الجزایر کانون توجهات مصرفکنندگان بزرگ انرژی
محمد میلانی
الجزایر یکی از دارندگان مهم ذخایر نفت و گاز جهان است.بخش هیدروکربور الجزایر، که عضو سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) نیز هست، نقشی بسیار مهم در توسعهء اقتصاد این کشور ایفا میکند. صادرات نفت و گاز حدود 98 درصد مجموع درآمدهای ارزی الجزایر را تشکیل میدهد. ظرفیت تولید گاز الجزایر 62میلیارد متر مکعب است که قرار است تا سه سال آینده به 85میلیارد مترمکعب افزایش یابد.ذخایر نفت این کشور نیز حدود 40 میلیارد بشکه است و میزان ظرفیت کنونی پالایش الجزایر حدود 22 میلیون تن است.موضوعی که باعث شده الجزایر مورد توجه جدی کشورهای اروپایی و آمریکا قرار گیرد.الجزایر همچنین هماکنون 60 درصد نیاز بازار ایتالیا، اسپانیا و 20 درصد نیاز آمریکا به گاز طبیعی را تامین میکند. واقعیت آن است که برخلاف کشورهای اروپایی واقع در اروپای شرقی و عربی که به گاز وارداتی از روسیه وابسته هستند، فرانسه، اسپانیا و ایتالیا در جنوب اروپا و حوزهء مدیترانه به واردات نفت و گاز از الجزایر نگاه میکنند.
همین امر باعث شده تا نگرانیهای سیاسی در مورد بهرهبرداری روسها از نفت و گاز به عنوان سلاح سیاسی را نداشته باشند. فرانسه، ایتالیا و اسپانیا در گذشته نگران تاثیرگذاری جنگ داخلی و بـیثباتی سیاسی داخلی الجزایر بر صادرات نفت و گاز این کشور بودند، اما اکنون که بوتفلیقه طرح آشتی ملی را در الجزایر اجرا کرده و تسلط کافی بر کشور به دست آورده و ناآرامیها و کشتارهای داخلی متوقف شده، تحرک فرانسه، ایتالیا، اسپانیا و حتی آمریکا برای سرمایهگذاری بیشتر در صنایع نفت و گاز الجزایر بیشتر شده است. بهویژه آنکه تمامی واردکنندگان و مصرفکنندگان بزرگ نفت و گاز جهان در پی کاهش نیازمندی خود به نفت و گاز وارداتی از منطقهء پرتنش خاورمیانه برآمدهاند.
خطوط لوله جدید به اروپا
الـجزایر قرار است که یک شبکهء راهبردی خطوط لوله انتقال گاز و نفت از شمال آفریقا به کشورهای اروپایی حوزهء مدیترانه احداث کند که ایتالیا و فرانسه مشتریان اصلی آن خواهند بود. در این چارچوب الجزایر و ایتالیا به اتفاق اسپانیا توافق کردهاند که حجم انتقال خط لولهء گاز مذکور از سالانه 24/5میلیارد مترمکعب به 31میلیارد مترمکعب برسد.گروه نفت و گاز «سپسا» اسپانیا با شرکت دولتی «سوناتراک» الجزایر توافقنامهء واردات سالانهء 6/1میلیارد مترمکعب گاز طبیعی به مدت 20سال را امضا کرده است.طبق این توافقنامه گاز الجزایر از طریق خط لوله «میدگاز» منتقل خواهد شد.
انتظار میرود کار ساخت این خط لوله امسال آغـاز شـود و تـا سـال 2009به پایان برسد.کنسرسیومی به ریاست سوناتراک و سپسا و با نظارت توتال فرانسه ساخت این خط لوله را که هزینهء آن 630میلیون یورو 7544میلیون دلار) است بر عهده دارد.توتال 12درصد سپسا را در اختیار دارد و بخشی دیگر از سهام این شرکت نیز در اختیار شرکتهای «بریتیش پترولیوم» انگلیس، «اندسا» اسپانیا، «ایبر درولا» و شرکت گاز فرانسه قرار دارد. شرکت توتال با در اختیار داشتن خط «لاکال» با ظرفیت دو میلیارد متر مکعب که در حال حاضر گاز نروژ را به اسپانیا منتقل میکند، در آیندهء نزدیک خط «یوسکادور» را با ظرفیت نیم میلیارد متر مکعب برای انتقال گاز شمال الجزایر به فرانسه احداث خواهد کرد و به این ترتیب با نصب اتصالاتی در فرانسه امـکـان انتقـال گاز الجزایر به دیگر کشورهای اروپایی از طریق فرانسه ایجاد خواهد شد.
بنا به گفتهء یکی از مسوولان اجرایی شرکت دولتی نفت و گاز «سوناتراک» الجزایر، این شرکت امیدوار است تا دسامبر کار امضای قراردادهای مربوط به دومین خطوط دریایی الجزایر - اسپانیا به پایان رسد.تصمیم نهایی دربارهء سرمایهگذاری در این بخش بهزودی اتخاذ میشود و پس از آن عملیات احداث خط لولهء «میدگاز» با ظرفیت جابهجایی سالانهء هشت میلیارد مترمکعب گاز به اسپانیا، پرتغال و فرانسه آغاز خواهد شد. طول این خط لولهء جدید گاز 747 کیلومتر مربع است که 200 کیلومتر آن زیر دریا قرار دارد و از سال 2007، سالانه چهار میلیارد مترمکعب گاز در اختیار اسپانیا قرار میدهد.الجزایر اکنون 60درصد نیاز اسپانیا به گاز را از طریق خط لوله گاز مغرب- اروپا که در سال 1966راهاندازی شد، تامین میکند.این خط لوله از صحرای الجزایر عبور میکند و از طریق مغرب و جبل الطارق، وارد اسپانیا میشود. همچنین این خط لوله به پرتغال و سایر کشورهای اروپایی گاز منتقل میکند.
سفرهای دیپلماتیک برای تضمین واردات انرژی
اجرای چنین طرحهای بزرگ و راهبردی بدون پشتوانهء سیاسی نیرومند ممکن نخواهد بود. امری که رهبران فرانسه، ایتالیا و اسپانیا آن را درک کردهاند. طی ماهها و هفتههای اخیر الجزیره پایتخت الجزایر به کانونی برای سفرهای دیپلماتیک سران اروپا و مسوولان ارشد آمریکایی تبدیل شده است. در هـمیـن راستـا «رومـانـو پرودی» نخستوزیر ایتالیا دیروز بنا به دعوت «عبدالعزیز بوتفلیقه» رییسجمهور این کشور، برای دیداری دو روزه وارد الجزایر شد.اگر چه تقویت روابط اقتصادی میان همسایگان دو سوی دریای مدیترانه، مهاجرت غیرقانونی در دستور کار مذاکرات وی با مسولان الجزایری خواهد بود، اما کارشناسان معتقدند، بحث انرژی مهمترین موضوع نخستین سفر پرودی به الجزایر از زمان تصدی پست نخستوزیری ایتالیا از سوی وی به شمار میرود روابط الجزایر با فرانسه،ایتالیا و اسپانیا محدود به حوزه نفت و گاز نمیشود و برق را نیز در بر میگیرد.
الجزایر در سال 2001دو توافقنامه همکاری در زمینهء انرژی با ایتالیا و اسپانیا به امضا رساند که براساس آن، انتقال برق به اسپانیا به میزان 2000مگاوات و به ایتالیا یکهزار مگاوات میسر شد.همچنین موافقتنامهء دیگری در اواخر سال 2005بین الجزایر و دو کشور ایتالیا و اسپانیا امضا شد کـه مربوط به تشکیل یک کنسرسیوم بینالمللی متشکل از شرکتهای الجزایری، اسپانیایی و ایتالیایی در زمینهء انتقال برق از زیر دریاست.
نفت و گازمحور روابط جدید الجزایر و آمریکا
الـجـزایـر همچنیـن به پروژههای مهمیمانند توزیع و فروش گاز در انگلیس، آمـریکا و نیز ذخیرهسازی نفت در کرهءجنوبی دست یافته است که هدف از آن توزیع نفت در چین و هند است.
الجزایر اکنون سومین تامین کنندهء نفت خام آمریکا، پس از عربستان سعودی و عراق است.
الجزایر در 9 ماههء اول امسال به طور متوسط روزانه482 هزار بشکه نفت خام به ارزش کلی 3/7 میلیارد دلار به آمریکا صادر کرده است و حجم مبادلات تجاری بین دو کشور در مدت یادشده 229/8 میلیارد دلار و واردات الجزایر از آمریکا 909 میلیون دلار بوده است. این در حالی است که الجزایر و آمــریکـا در نظـر دارنـد، بـه غیـر از هیدروکربورها، در زمینههایی دیگر از جمله، کشاورزی، آب، حمل و نقل، مخابرات و علوم و فنآوری، همکاریهای خود را توسعه دهند.
از سوی دیگر شرکت «سوناتراک» شرکت دولتی گاز و پالایش نفت الجزایر توافقنامهای مقدماتی با شرکت «سمپرا ال.ان.جی» وابسته به «سمپرا انرژی» بـزرگترین شرکت غیرتولیدکننده و بازاریاب گاز طبیعی در آمریکا در زمینهء انتقال گاز الجزایر به سواحل «خلیج مکزیک» آمریکا به امضا رسانده است. مذاکرات مربوط به این توافقنامه شامل جـسـتوجـوی فـرصتهای بیشتر بازاریابی گاز طبیعی در بازار آمریکا است. این توافقنامهء مقدماتی در بردارنده انتقال روزانه 250 تا 500 میلیون فوت مکعب گاز الجزایر به صورت مایع (ال.ان.جی) به مدت بیست سال به پایانهء وارداتی «کامرون ال.ان.جی» شرکت سمپرا در نزدیکی «لیک چارلز» است. دارسلهالس، رییس شرکت سمپرا ال.ان.جی، از همکاری این شرکت با الجزایر به عنوان همکاری با یکی از بزرگترین صادرکنندگان «ال.ان.جی» جـهـان یـاد کـرده اسـت. از دیدگاه آمریکاییها این توافقنامه یک فرصت راهبردی بالقوه برای سوناتراک به عنوان یـکـی از بـزرگتـریـن شـرکـتهـای «ال.ان.جی» جهان و سمپرا انرژی به شمار میرود.
سوناتراک همچنین قراردادهای بزرگی با آمریکاییها برای صادرات نفت به این کشور منعقد کرده است. فروش90 میلیون بشکه نفت خام ظرف پنج سال سـونـاتراک به شرکت «والرو انرجی کـورپـوریشن» آمریکا از نمونهء این قراردادها است.
«سـونـاتـراک» و «والـرو انرجی کورپوریشن» قراردادی امضا کردهاند مبنی بر اینکه الجزایر از سال 2007 به مدت پنج سال، میزان چهار تا پنج میلیون بشکه نفت در هر سه ماه به آمریکا صادر کند.ارزش کلی این قرارداد، حدود پنج میلیارد دلار برآورد میشود. در سال 2000 نیز «سوناتراک» قراردادی هفت ساله مبنی بر صادرات یک میلیون بشکه نفت در ماه به آمریکا، با «والرو» امضا کرده بود.
افزایش درآمدها و سرمایهگذاری 33 میلیارد دلاری درصنایع نفت و گاز
برای پاسخگویی به چنین حجمی از تقاضاها از سوی مشتریان، الجزایر ناگزیر به سرمایهگذاریهای جدید است. از طرف دیگر افزایش مشتریها و افزایش قیمت نفت باعث افزایش درآمدهای ارزی الجزایر شده است. شرکت ملی نفت الجزایر «سوناتراک» اعلام کرده در سال 2005، مـیـزان 44 میلیـارد دلار از صادرات هیدروکربور به دست آورده است که پس از کسر کردن سهم شرکای خارجیاش که در استخراج میدانهای گازی و نفتی الجزایر فعالیت میکنند، 39 میلیارد دلار درآمد به دست آورد. در واقع «سوناتراک» در سال 2005، در مقایسه با سال 2004 55/31 میلیارد دلار)، 10 میلیارد دلار افزایش درآمد داشته است که این رقم، رکوردی جدید برای این شرکت به شمار میرود. افزایش قابل توجه بهای نفت خام در سال 2005، دلـیـل اصلـی افـزایـش درآمد «سوناتراک» بوده است. هر بشکه نفت خام الجزایر در سال گذشته به طور متوسط، 8/51 دلار فروخته شد، در حالی که این رقم در سال 2004 و 2003 به ترتیب، 8/37 و 9/28 دلار بود.
الجزایر در نظر دارد به کمک این درآمد قابل ملاحظه، که باعث افزایش ذخایر ارزی این کشور به 60 میلیارد دلار شده است، مبلغ 2/32 میلیارد دلار در فاصلهء سالهای 2006 تا 2010 سرمایهگذاری کند. قرار بوده «سوناتراک» امسال مبلغ 6/8 میلیارد دلار سرمایهگذاری کند. شکیب خلیل، وزیر انرژی و معادن الجزایر، از سرمایهگذاری 33 میلیارد دلاری این کشور در بخش هیدروکربورها تا قبل از سال 2010 خبر داده است.
قرار است ظرف پنج سال آینده مبلغ 33 میلیارد دلار در بخش هیدروکربورها سرمایهگذاری شود که حدود هشت میلیارد دلار از ایـــن مـبـلـــغ، بــه صــورت سرمایهگذاریهای مستقیم خارجی خواهد بود. این سرمایهگذاریها برای اولین بار، 10 کارخانهء پتروشیمی را نیز در بر خواهند گرفت. ساخت یک کارخانهء تبدیل گاز به مایع که با مشارکت شرکتهای خارجی ساخته خواهد شد، اجرای یک پروژهء گاز طبیعی مایع و نیز ساخت چند کارخانهء پتروشیمی، که مناقصهء آنها آغاز شده است و ظرف 10 ماه آینده مجوزشان اعطا خواهد شد، از جمله پروژههای متعدد الجزایر خواهند بود.
همچنین قرار است مشارکتهای بـسیاری در زمینهء حمل و نقل دریایی هیدروکربورها با شرکتهای ژاپنی و نیز سرمایهگذاری در زمینهء نصب شناورهای نشانگر در آب که هم اکنون پنج عدد از آنها آماده شدهاند و امکان صادرات به چین و کاهش هزینههای حمل و نقل را فراهم میکنند، صورت بگیرد.
برنامهء سـرمـایـهگـذاری الجـزایـر در بخـش هیدروکربور، همچنین چندین پروژهء گازی از جمله پروژهء «مدگاز» که هم اکنون در حال اجراست و نیز پروژهء «گالسی» که تصمیمگیری در خصوص آغاز آن، امسال صورت خواهد گرفت را در بر خواهد گرفت. این در حالی است که «میزان سرمایهگذاریهای الجزایر در بخش هیدروکربورها، ظرف پنج سال اخیر، بالغ بر هشت میلیارد دلار و در بخشهای غیرهیدروکربور، بیش از 600 میلیون دلار بوده است.»
الجزایر با چنین سرمایهگذاریهایی قصد دارد در سال 2010، 85 میلیارد متر مکعب گاز صادر کند که قرار است نیمی از این مقدار، گاز مایع باشد. صادرات گاز الجزایر اکنون 62 میلیارد مترمکعب است و تولید گاز طبیعی آن در سال 2004 معادل3 /244 میلیارد متر مکعب بوده است
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
