روزنامه آمریکایی لوس آنجلس تایمز طی تحلیلی با اشاره به ناامیدی آمریکا از اعمال تحریم های جدی علیه ایران در شورای امنیت اعلام کرد، کاخ سفید به همین دلیل سیاست تحریم از پایین را در پیش گرفته است. دولت آمریکا به موازات تلاشهایی در مقابله با فعالیتهای هستهای ایران به صورت پنهانی علیه یک منبع دیگر تامین کننده انرژی ایران یعنی میادین نفتی در حال فعالیت است.اگرچه در طی سه سال گذشته در اثر افزایش قیمت نفت ارز فراوان در اختیار ایران قرار گرفته است اما مبارزهای که آمریکا برای جلوگیری از گسیل منابع مالی به میادین نفت و گاز ایران آغاز کرده است تهدیدی برای توان صادراتی ایران در طی دو دهه آینده خواهد بود. بسیاری از تحلیلگران معتقدند در صورت ادامه این تلاشها و عدم اتخاذ سیاستهای مناسب از سوی ایران تا دو دهه آینده توان ایران برای صادرات نفت به صفر خواهد رسید.
این روزنامه افزود: این تلاشها در حالی انجام میگیرد که آسیبپذیری صنعت نفت ایران به بالاترین حد خود رسیده است. افزایش مصرف داخلی و قراردادهای مسئلهساز با شرکتهای خارجی از جمله عواملی هستند که آسیبپذیری صنعت نفت ایران در برابر سیاستهای خصمانه آمریکا را افزایش داده است.محمد هادی نژادحسینیان، یکی از مقامات نفتی ایران گفت: اگر دولت مصرف فرآوردههای نفتی ایران را کنترل نکند و چنانچه پروژههای پیشبینی شده در مورد توسعه میادین نفت عملی نشود آنگاه طی ده سال آینده نفتی برای صادرات نخواهیم داشت.به گفته تحلیلگران اگر ایران به طور ناگهانی صادرات 6/2 میلیون بشکهای خود را متوقف کند مسلما قیمت نفت سر به آسمان خواهد گذاشت اما این کاهش تدریجی تاثیری بر بازار نخواهد داشت چرا که این مسئله با افزایش تولید سایر تولیدکنندگان نفت مثل عربستان جبران میشود. به هر حال تلاشهای آمریکا و متحدانش در طی چند ماه گذشته برای متقاعد کردن بانکها و شرکتهای نفتی جهت خروج از ایران پروژههای مختلف پیشبینی شده در این کشور را تهدید میکند.نژادحسینیان در این باره گفت: برخی بانکهای اروپایی که با تامین پروژههای نفتی ایران موافقت کرده بودند از تصمیم خود انصراف دادهاند. این مسئله باعث شده است تا دولت ایران برای پیشبرد اهداف نفتی به منافع مالی خود متوسل شود.نژادحسینیان گفت:ایران به تهدید پیش روی صنعت نفت خود آگاه است و به همین دلیل سیاستهایی را اتخاذ کرده است که انتشار کارتهای هوشمند از آن جمله است.
روسیه و چین نیز از جمله منابع مالی جایگزین برای ایران هستند. این در حالی است که آمریکا تهدید کرده است قانون تحریمهای ایران را در مورد شرکتهای چینی سرمایهگذار در ایران اجرا کند. مشکلات صنعت نفت ایران تا حدی ناشی از میراث جنگ هشت ساله با عراق است. هنوز بسیاری از چاههای آسیب دیده ایران نیاز به تعمیرات دارند. منوچهر تکین، یکی از تحلیلگران نفتی میگوید: برای حفظ توان تولید ایران میلیاردها دلار سرمایهگذاری لازم است.وی بالا بودن مصرف انرژی در داخل ایران را یکی از عوامل ضعف صنعت نفت دانست و گفت: ارزان بودن سوخت در داخل هزینههای بسیاری را بر دولت بار میکند. ایران یکی از ارزانترین قیمتهای بنزین در جهان را دارد. یارانه انرژی در ایران سالانه بالغ بر 20 تا 30 میلیارد دلار است.حسین عسگری، استاد دانشگاه جورج واشنگتن نیز گفت: یارانه انرژی 15 درصد تولید ناخالص داخلی ایران را در برمیگیرد. این رقم هر دولتی را میتواند از پای در آورد.لس آنجلس تایمز افزود: در مقابله با سیاستهای آمریکا بهترین گزینه برای ایران آن است که درآمدهای نفتی را در میادین نفت و گاز سرمایهگذاری کند. اما دولت احمدینژاد مسیری دیگر را انتخاب کرده است. احمدی نژاد میلیاردها دلار درآمدهای نفتی را به سمت حوزه رفاه اجتماعی و یا اجرای پروژههای زیربنایی در کشورهای دیگر سوق داده است. در عین حال برخی از کارشناسان با اشاره به سابقه طولانی تحریم صنعت نفت ایران از سوی آمریکا معتقدند ایران میتواند همچنان در مقابل تلاشهای آمریکا علیه این صنعت مقاومت کند.
از سال 1979 تاکنون شرکتهای آمریکایی از ورود به میادین نفت و گاز ایران منع شدهاند اما شرکتهای بزرگی مثل توتال فرانسه، رویال داچ شل، و انی ایتالیا سرمایهگذاری های گستردهای در ایران داشتهاند. رییس یکی از شرکتهای نفتی گفت: ایرانیها با تغییر در شرایط قراردادهای پیشنهادی میتوانند شرکتهای خارجی را به سمت خود جلب کنند هرچند تحریمهایی علیه ایران وضع شود.در هر حال با ناامیدی آمریکا برای اعمال تحریمهای سنگین علیه ایران در شورای امنیت، این کشور سیاست تحریم از پایین را در پیش گرفته است. کاخ سفید با توجه به روابط گسترده خود با منابع مالی تلاش کرده است تا با استفاده از ابزار تهدید و تنبیه نهادهای مالی خارجی را از فعالیت در ایران باز دارد. وزارت دارایی این کشور تماسهایی را با بانکها و شرکتهای بینالمللی برقرار کرده، به آنها هشدار داده است سرمایهگذاری در کشوری مثل ایران مخاطراتی را برایشان به دنبال خواهد داشت.از سوی دیگر، وزارت دادگستری آمریکا به انجام تحقیقات در مورد بانکهایی پرداخته است که گمان میرود قانون تحریمهای ایران را نقض کردهاند.
بانک ای بی ان آمرو در سال 2005 موافقت کرد به دلیل معاملات غیرقانونی خود با ایران 80 میلیون دلار به عنوان جریمه بپردازد. بانکهای یو بی اس و کردیت سوئیس نیز از تعلیق روابط جدید خود با ایران خبر دادهاند. بانک اچ اس بی سی انگلیس نیز اعلام کرده است دیگر هیچ معاملهای با ایران بر پایه دلار انجام نخواهد داد. تحلیلگران معتقدند تحریمهای دو دهه گذشته بر صنعت نفت ایران تاثیری نداشته است اما رهیافت جدید آمریکا علیه ایران جریان سرمایهها به سمت این صنعت را کند کرده است.خروج ژاپن از میدان نفتی آزادگان یکی از نتایج مهم تلاشهای اخیر آمریکا است. ژاپن قرار بود دو میلیارد دلار در این میدان سرمایهگذاری کند.
همه کشورهای عربی از کاهش شدید بهای نفت
کاهش 25 درصدی بهای نفت طی پنج ماه اخیر، کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس را که در سال 2006 حدود 400 میلیارد دلار درآمد صادرات نفت داشتند، دچار نگرانی کرده است. به گزارش مهر به نقل از خلیجتایمز، مجموع درآمد صادرات نفت خام شش کشور عربی عضو شورای همکاری خلیج فارس در سال 2006 به 400 میلیارد دلار رسید.متوسط بهای نفت از هر بشکه 35 دلار در سال 2004 به 53 دلار در سال 2005 و 65 دلار در سال 2006 افزایش یافت که بدین ترتیب در سال 2006 متوسط بهای نفت نسبت به سال 2005 حدود 22 درصد رشد یافت که این وضعیت موجب رشد درآمدهای صادرات نفت کشورهی عربی شد.درآمد صادرات نفت شش کشور عربی عضو شورای همکاری خلیج فارس شامل بحرین، کویت، عمان، قطر، عربستان و امارات متحده عربی در سال 2005 حدود 320 میلیارد دلار بود که این رقم در سال 2006 با 80 میلیارد دلار افزایش به 400 میلیارد دلار رسید.مازاد حساب جاری شش کشور فوق نیز در سال 2006 به 170 میلیارد دلار رسید که 6 درصد نسبت به سال قبل رشد نشان میدهد. رقم فوق 28 درصد تولید ناخالص داخلی کشورهای عربی خلیج فارس را شامل میشود.با این وجود، کاهش 20 دلاری (25 درصدی) بهای نفت از اواسط ماه جولای تاکنون، نگرانی کشورهای عربی را به دنبال داشته است. بهای نفت از 78 دلار در ماه جولای به 57 دلار سقوط کرده است و همین امر میتواند روند چهار ساله رشد درآمدهای نفتی کشورهای عربی را متوقف سازد.