پاپ به ستون‌های اسلام حمله کرد

* از آخرین باری که یک پاپ از ترکیه، کشوری مسلمان، دیدار کرده حدود 27 سال می‌گذرد، سفر پاپ از کشور شما چه معنایی را دربردارد؟
** زمانی که یک رهبر دینی به کشورهای دیگر سفر می‌کند مفهومش این است که آن رهبر دینی آمادهء مذاکره و گفت‌وگو است و این امر بسیار حایز اهمیت است. اگر ما خواهان رهایی از مشکلات جهان هستیم، ناگزیر به گفت‌وگو و تعامل با یکدیگر می‌باشیم. مشکلات ما از دین ناشی نمی‌شود. رهبران دینی می‌توانند این اطمینان را بدهند که مردم فرهنگ‌های مختلف می‌توانند تفاهم دوجانبه را توسعه و گسترش دهند.
پاپ قرار است با شما نیز دیداری داشته باشد، شما به‌شدت از سخنرانی او در دانشگاه رگنزبرگ انتقاد کردید.
سخنرانی پاپ نقد نبود. سخنرانی‌اش علیه اصول بنیادین مقدس اسلام آن هم با حالتی نکوهش آمیز بود. به همین دلیل بود که با واکنش‌های جهانی مواجه شد. پاپ همان‌طور که بعداً دریافت، نباید آن‌گونه صحبت می‌کرد.
* چرا مسلمانان جهان به انتقاد او به شدت واکنش نشان می‌دهند؟
** ما همیشه پذیرای انتقاد هستیم. ما حتی در صورت لزوم از خودمان هم انتقاد می‌کنیم. اسلام و منطق با هم عجین شده‌اند. ما آماده هستیم تا به بحث‌های روشنفکرانه دربارهء ارتباط بین ایمان و خرد، دین و خشونت بپردازیم.
ما حتی دربارهء این موضوع می‌توانیم موارد بسیاری را با مسیحیان در میان بگذاریم.
* مشکل سخنرانی پاپ چه بود؟
** آن سخنرانی حمله‌ای متاثر از تعصب به سه ستون اسلام یعنی ایمان، قرآن و پیامبر گرامی بود، بدون آن‌که به واقعه‌ای خاص در تاریخ اسلام اشاره داشته باشد.هر کسی که قرآن و پیامبر را به عنوان باعث و بانی مشکلات ترسیم کند مشخص است که اسلام را درست درک نکرده است.شما به‌گونه‌ای دربارهء پاپ صحبت می‌کنید که این‌گونه به نظر می‌رسد که قلب او آکنده از تنفر بوده و او را متهم به پرورش و توسعهء فکری می‌کنید که به صلیبیون شباهت دارد.
کسی که می‌گوید پیامبر سرچشمه خشونت است و قرآن نیز عامل انحرافات است، انتقاد نمی‌کند، بلکه قصد توهین و اهانت به اسلام را دارد. هرچند که واقعیت این است که پاپ بدون حذف اشتباه تاریخی فقط نقل قولی را تکرار کرد.
* چرا غرب واکنش‌های دنیای مسلمانان را درک نمی‌کند؟
** رابطهء مسلمانان با اسلام بسیار قوی است و رابطهء انسان‌ها با خدا، با انجیل و با مسیح در غرب چندان قوی نیست. به همین جهت است که واکنش‌ها در جهان اسلام متفاوت به نظر می‌رسد.
* چه راهی گفت‌وگوی ادیان را آسان‌تر می‌سازد؟
** احترام متقابل بهترین راه‌حل است. ما در اسلام اصلی داریم و آن این است که هیچ‌گاه دربارهء ادیان مختلف و رهبران آن‌ها با حالتی تحقیرآمیز صحبت نمی‌کنیم. ما حتی هنگامی که به حضرت مسیح توهین شود واکنش نشان می‌دهیم چرا که او یکی از پیامبران اولوالعظم است.
ولی در جهان اسلام و کشورهای اسلامی همچون ترکیه به مسیحیت و مسیحیان حمله شده است.
افرادی با دانش اندک و گاهی اوقات با اعتماد به نفس پایین به جای بحث‌های کلامی گزینهء حمله به ادیان دیگر را انتخاب می‌کنند. این امر بسیار خطرناک است و هیچ‌وقت ما آن را تایید نمی‌کنیم. ما همیشه از مردم می‌خواهیم با اعتدال و نه خشونت با یکدیگر رفتار کنند. ولی افرادی هستند که می‌خواهند با استفاده ابزاری از کسانی که دانش کافی ندارند شعلهء ترس از اسلام را در جهان فروزان‌تر کنند.
* آیا در دیدار شما با پاپ به سخنرانی رگنزبرگ اشاره می‌شود؟
** من ترجیح می‌دهم آینده‌نگر باشم و به مسایل گذشته نپردازم. اگر پاپ خود این موضوع را مطرح نکند، من به آن اشاره‌ای نخواهم کرد.