورهای اروپایی به شورای امنیت سازمان ملل نشان می دهد آنها باردیگر منافع کشورهای خود را به خواسته های نامشروع دولتمردان آمریکایی گره زده و یکبار دیگر خود را بازیچه دست سیاستمداران جنگ طلب و زیاده خواه آمریکایی قرار داده اند.
آنچه مسلم است اینست که این پیش نویس بر اثر فشار بی امان آمریکا بر دولتهای اروپایی که آنها را نه « متحد » خود بلکه « زیر دست » خود به حساب می آورد صورت گرفته است و گواه بر این واقعیت آنکه « جان بولتون » نماینده آمریکا در سازمان ملل چند روز قبل از ارائه پیش نویس یاد شده صراحتا اعتراف کرده بود که آمریکا هنوز نتوانسته با متحدان اروپایی خود به اجماعی در خصوص تحریم ایران دست یابد. سخنان وی که از طریق خبرگزاری روسی نووستی مخابره گردید همچنین اشاره به این نکته دارد که اختلاف نظر اروپا و آمریکا بر سر مساله هسته ای ایران عمیق و همچنان باقیست . از سوی دیگر نتایج سفر وزیر امور خارجه آمریکا به روسیه که برای کسب حمایت کرملین از اعمال تحریم علیه جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت با شکست مواجه گردید و پس از آن « سرگئی لاوروف » وزیر امور خارجه روسیه درگفتگو با خبرگزاری کویت صراحتا از مخالفت کشورش با تحریم ایران سخن گفت عمق این اختلافات را بیش ازپیش نمایان می کند.
« کاندولیزا رایس » وزیر امور خارجه آمریکا که به « ملکه جنگ » معروف است طی سخنانی دردانشگاه « یو.سی .ال .ای » آمریکا گفت : « تاکنون مذاکرات ما بامقامات مسکو و پکن بدون نتیجه مانده است زیرا منافع آنها در ایران اجازه اتخاذ سیاست تحریم نمی دهد. علاوه بر آن اخیرا انگلیس و فرانسه هم تحریم اقتصادی ایران را راهی مناسب نشناخته و خواستار ادامه مذاکره با این کشور شده اند. » وی با اینحال با لحنی که حکایت از خط و نشان کشیدنهای همیشگی وی داشت تهدید کرد در صورت تصویب طرح تحریم اقتصادی ایران در شورای امنیت هیچ یک از دانشجویان ایرانی نیز نخواهند توانست دررشته هایی خاص و مرتبط تحصیل کنند تا در بازگشت به کشورشان برای ما دردسر آفرین شوند!
این در حالیست که رایس یک هفته پیش از این سخنرانی در دانشگاه « یو.سی .ال .ای » در گفتگویی با شبکه خبری فاکس نیوز وابسته به پنتاگون اعتراف کرد آمریکا در بکارگیری شیوه یکجانبه گرایی علیه جمهوری اسلامی ایران ناتوان بوده است . وی تاکید کرد « تلاشهای ما علیه مساله هسته ای ایران مانند آنچه در مقابل کره شمالی انجام شد باید یک تلاش چند جانبه باشد و فقط اقدام از جانب آمریکا نباشد زیرا آمریکا را به انزوا می کشاند. »
واقعیت این است که مخالفت آمریکا با مساله هسته ای جمهوری اسلامی ایران را نباید بدون توجه به بستر سیاستگزاری خارجی آمریکا طی دو دهه اخیر ارزیابی کرد. سیاستهایی که طی این دو دهه همواره منجر به انزوای بیشتر آمریکا گردیده است . از این رو اروپائیها باید بدانند قدم در مسیری گذاشته اند که پیش از این تجربه شده است .
چنانچه کشورهای اروپایی نگاهی به رخدادها و نتایج سیاستهای آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران طی 27 سال گذشته بیاندازند بطور قطع مشاهده خواهند کرد که تهدید ورود به فضای تحریم علیه ایران به هیچ وجه نمی تواند باعث عقب نشینی ایران از حقوق مسلم و تصریح شده در معاهده « ان .پی .تی » شود. شاید از هم اکنون نیز برای اروپائیها کاملا محرز شده باشد که این قبیل تهدیدها قادر به تغییر مواضع ایران نیست .
اروپائیها خود نیز می دانند که ورود به فضای تحریم یک تصمیم شکست خورده و کهنه است و بیش از آنکه تهدیدی علیه ایران محسوب شود تبعات آن دامنگیر غربی ها بویژه خود اروپائیها خواهد شد. زیرا جمهوری اسلامی ایران بدون تردید نسبت به این تصمیم بی تفاوت نخواهد ماند و هم از جنبه اقتصادی و هم از جنبه سیاسی تصمیماتی را اخذ خواهد کرد که فرصت موجود را از اروپائیها خواهد گرفت .
سیاستی که آمریکا اکنون در قبال مساله هسته ای جمهوری اسلامی ایران در پیش گرفته همان سیاستی است که مشابه آن را در سال 1371 با فشار بر آژانس بین المللی انرژی اتمی در قبال کره شمالی درپیش گرفت و نتیجه آن شد که این کشور در سال جاری اقدام به آزمایش هسته ای نمود. همانگونه که « هانس بلیکس » بازرس سابق آژانس بین المللی انرژی هسته ای تصریح کرده سیاستهای رئیس جمهور آمریکا در سالهای اخیر موجب گسترش سلاحهای اتمی در جهان شده است زیرا آمریکا با ورود متکبرانه به صحنه آژانس و نقض حقوق قانونی کشورها آنها را به سمت مخفی کاری کشانده و با تهدید کشورهای جهان آنها را به سوی تجهیز اتمی سوق دا ده است . بلیکس همچنین تاکید کرد که کشورهای جهان سوم به این درک رسیده اند که قدرتهای اتمی بویژه آمریکا درصدد فریب آنها هستند.
« محمدالبرادعی » مدیرکل آژانس بین المللی انرژی هسته ای نیز هفته قبل در مصاحبه با هفته نامه آمریکایی « نیوزویک » اعتراف کرد : « فکر می کنم ما در سال 1371 و 1372 در مواجهه با کره شمالی بسیار سخت گیری کردیم . ما گفتیم آنها همکاری نمی کنند و نتیجه این شد که آنها در سال 1383 رودرروی ما قرار گرفتند و ما صلاحیت قضاوت را در مورد این کشور از دست دادیم . » این نتیجه سیاستی بود که آمریکا بر آژانس بین المللی انرژی هسته ای در قبال کره شمالی تحمیل کرد و نهایتا به آنجا منجر شد که پیونگ یانگ دو هفته قبل اقدام به آزمایش اتمی نمود.
جهان امروز هر چند از آزمایش هسته ای توسط کره شمالی خوشحال نیست اما به این واقعیت پی برده است که این سیاست های غلط و فشارهای آمریکا بود که کره شمالی را در این مسیر قرار داد و به سوی تولید بمب هسته ای سوق داد و این خود بزرگترین دلیل برای زیر سوال بردن سیاستهای واشنگتن نزد جهانیان است . بنابراین به صلاح اروپاییها نیست که در پی تهدید ملت ایران باشند و قدم در راهی بگذارنند که مردم جهان چند سال بعد همین قضاوت را در قبال آنها داشته باشند.
اروپائیها هر چند می دانند ولی بار دیگر یادآوری می کنیم که مردم ایران از همان روز که انقلاب کرد خود را برای مقابله با هرگونه توطئه آماده نمود . اول خرداد 1359 که رئیس جمهور وقت آمریکا قانون محاصره اقتصادی ایران را امضا کرد ملت ایران در شرایطی با تحریم روبرو شد که بحران های برآمده از انقلاب را تجربه می نمود این محاصره اقتصادی و تحریم تا امروز همچنان ادامه داشته و دارد ولی ملت ایران به خوبی توانسته تحریمها را مدیریت کرده و بر آنها فائق آید. مردم ایران فراموش نکرده اند که در آن سالها در پی آمریکا بلافاصله اروپائیها نیز به این تحریم پیوستند اما 5 ماه بعد به علل مختلف از جمله ناکارآمدی طرح تحریم و حفظ منافع اقتصادی خود آن را لغو کردند و در مقابل اراده ملت ایران زانو زدند.
به هر حال اگر مقامات اروپایی قصد دارند همچنان بدون توجه به واقعیات به گونه ای جاهلانه باز هم آزموده های شکست خورده قبلی را تجربه کنند حرفی نیست ولی آنها باید در انتظار یک شکست احمقانه دیگر باشند که بر آورد آن چیزی جز انزوای بیشتر آنها در جامعه جهانی نخواهد بود. همان راهی که آمریکا رفته است و آن را تجربه کرده است و امروز در این تجربه شکست خورده خود تلاش می کند اروپائیها را بدنبال خود بکشد.