درنظام بینالملل امروز نمىتوان موفقیت یا شکست یک اجلاس را با توجه به فاکتورهایى محدود ارزیابى نمود. بر این اساس باید متغیرها و عوامل مختلفى را مورد سنجش وتحلیل قرار داد. به طور کلى هر نشست یا کنفرانسى را مىتوان در دو سطح روبنایى و زیربنایى مورد تفسیر قرار داد. سطح روبنایى را “تشریفات”و”تعارفات دیپلماتیک” پوشش مىدهند، اما سطح زیربنایى نسبت به سطح روبنایى اهمیت گستردهترى دارد. دراین سطح “مناسبات دراز مدت “، “میان مدت” و حتى “کوتاه مدت” اهمیت پیدا مىکند.خروجىهاى یک نشست بینالمللى همواره با استناد به سطح زیربنایى آن تشریح مىشود. جمهورى اسلامى ایران درجریان نشست اخیر سران پنج کشور ساحلى دریاى خزر توانست درهر دو سطح زیربنایى و روبنایى سربلند خارج شود. در این خصوص نکات زیر قابل اهمیت هستند: 1- اجلاس خزر تصویرى شفاف را از ثبات جمهورى اسلامى ایران ارائه نموده است. ایران به لحاظ موقعیت سوقالجیشى وموقعیت ژئواستراتژیک در نقطه مرکزى چهار راه جهان قرار گرفته است. تهران کلید تحولات منطقهاى درحاشیه خزر ، خلیج فارس، خاورمیانه و حتى آسیاى مرکزى محسوب مىشود. از اینرو دشمنان ایران اسلامى چارهاى جز اتخاذ رویکردى محتاطانه در مقابل تهران ندارند. تجربه نشان داده است که نگاه تهدید محور نسبت به ایران نتیجهاى جز اتلاف سرمایه وانرژى و زایل شدن برستیژ بینالمللى جریانهاى بیگانه ندارد. این حقیقت درجریان نشست تهران بار دیگر به اثبات رسید. ایران هم اکنون به اصلىترین مولد همگرایى تبدیل شده است. کاخ سفید، اتحادیه اروپا ورژیم صهیونیستى درنشست تهران با معماى پیچیدهترى در خصوص ایران رو به رو شدهاند. ایران علاوه بر اینکه خود در مقابل جریان سلطه ایستاده است بلکه حس مبارزه با این جریان را نیز به نحوى ماهرانه در بدنه جامعه جهانى تزریق مىکند. در چنین شرایطى غرب چارهاى جز کرنش در برابر تهران ندارد. 2- در آستانه سفر ولادیمبر پوتین رئیس جمهور روسیه به ایران شاهد جنجال آفرینى رسانههاى غربى وصهیونیستى بودیم اما تلاش این شبکهها ورسانهها جهت نا امن جلوه دادن ایران با شکست مواجه شد. تهران دیروز درکمال امنیت و آسودگى و به دور از هرگونه تهدیدى میزبان اجلاس خزر بود. برگزارى سالم وبىدغدغه اجلاس خزر وآرامش خاطر پنج رئیس جمهور شرکت کننده در این اجلاس بزرگترین ضربه ممکن را برپیکره رسانههاى معاند وارد کرده است. کلیدىترین مسائل مربوط به دریاى خزر در سایه امنیت حاکم بر اجلاس تهران مورد بحث وبررسى قرار گرفت . این امنیت پایدار معلول چینش صحیح زیرساختهاى اطلاعاتى وامنیتى جمهورى اسلامى ایران طى سالهاى پس ازپیروزى انقلاباسلامى بوده است. 3- رئیس جمهور کشورمان در اجلاس خزر پویایى وتحرک همیشگى خود را حفظ کرده بود. دکتر احمدىنژاد باپنج پیشنهاد اساسى وارد این اجلاس شد و سخنانش مورد استقبال روساى جمهور روسیه، آذربایجان،قزاقستان وترکمنستان قرار گرفت. بیانیه نهایى اجلاس خزر نشان مىدهد که علىرغم وجود برخى اختلافات درونی، پنج کشور ساحلى در بسیارى ازموارد با یکدیگر به توافق رسیدهاند. از اینرو دومین نشست سران کشورهاى ساحلى خزر گامى رو به جلو بود که درتهران برداشته شد. تبعات خروجىهاى مثبت این نشست را مىتوان در مناسبات آتى کشورهاى ساحلى جستجو نمود.