نبرد در ارتفاعات گرده‌رش

موقعیت منطقه
ارتفاع گرده رش که عملیات نصر8 بر روی آن انجام شد در شمال سلیمانیه واقع شده است . قبل از این در این منطقه عملیات های کربلای 10 و نصر 4 انجام شده بود . ارتفاعات بلند گوجار قمیش دولبشک الاغلو و یولان گرده شیلان و نیز دشت هرمدان و تپه های چنکاوی اطراف این منطقه را در غرب شمال غرب و جنوب فرا گرفته اند. رودخانه قلعه چولان این منطقه را به دو بخش شرق و غرب تقسیم می کند که درآن ارتفاعات گامو آمدین ژاژیله اسپیدار دوقلو قشن وگلان واقع شده اند.
در مجموع کوهستانی بودن محدودیت عقبه نداشتن جاده (به ویژه در ارتفاع گرده رش ) و سرما از جمله ویژگی های جغرافیایی منطقه عملیاتی به شمار می رفتند.
علاوه بر این ارتفاع گرده رش مهم ترین ارتفاع این منطقه به شمار می رفت که برای ورود به زمین غرب رودخانه قلعه چولان بایستی تصرف می شد تا انجام عملیات های بعدی میسر شود.
طرح مانور
عملیات نصر 8 با هدف تصرف ارتفاع گرده رش تحت فرماندهی قرارگاه نجف به شرح زیر طرح ریزی شد :
ـ تصرف نیمه جنوبی ارتفاع 1418 (قله دوم ) توسط لشکر 21 امام رضا(ع )
ـ تصرف نیمه شمالی ارتفاع 1418 و تصرف ارتفاع 1391 (قله سوم ) توسط لشکر 57 حضرت ابوالفضل (ع ) .
ـ تصرف نیمه غربی ارتفاع 1426 (قله اول ) توسط لشکر 11 امیرالمومنین (ع ).
ـ تصرف نیمه شرقی ارتفاع 1426 (قله اول ) توسط تیپ 12 قائم (عج ) .
ـ تصرف ارتفاعات 1317 و 1348 (قله چهارم ) توسط لشکر 155 ویژه شهدا همچنین لشکرهای 7 ولیعصر(عج ) 52 قدس و تیپ 35 امام حسن (ع ) و تیپ مسلم بن عقیل به عنوان احتیاط قرارگاه درنظر گرفته شدند.
وضعیت دشمن
مسئولیت منطقه عملیاتی به عهده سپاه یکم ارتش عراق بود; که با یگان های سازمانی و نیروهای جیش الشعبی از ارتفاع گرده رش حفاظت و دفاع می کرد. میزان حضور دشمن در منطقه در این زمان عادی قلمداد می شد و از آنجا که در اواخر پائیز و فصل زمستان مطابق تجربه سال های گذشته عملیات بزرگ ایران در جبهه جنوب انجام می شد دشمن به تدریج نیروهای خود را به آن جبهه اعزام کرد. اما این نقل و انتقال کند انجام می شد . از این رو برخلاف عملیات کربلای 10 که در اوایل بهار همین سال صورت گرفت حضور دشمن در منطقه بیشتر و سازمان یافته تر بود.
علاوه بر این علی رغم اهتمام وافر قرارگاه نجف نسبت به رعایت غافل گیری و اعمال حفاظت عملیاتی به دلیل حضور دشمن روی ارتفاع گامو و ارتفاع قمیش اقدامات و نقل و انتقال یگان های خودی در معرض دید نیروهای عراقی قرار داشت و به همین دلیل دشمن به طور نسبی هوشیار بود. این وضع به طور خاص چند روز قبل از شروع عملیات تشدید شد و نیروهای در خط دشمن به حفر کانال احداث سنگر افزایش موانع مصنوعی و فعالیت کمین پرداختند. عراقی ها همچنین نیروهای یگان های مستقر در ارتفاع گرده رش را افزایش دادند.
شرح عملیات
عملیات نصر 8 در ساعت 1 16 بامداد 29 آبان 1366 با رمز یا محمدبن عبدالله ادرکنی ادرکنی ادرکنی آغاز شد. به منظور تک هم آهنگ به مواضع دشمن یگان ها با پنج تا هشت ساعت راه پیمایی زیر مواضع دشمن استقرار یافتند بدین ترتیب با فرمان حمله یگان های عمل کننده به طور هماهنگ و هم زمان حمله را شروع کردند و پس از یک ساعت موفق شدند هدف های خود را بر روی قله های 1426 1418 1391 و همچنین قرارگاه تاکتیکی تیپ 39 و مقر گردان 1 این تیپ را تصرف کنند . در این میان تنها مقر گردان 2 تیپ 39 در ادامه یال شمال گرده رش پاک سازی نشد.
با آغاز عملیات مهندسی قرارگاه نجف نیز اقدام به احداث جاده از پاسگاه پلیس به سمت رودخانه قلعه چولان و احداث پل لوله ای روی این رودخانه کرد.
از ساعت 5 صبح دشمن با عناصر باقی مانده از تیپ 39 به لشکر 57 ابوالفضل پاتک کرد و با ادامه این فشار توانست این لشکر را 300 متر عقب بزند. و به دلیل احساس خطر از این محور به این لشکر ماموریت داده شد تا هنگام ورود نیروهای لشکر ویژه شهدا در مقابل دشمن مقاومت کرده و منطقه را حفظ کند. لشکر ویژه شهدا نیز ماموریت داشت ادامه یال گرده رش را تصرف کند. از این رو برای کمک و تقویت این یگان به توپخانه و ادوات دستور داده شد در آن محور اجرای آتش کنند. بدین ترتیب ساعت 5 صبح به لشکر ویژه شهدا و لشکر 7 ولی عصر دستور داده شد که در پی ادامه ماموریت لشکر 57 و تقویت خط دفاعی لشکر 21 امام رضا(ع ) وارد عمل شوند. در این حال باردیگر دشمن اوایل صبح پاتک کرد اما این بار سرکوب شد. پس از این حمله تا ظهر روز اول تحرک خاصی از دشمن مشاهده نشد. اما بعدازظهر چند فروند هواپیمای دشمن با قصد بمباران مواضع رزمندگان اسلام اشتباها مواضع قوای خودشان را بمباران کردند.
در شب دوم لشکر ویژه شهدا روی ادامه یال گرده رش با یک گردان از لشکر 57 عبور کرده و آن را تصرف کرد.
عراقی ها پس از عقب نشینی گرده رش از روز سوم عملیات با تیپ های 31 77 و 83 از دو محور به مواضع نیروهای خودی در میان قله های 2 و 3 و همچنین به قله 2 حمله کردند . اما رزمندگان اسلام آنها را عقب زدند .
از سوم آذر 1366 نیز نیروهای اتحادیه میهنی کردستان عراق روی ارتفاع ویولان عملیات خود را آغاز کردند. در پی این اقدام دشمن توجه خود را به آن محور معطوف کرد و موفق شد پس از چند روز درگیری اتحادیه را وادار به عقب نشینی کند . در مجموع عملیات نصر 8 پس از یک هفته با موفقیت کامل پایان یافت .
نقش هوانیروز در این عملیات
به علت مسافت زیاد و شیب تند ارتفاعات گرده رش تدارک یگان ها از راه زمینی بسیار دشوار بود. لذا با هماهنگی که از قبل شده بود یگان ها از شب عملیات وسایل مورد نیاز خود را در تورهای اسلینگ آماده کرده و از صبح عملیات هوانیروز به اسلینگ وسایل تدارکاتی یگان ها پرداخت و در روز اول عملیات هوانیروز 18 بار و در هر بار یک تن محموله را اسلینگ کردند و در روز دوم نیز 25 بار عملیات اسلینگ صورت پذیرفت .
نتایج عملیات
رزمندگان اسلام در عملیات نصر8 به طور صددرصد به هدفهای خود دست یافتند. در واقع با تصرف ارتفاع گرده رش یک سرپل مناسب و جاپای مطمئن در آن سوی رودخانه قلعه چولان برای اقدامات بعدی به دست آمد. در این عملیات دشمن متحمل تلفات نیروی انسانی و تجهیزات زیادی شد و 200 تن از آنها نیز به اسارت نیروهای خودی درآمدند . همچنین تیپ های 39 74 77 و 83 و برخی یگان های دیگر دشمن آسیب دیدند. علاوه بر این مقداری از سلاح مهمات و تجهیزات دشمن نیز منهدم و یا به غنیمت گرفته شد.
واکنش مطبوعات جهان
واکنش اکثر تحلیل گران نظامی سیاسی جهان انجام عملیات در مناطق شمالغرب را فریب ارزیابی می کنند و معتقدند هدف اصلی ایران تصرف بصره است . ضمن اینکه اخبار خلیج فارس دیگر اخبار جنگ را تحت الشعاع قرار داده است.
روزنامه « میدل ایست اکونومیک دایجست » در این باره نوشت : « نیروهای مسلح عراق در سرتاسر جبهه جنگ در آماده باش کامل به سر می برند. هدف احتمالی ایران شهر بصره خواهد بود که عراقی ها می کوشند باردیگر تدابیر دفاعی پیش بینی شده را به کار گیرند. همچنین « ایندیپندنت » روزنامه دیگر لندن با اشاره به این نکته که عراق یک شبکه دیگر از مواضع دفاعی منطقه بصره ایجاده کرده است نوشت : « ایران به فشارهای مداوم رزمندگان خود مبنی بر دست زدن به حملات پیاپی جهت درهم شکستن خطوط دفاعی عراقی ها تا عملی ساختن یک رسوخ پیروزمندانه متکی خواهد بود. عکس های ماهواره ای نشان دهنده آمادگی گسترده ایرانی ها برای دست زدن به یک حمله جدید در جبهه جنوبی است . » این روزنامه همچنین در مقاله ای دیگر آورده است : « ایران حملات آزمایشی خود را در نقاط دیگر به عمل می آورد تا تعادل عراقی ها را به هم بزند. اما در واقع در اطراف بصره و در جبهه جنوبی است که نبرد واقعی صورت خواهد گرفت . هدف ایران برآن است که جنوب عراق و بصره را از سایر نقاط عراق جدا کند.»