على تتماج
14 خرداد یادآور روزی سخت و غمناک برای ملت ایران و بسیاری از آزاداندیشان جهان می باشد؛ روزی که رهبر بزرگ انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی (ره) ندای معبود را لبیک گفته و به دیار باقی شتافتند. اکنون ملت ایران و تمام آزادیخواهان جهان خود را برای برگزاری هر چه باشکوه تر بیست و یکمین سالگرد رحلت آن امام بزرگ (ره) آماده می سازند.
بررسی زندگی سراسر پند و انسان ساز امام راحل (ره) دارای نکاتی بس ارزنده و جاویدان است که هرگز خدشه ای بر آنها وارد نشده و در طول زمان جایگاه و ساختار اجرایی خود را از دست نمی دهد.
یکی از نکاتی که در اندیشه های امام (ره) در عرصه سیاست داخلی و خارجی مشاهده می شود تأکید ایشان بر اصل اجرای دیپلماسی عمومی یا همان توجه به آحاد ملت ها است. ایشان برخلاف بسیاری از رهبران و سران کشورها که همواره بر افراد و دولت ها تکیه داشتند، محور مخاطبان خود را ملت ها قرار داده و همواره از آنها به عنوان تصمیم گیرندگان اصلی در عرصه بین الملل یاد می کردند.
در این چارچوب وی از همان ابتدای انقلاب اسلامی، جمهوری اسلامی را برگرفته از آرا و خواست ملت ایران دانسته که با پشتوانه مردمی می تواند در برابر تمام مشکلات داخلی و فتنه های خارجی سربلند و پیروز خارج شود. تبلور این دیدگاه عظیم را در هشت سال دفاع مقدس می توان مشاهده کرد که ملت ایران با دستان خالی و صرفاً با بهره گیری از پشتوانه ملی و مردمی توانستند بر صدام که از جانب ده ها کشور و ابرقدرت جهان تجهیز و هدایت می شد، پیروز شوند.
در عرصه بین الملل و چارچوب سیاست خارجی نیز امام (ره) اصل توجه به ملت ها یا همان دیپلماسی عمومی و مردمی را شالوده سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران قرار داده و بر این اصل تأکید داشتند. ایشان در جهت گیری های بین المللی و اظهارات شان به جای تکیه بر دولت ها و لزوم برقراری روابط با آنها، اصل ملت ها را مورد توجه داده و بر اجرای این مهم از سوی دستگاه سیاست خارجی کشور تأکید می فرمودند.
تأکید بر اصل نه شرقی نه غربی و عدم وابستگی به دولت های قدرتمند جهان، اصرار بر لزوم وحدت امت مسلمان برای مقابله با دشمنان اسلام به ویژه حمایت آحاد مسلمانان از ملت فلسطین در برابر رژیم اشغالگر قدس تا آزادسازی این سرزمین، تأکید بر اصل تکلیف و رسالت جمهوری اسلامی ایران بر حمایت از مظلومان جهان در برابر نظام سلطه، تأکید مکرر ایشان بر لزوم خروش ملت های آزادیخواه جهان برای پایان دادن به نظام سلطه و تغییر در ساختار نظام بین الملل بر اساس تدوین ساختاری جدید با محوریت صاحبان حقیقی جهان که همانا ملت های ستم کشیده می باشند و... تنها بخش های کوچکی از نگاه جهان شمول حضرت امام خمینی (ره) به اصل دیپلماسی مردمی در عرصه بین الملل است، اصلی که ایشان به عنوان شالوده و اساس سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از آن یاد کردند و بر اجرای همه جانبه آن تأکید داشتند.
هر چند 21 سال از ارتحال آن امام بزرگ می گذرد اما اکنون با بررسی روند تحولات عرصه بین الملل به صراحت می توان عمق اندیشه جهانی امام (ره) و کارایی آن را در نظام بین الملل مشاهده کرد.
امروز جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر همان اصل دیپلماسی مردمی و برخورداری از حمایت های همه جانبه ملت بزرگ ایران توانسته است در برابر تهدیدات و زیاده طلبی های دشمنان این مرز و بوم ایستادگی کند و به موفقیت های بزرگی دست یابد. نمونه بارز این مسئله را در پرونده هسته ای می توان مشاهده کرد که همگرایی و اتحاد دولت و ملت ایران اسلامی موجب شده تا تمام توطئه های بیگانگان در برابر دستیابی ملت ایران به حقوق هسته ای اش با ناکامی و شکست مواجه شود.
در عرصه بین الملل نیز به صراحت می توان اصل مهم دیپلماسی عمومی و کاهش نقش دولت ها را مشاهده کرد.
امروزه مشاهده می شود که حتی قدرت های جهانی که داعیه دار سلطه بر جهان می باشند نیز با کم رنگ تر کردن مناسبات دیپلماتیک به سمت دیپلماسی مردمی و جلب توجه افکار عمومی جهان گام بر می دارند چرا که دریافته اند پذیرش و یا رد خواسته های آنها از سوی ملت ها تأثیر بسیاری بر عملکرد دولت ها دارد، لذا حتی پیش از اقدامات دیپلماتیک به فضاسازی برای افکار عمومی جهان می پردازند.
این رویکرد در حالی در سال های اخیر از سوی بسیاری از کشورها آغاز شده است که حضرت امام (ره)، 30 سال پیش یعنی از همان آغاز پیروزی انقلاب اسلامی و حتی در سخنرانی های خود پیش از انقلاب بر اصل دیپلماسی مردمی تأکید داشتند و آن را سرلوحه و از اصول مواضع شخصی و در نهایت از چارچوب های سیاست های خارجی نظام اسلامی قرار دادند.
بررسی تحولات جهان امروز به صراحت بیانگر عمق نگاه امام (ره) به نقش و جایگاه ملت ها است که نشأت گرفته از نگاه آینده نگر ایشان می باشد.
اصلی که محور قرار گرفتن آن در مراودات و موضع گیری های جمهوری اسلامی ایران، جایگاهی ارزنده را برای ایران اسلامی در عرصه بین الملل به همراه داشته است که تبلور آن را در روابط گسترده اکثریت کشورهای جهان با جمهوری اسلامی ایران و حمایت های ملت ها و دولت های آزادیخواه در صحنه تحولات بین الملل می توان مشاهده کرد.
اکنون به صراحت می توان گفت که از دلایل رشد و ارتقای فراگیر جایگاه ایران در نظام جهانی تکیه بر اصل ملت محوری یا همان دیپلماسی عمومی و مردمی به جای تکیه بر دولت ها می باشد. هر چند که در روابط سیاسی توافقات میان دولت ها امضا و اجرا می شود اما محرک اصلی این روند ملت ها می باشند که دولت های شان را به برقراری یا قطع روابط با کشوری هدایت می کنند.
در نهایت می توان گفت که دیپلماسی عمومی که امام خمینی (ره) همواره بر اجرای آن تأکید داشتند اکنون به اندیشه ای جهانی مبدل شده است که محور قرار گرفتن آن در ساختار دیپلماسی کشور دستاوردهای بسیاری را برای ملت ایران به همراه داشته است. به صراحت می توان گفت که دیپلماسی عمومی حضرت امام (ره) که به یادگاری از آن امام بزرگ به عنوان اصلی از اصول سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران می باشد مولفه ای قدرتمند از سوی ایران در برابر دشمنان ایران اسلامی می باشد که با بیدارسازی افکار عمومی جهان جبهه مستحکم و فراگیر را در عرصه بین الملل در برابر زیاده خواهی های دشمنان این مرز و بوم ایجاد کرده که هر روز بر تعداد مشتاقان به حضور در این عرصه در صحنه بین الملل افزوده می شود.