طرح‌های اشتغال‌زا کارساز نیست!

رحمان احمدی‌
جمعیت جوان در جامعهء ایران به فضای مناسبی برای کسب و کار و اشتغال‌نیاز دارد. اما به دلیل ضعف در ساختارهای اقتصادی، وجود قوانین ناکارآمد، تنظیم نامناسب بازار کار، عدم همخوانی بین نیازهای بازار و نظام آموزشی، عدم تعادل در عرضه و تقاضای نیروی کار و... فضا مناسبی برای گسترش و توسعهء کسب و کار وجود ندارد.
دولت برای رونق کسب و کار و ایجاد اشتغال تدابیری نظیر توسعهء بنگاه‌های زود بازده ء‌اقتصادی، تشکیل ستاد جامع اطلاعات بازار کار، گسترش سازمان فنی و حرفه‌ای و مؤسسات وابسته به آن برای آموزش جویندگان کار و ساماندهی وضعیت اشتغال اندیشیده‌است اما به نظر می‌رسد این اقدامات و تدابیر نیز به دلیل بحران حاد بیکاری راه به جایی نخواهد برد و بیکاری به عنوان یک معضل اقتصادی- اجتماعی به روند افزایش خود همچنان ادامه خواهد داد.
تدابیر اتخاذ شده، به منظور ایجاد اشتغال و کاهش روند بیکاری گرچه درخور تقدیر است اما کارآیی هر کدام از این تدابیر به تنهایی قابل بررسی است.
توسعهء بنگاه‌های کوچک و زودبازده اقتصادی، از جمله هدئف‌هایی است که دولت به منظور ایجاد اشتغال به طور جدی آن را دنبال می‌کند و اجرای آن را در اولویت برنامه‌های خود قرار داده است. و قرار است در این زمینه تسهیلات لازم برای راه‌اندازی این گونه بنگاه‌ها را در اختیار متقاضیان قرار دهد، اما از آن‌جا که اعطای این تسهیلات تا حدود زیادی بر مکانیسم‌های نظام اداری استوار است، با توجه به رواج بوروکراسی در دستگاه ‌اداری به نظر می‌رسد اجرای این تدبیر به راحتی میسر نخواهد شد.
در این خصوص معاون وزیر کار و امور اجتماعی اعلام کرده; 30 هزار طرح اشتغالزا از ابتدای امسال تاکنون در بانک‌ها تصویب شده است و مجموع این طرح‌ها قابلیت ایجاد 500 هزار شغل را دارد.
«تشکیل ستاد جامع اطلاعات بازار کار» هدف این بانک اطلاعاتی- کاریابی برای جویندگان کار از طریق جمع‌آوری اطلاعات دربارهء متقاضیان و کارهای موجود در مناطق مختلف کشور است.
براساس آمار طی سال‌های گذشته نزدیک به یک میلیون نفر جویای کار در این بانک اطلاعاتی ثبت‌نام کرده بودند اما فقط 100 هزار نفر توانستند طی این مدت شغل متناسب با تقاضای خود پیدا کنند.
امسال نیز براساس اظهارات معاون وزیر، ‌تاکنون حدود 980 هزار نفر جویای کار در این ستاد ثبت‌نام کرده‌اند، حال چند درصد از این ثبت‌نام‌کنندگان، بتوانند شغل متناسب با خواستهء خود پیدا کنند به درستی معلوم نیست.
گسترش سازمان فنی و حرفه‌ای و مؤسسات وابسته به آن برای آموزش جویندگان کار، به دلیل این‌که کمبود نیروی کار ماهر از عوامل نابسامانی بازار کار محسوب می‌شود، انجام شده است.
سازمان فنی و حرفه‌ای قرار است با گسترش آموزش‌های فنی و حرفه‌ای و آموزش نیروهای غیرماهر هر سال حدود یک میلیون نیروی آموزش‌دیدهء ماهر را روانهء بازار کار کند، اما چون در خصوص جذب نیروهای آموزش دیدهء این سازمان آمار دقیقی در دست نیست بنابراین معلوم نخواهد شد چه تعداد از افراد آموزش‌دیده در این سازمان جذب بازار کار شده‌اند. بر این اساس عملکرد این سازمان را نیز به درستی نمی‌شود بررسی کرد.