ورود عراق به عصری جدید

بهمن ویسی
دو رویداد بسیار مهم در عراق روند تحولات سیاسی، اجتماعی این کشور را وارد مرحله جدیدی کرده و چشم‌اندازی روشن برای تکمیل پروسه دموکراسی و محو تروریسم در پرآشوب‌ترین نقطه خاورمیانه در برابر مردم ترسیم نمود. دو واقعه‌ای که نقش آن‌ها در سمت‌وسوی تحولات سیاسی عراق به زودی آشکار و افکار عمومی کشور را به این باور رهنمودن خواهد ساخت که ثمره درخت دموکراسی به رغم هزینه‌های جانبی آن در نهایت شیرین خواهد بود. در رویداد اول ابومصعب زرقاوی رهبر شاخه القاعده مستقر در عراق در جریان عملیات مشترک هواپیماهای آمریکایی ونیروهای عراقی به همراه هفت تن از همدستانش به هلاکت رسید. این تروریست اردنی تبار به دنبال سقوط حکومت دیکتاتوری صدام حسین از سوی اسامه بن لادن رهبر شبکه تروریستی القاعده به سمت امیر امارات سرزمین رافدین (عراق) منصوب شد. زرقاوی ماموریت یافت با سازماندهی حملات برضد نیروهای خارجی و نیز کشتار توده مردم عراق به انتقام عدم حمایت از حاکمیت بعثی در جریان حمله سربازان ائتلاف، زمینه وقوع آشوب سراسری، خروج نیروهای ائتلاف، شکست دولت ملی و در نتیجه اعاده نظام استبدادی را فراهم سازد. وی با طراحی حملات انتحاری در اماکن پرازدحام، انفجار لوله‌های نفت، ربودن و سر بریدن افراد و اعدام‌های دسته جمعی، فضایی رعب انگیز بر عراق حاکم کرد که به تبع آن امکان تحرک سیاسی و نیز بازسازی زیرساخت‌های اقتصادی و نظامی از حاکمان جدید عراق سلب گردید. طراحی عملیات انفجار حرمین عسگریین از سوی گروه زرقاوی نشانه ورود تروریست‌ها به فاز دیگری از خشونت و تعیین استراتژی جدید با هدف ایجاد فتنه و درگیری مذهبی در عراق بود و مع‌الاسف بسیاری از عناصر دو گروه عمده مذهبی این کشور به دلیل فقدان بینش سیاسی و ضعف چارچوب‌های تحلیلی در دام توطئه زرقاوی گرفتار آمده و با اقدامات و موضع‌گیری‌های خود عراق را به آستانه یک جنگ داخلی تمام عیار سوق دادند. نیروهای بعثی وفادار به صدام حسین، جریانات سیاسی و قومی سرخورده از وضعیت ساختار قدرت در عراق و نیز اقلیت مقهور توهم احیای سیادت پیشین هم با پیروی از خط مشی زرقاوی ائتلاف ترور را تکمیل کردند. طی هفته‌های اخیر موج حملات تروریستی و ارتکاب جنایات تکان دهنده به حدی گسترش یافت که وقتی ابومصعب زرقاوی وعده برقراری امارات اسلامی ظرف سه ماه آینده در عراق را اعلام کرد، بسیاری از مردم و حتی مسئولان عراقی سخنان زرقاوی را جدی تلقی کردند. از طرفی سه سال تعقیب بی‌حاصل زرقاوی از سوی نیروهای عراقی و ائتلاف، تصوری از اقتدار بی‌پایان و رویین‌ تنی در ذهن مردم عراق نسبت به این فرد ایجاد کرده بود. تصور باطلی که در جامعه سنتی عراق به طرز شگفت‌آوری شیوع و پر و بال یافت. هر چند قتل خبیث‌ترین و بی‌رحم‌ترین مهره القاعده در عراق به معنای بازگشت آرامش مطلق به عراق نمی‌تواند باشد اما این رویداد به مثابه ضربه‌ای مهلک بر پیکر تروریسم، ائتلاف ترور را در مسیر تدارک اقدامات آتی سردرگم خواهد کرد. در رویداد دوم پس از شش ماه کشمکش و اختلاف‌نظر سیاسی نوری المالکی نخست وزیر عراق کابینه خود را با معرفی وزرای کشور، دفاع و امنیت ملی تکمیل کرد. تعیین بالاترین مقام سه وزارتخانه متولی امنیت و ثبات کشور عراق نویددهنده توفیق دولت اتحاد ملی در راه برقراری نظم و امنیت عمومی و نقطه پایانی بر سه سال ناامنی، خشونت و افراط‌گرایی است. سهم‌خواهی فراتر از وزن‌ سیاسی احزاب و اصرار گروه‌ها و جریانات قومی، مذهبی و تصاحب پست‌های کلیدی، صحنه سیاسی عراق را مدت مدیدی متشنج کرد و هسته‌های ترور نیز با توجه به خلا قدرت در این کشور سبعانه‌ترین جنایات را در عراق طرح‌ریزی و اجرا نمودند. ناتوانی نیروهای امنیتی عراق در کشف و خنثی‌سازی عملیات‌های خرابکارانه به دلیل فقدان راهبرد مشخص و عدم انسجام درونی نهادهای مرتبط با امنیت ملی به تقویت جبهه ترور منجر شد. به هر حال با قتل رهبر شاخه القاعده و تکمیل کابینه نور‌المالکی، امیدها برای احیای روند دموکراتیک و منطبق با موازین بشری در چارچوب عملکرد سیاسی و امنیتی نهادهای دولتی عراق زنده شده است و دولتمردان عراقی مصمم‌اند از این شور ملی در جهت استحکام پایه‌های کشوری امن و دموکراتیک بهره گیرند.