فراتر از اصولگرایی اسیر عمل‌گرایی

مریم شبانی
دستور احمدی نژاد به رئیس سازمان تربیت بدنی مبنی بر فراهم آوردن تمهیداتی برای حضور بانوان در استادیوم های ورزشی فراتر از انگاره های اصولگران بود, این را برخاستن موج اعتراض چهره های سیاسی اصولگرا به این تصمیم تقویت کرد و سپس مخالفت مراجع قم این وقعیت را به اثبات رسانید اما رئیس قوه مجریه ایران در روزهایی که بسیاری از اصولگرایان منتظر باز پس گرفتن این دستور بودند, نه تنها از تصمیم خود منصرف نشد بلکه سخنانی را نیز در تایید تصمیم گیری پیشین خود به زبان آورد. احمدی نژاد از تصمیم خود دفاع کرد تا تحلیل های بدبینانه مخالفان سیاسی اش را باطل سازد چرا که این دولتمرد ایرانی علاقه زیادی به ظاهر شدن در قامت اپوزیسیون دارد.
چون آن زمان که در رقابت با هاشمی رفسنجانی به عنوان نماد جمهوری اسلامی, در قالب اپوزیسیونی البته خودی ظاهر شد وچه زمانی که با هدف قرار دادن اسرائیل و انکار هولوکاست در قامت اپوزیسیون نظام جهانی ایستاد و از این رهگذر با استفاده از سلاح مظلومیت عرصه را برای ادامه فعالیت خویش مهیا کرد. اکنون نیز احمدی نژاد با طرح یکی از جنجال بر انگیزترین موضوعات مسکوت گذشته شده در سال های پس از انقلاب, خود را در جایگاه تازه ای نشانده است؛ تا جایی که از یک طرف آماج حملات رسانه های همفکرانش در مجلس و در عرصه سیاست قرار گرفته است و از طرف دیگر فتوای مراجع تقلید را در مقابل خود می بیند. احمدی نژاد دوست دارد اپوزیسیون باشد و البته در این میان حاضر است که بخشی از آرمان هایش را نیز فدای این علاقه کند.
این سیاستمدار که روزگاری مخالف سکولاریسم بود و با بیرون ماندن دین از حیطه سیاست‌ورزی مبارزه می کرد و در این راه هدف غایی خود و همفکرانش را تشکیل حکومت اسلامی ترسیم می کرد اکنون ناخواسته یا نادانسته راه سکولار کردن دین در جامعه ایران را هموار می کند. گویی جبر روزگار یا رعایت برخی از مصلحت ها احمدی نژاد را مجبور ساخته است که در ذیل حکومت اسلامی, اسلام را دنیایی کند تا از این رهگذر واقعیات روز جامعه با آموزه های دینی نیز تطبیق یابد.اگر چه بسیاری معتقدند این شیوه بیشترین ضریه را به مدل حکومت اسلامی مد نظر اصولگریان خواهد زد.
اما گویی احمدی نژاد در قامت یک دولت مرد مسلمان که هم دغدغه دین دارد هم دغدغه خدمت, چشم بر نتیجه بسته است و شیرینی برخاستن موج پوپولیسم بر آمده از این راهاورد را بر هر نتیجه دیگری رجحان می نهد.
اگر 9 سال قبل خاتمی از دل یک خیزش اجتماعی قدرت یافت و تنها در واپسین سال های ریاست جمهوری اش بود که اصلاح طلبان, ایجاد موج پوپولیسم و توسل به آن را تنها راه مقابله با حذف از قدرت تعریف کردند اما احمدی نژاد از ابتدا سیاست حکومت داری خویش را بر اساس مردم داری و بر انگیختن جامعه و بهره برداری از دستاوردهای این روش تعریف کرده است و بنا بر این پوپولیسم مد نظر احمدی نژاد دیگر از دنیایی شدن دین و تغییر بسیاری از ارزش های نهادینه شده در ساختار ذهنی اصولگرایان هراسی به خود راه دهد. اینچنین است که نمایندگان اصولگرا در مجلس هفتم بعضا با تندترین ادبیات گفتاری رئیس جمهور را خطاب قرار می دهند و جامعه مدرسین قم و حوزه های علمیه با انتشار بیانیه هایی به نقد عملکرد احمدی نژاد می پردازند اما رئیس قوه مجریه به عنوان سیاستمداری که پراگماتیسم را لازمه حکومت داری می داند, از تصمیم خود عقب نشینی نمی کند تا مبادا مانعی در مقابل برخاستن موج پوپولیسم ایجاد کند.
احمدی نژاد می خواهد خود را دولتمردی عملگرا نشان دهد و لازمه عملگرایی را نیز در تبدیل شدن به اپوزیسیون شناخته است.اینچنین است است که هراسی از تبعات این شیوه سیایت ورزی ندارد. هر چه او در نظان بین الملل تنها تر شود و هرچه در داخل دایره همفکرانش قلیل تر, مظلومیتش بیشتر نمایان می شود.
به نظر می رسد احمدی نژاد هم همین را می خواهد. مهم این نیست که هوادارانش تفکرات مختلف و خواسته های متفاوتی داشته باشند.
مهم این است که او در قامت یک سیاستمدار عملگرا تصمیماتش را اجرایی کند. مگر نه اینکه هوگوچاوز که اکنون احمدی نژاد را «برادر ایرانی» خود می داند چندی قبل برای یکی از دولتمردان ایرانی شیوه حکومت داری خویش را چنین توصیف کرده بود: «من علاقه ای به اینکه 40 درصد نخبگان جامعه ام را جذب کنم ندارم. من هدفم را بر رضایت توده بسته ام و برای توده جامعه کار می کنم. نخبگان هر چه می خواهند بگویند اما من توده مردم را راضی نگه می دارم.»
بنا بر این باز هم باید گفت که تصمیم احمدی نژاد فراتر از انگاره‌های اصولگرایی بود اما گویی در عرصه سیاست عمگرایی ارزش و کارکردی بسیار بیشتر از اصولگرایی برای رئیس قوه مجریه ایران دارد. احمدی نژاد می خواهد رئیس جمهور توده مردم ایران باشد.