بصیرت: در واپسین مقطع از ریاست جمهوری حسنی مبارک که مصریها به دنبال نشانه هایی از جانشین احتمالی وی چشم میگردانند، رژیم قاهره برای تقلیل نقش احزاب غیرحاکم در تعیین نفر اول کشور سرکوب مخالفان را سرعت بخشیده است.
مبارک هنوز جانشینی تعیین نکرده و از کناره گیریاش از قدرت سخنی به میان نیاورده، اما درگذشت نوه خردسالش بیش از هر کار سیاسی یا حتی مشاهده قربانی شدن کودکان غزه زیر بمبهای اسرائیلی توان وی را تحلیل برده و در مسیر وداع با قدرت قرار داده است. زمزمه انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات زودهنگام در سال2010 همه جا به گوش میرسد و این یعنی تدارک سپردن قدرت به فردی دیگر که احتمالاً پسرش جمال مبارک خواهد بود.
آنچه که اعلام تصمیم قطعی مبارک را به تأخیر انداخته تکاپوی اپوزیسیون برای تأثیرگذاری در انتخاب رهبر بعدی مصر است. اخوانالمسلمین، قویترین گروه اپوزیسیون در کشور، به رغم سرکوبهای مداوم و خصومت چندین دههای رژیم با آن و به یمن برخورداری از پایگاه قوی مردمی و بهرهگیری از نخبگان سیاسی اسلامی بر آن است تا سهمی در شناسایی جانشین بعدی مبارک داشته باشد. این جنبش در مصر راه خود را از میان مردم به اجتماع صاحبان فکر و ثروت و حتی پارلمان رسانده و حلقه وسیعی از طبقه متوسط و باسواد مصری را دور خود جمع کرده است. اخوانالمسلمین رژیم مبارک را فاسد و وابسته به غرب میداند و سعی میکند با شناساندن چهره معتدل اسلام به سیاست در خاورمیانه شکل میانهای بدهد. آرمان این جنبش برای جهان اسلام رژیم قاهره را پشت سر گذاشته و به چالشی برای امریکا هم مبدل شده است. مصر متحد متعهد امریکاست که از 30سال پیش با اسرائیل سازش کرده است.
خیزش اخوانالمسلمین که از مقاومت مسلحانه در برابر رژیم صهیونیستی حمایت میکند، توازن منطقهای را به زیان امریکا و اسرائیل بر هم میزند و حتی انتقال قدرت در مصررابه سود اپوزیسیون متحول میکند. از سوی دیگر، سرکوب اخوانالمسلمین و سایر گروههای اپوزیسیون هم ضربهای بر اعتبار دولت اوباماست. کاخ سفید به رغم تأکید بر لزوم آزادیهای سیاسی، سوابق حقوق بشری و تعامل خشن رژیم مبارک با مخالفان را زیر سؤال نبرده است.
اخوانالمسلمین در حال حاضر با فشارهایی از درون و برون مواجه است ودر سرکوبهای اخیر بیش از چهارصد عضو آن، از جمله چندین چهره شاخص، بازداشت شده اند و در داخل نیز، جدال میان محافظه کاران و اصلاحطلبان شکافهایی به وجود آورده است.
بازداشتهایی که در ماههای اخیر شدت یافته با هدف تضعیف اپوزیسیون و تقویت حزب حاکم دموکراتیک ملی (NDP) انجام میشود. در انتخابات 2005 اخوانالمسلمین 20درصد کرسیهای پارلمان را تصاحب کرد. اگر در انتخابات سال آینده این نمایش درخشان تکرار شود همه نقشههای NDP برای به ریاست جمهوری رساندن جمال مبارک نقش بر آب خواهد شد. اخوانی ها به همراه سایر گروهها در اندیشه الغای موروثی بودن حکومت هستند اما تأیید میکنند که خود در پی حکومت برمصر نیستند. به نظر میرسد که بدون توافق با اخوانالمسلمین، رژیم قادر به تعیین جانشین نخواهد بود. این جنبش برای موافقت با روی کار آمدن جمال مبارک، باز شدن فضای حیات سیاسی را پیش شرط قرار میدهد. اما ادامه سرکوب اخوانیها برای چیست؟
برخی بر این باورند که اخوانالمسلمین به دلیل حمایت از حماس در نوار غزه مورد غضب مبارک قرار گرفته است. در جریان جنگ 22 روزه، اخوانالمسلمین حکومت مبارک را به دلیل عدم حمایت از مردم غزه مورد انتقاد شدید قرار داد. این انتقاد وجهه مبارک را به شدت خدشهدار کرد و این باور را در قاهره پدید آورد که این جنبش در کنار سایر گروهها میتواند خطراتی برای حاکمان عرب منطقه پدید آورند. عصامالعریان از چهرههای اصلاحطلب اخوانالمسلمین که سالهای مدیدی را در زندان سپری کرده با رد این ادعاها به لسآنجلس تایمز گفت: «مصر بهترین مکان برای استقرار دموکراسی اسلامی است. زیرا مامیانه رو هستیم. اما غرب هنوز در بند کلیشههاست و از اسلام میترسد. رژیم مبارک هم غرب را متقاعد کرده که دیکتاتوری از دموکراسی اسلامی بهتر است.»
در حالی که اخوانالمسلمین همچنان به تلاش برای تلفیق مذهب و سیاست و انطباق آن با زندگی امروزه ادامه میدهد، دوره انتقالی قدرت در مصر را هم بهترین زمان برای پشت سر نهادن دیکتاتوری و ارائه یک مدل حکومتی اسلامی یافته است.