انفجارهای دمشق!

رضا گرمابدرى
دمشق پایتخت سوریه، صبح پنج شنبه شاهد دو انفجار بسیار شدید و مهیب بود که ده ها کشته و صدها مجروح بر جای گذاشت. پس از این دو انفجار شدید و پر تلفات واکنش های قابل تأملی بروز پیدا کرد:
1- شورای امنیت در بیانیه ای انفجارهای خونین دمشق را محکوم کرد و اجرای فوری طرح کوفی عنان برای توقف خشونت در سوریه را خواستار شد. در این بیانیه آمده است: «شورای امنیت در عین حال از تمامی طرف های سوری می خواهد به خشونت در این کشور پایان دهند و به طرح کوفی عنان پایبند باشند.»
2- بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد انفجارهای دمشق را محکوم کرد و از مسئولان سوریه خواست به حفظ امنیت غیرنظامیان بیش از پیش اهمیت دهند.
3- کاخ سفید انفجارهای سوریه را محکوم و اعلام کرد، ناامنی های اخیر این کشور اقتضا می کند که هر چه سریع تر به خشونت ها پایان داده شود.« گای کارنی» سخنگوی کاخ سفید در این رابطه اظهار داشت: «وقوع چنین جنایتی اصلاً قابل توجیه نیست و اقتضا می کند پیش از اینکه فرصت از دست برود راهکار سیاسی در نظر گرفته شود.»
4- سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه با تسلیت به خانواده های قربانیان این حادثه گفت: «ماهیت انفجارها نشان می دهد که عاملان این جنایت با حمایت گروه های خارجی این اقدام را انجام داده اند.»
5- گیدو وستروله، وزیر خارجه آلمان گفت: «استفاده از خشونت علیه غیرنظامیان بی گناه هرگز قابل قبول نیست.» وی با بیان اینکه طرح کوفی عنان برای حل بحران سوریه هنوز با شکست مواجه نشده است، گفت: «برای موفقیت طرح عنان باید تعداد ناظران بین المللی در سوریه افزایش یابد.»
6- احمدبن حلی، معاون دبیرکل اتحادیه عرب در پایان نشست جنبش غیرمتعهدها در شرم الشیخ نسبت به وقوع جنگ داخلی در سوریه هشدار داد. وی با بیان این مطلب افزود: «اعضای جنبش غیرمتعهدها بر ضرورت حمایت از تلاش های بین المللی برای حل بحران سوریه تأکید کردند.»
7- یانگه جیه چی، وزیر خارجه چین در دیدار با سرگئی لاوروف همتای روسی خود در پکن اظهار داشت: «ملت سوریه باید خود سرنوشت کشورش را رقم بزند و تمامی طرف های سوری باید به استقلال، حاکمیت و وحدت ارضی این کشور احترام بگذارند.» وزیران خارجه روسیه و چین بر حمایت خود از طرح کوفی عنان برای حل بحران سوریه تأکید کردند.
در میان واکنش های فوق،واکنش روس ها و چینی ها از خط مشی گذشته آنها در قبال بحران سوریه تبعیت کرد. واکنش شورای امنیت، وزیرخارجه آلمان و معاون دبیرکل اتحادیه عرب و چند واکنش دیگر که در این نوشتار آورده نشده، صرفاً واکنش هایی برای رفع مسئولیت بوده است، در این میان واکنش بان کی مون دبیرکل سازمان ملل و آمریکا بحث برانگیز است.
این دو انفجار تنها چند روز پس از انتخابات پارلمانی سوریه انجام گرفت که حدود 60 درصد از واجدین رأی در آن شرکت کردند و دبیرکل سازمان ملل و رئیس جمهور آمریکا آن را غیرقابل قبول خواندند.
معنای این واکنش بان کی مون و اوباما به انتخاباتی با این مشارکت بالا این است که آن دو، دولت و ملت سوریه را که این انتخابات در زیرسایه سنگین تهدیدات گروه های تروریستی و برای نشان دادن علاقه مندی به کشور و حکومت شان انجام دادند، قبول ندارند. با این موضعگیری معلوم می شود که بان کی مون که در بست از سیاست های آمریکا تبعیت می کند، برخلاف اینکه کوفی عنان را مأمور حل بحران سوریه کرده، طرح پیشنهادی وی را قبول ندارد و تنها در ظاهر وانمود می کند که اجرای آن را خواستار است. آمریکایی ها هم پس از آغاز اجرای طرح کوفی عنان بارها با اعلام اینکه از تروریست ها حمایت می کنند و بشار اسد باید قدرت را ترک کند، عملاً نشان دادند که خواهان اجرای این طرح نیستند و برای جلوگیری از موفقیتش سنگ اندازی می کنند.
س از این دو انفجار، این دو نفر موضع گیری مخالف دیدگاه و مشی شان داشتند، چرا؟ پاسخ نخست این است که آنها در هر دو صورت سکوت و یا محکوم کردن این جنایت مورد پرسش قرار می گرفتند، زیرا موضع آنها جنگ طلبانه و زورگویانه و مخالف خواست اکثریت مردم سوریه است و عملاً در قضیه سوریه برجسته تر از دیگران دیده می شوند و حضور دیگران در صف دشمنان سوریه به این دو پیوند خورده و فرعی از مشی آنها است. جایگاه آمریکایی ها و بان کی مون که در قضیه سوریه از آنها دنباله روی می کند به گونه ای است که هیچ کس باور نمی کند آنها صادقانه این جنایت را محکوم کرده باشند، زیرا اساساً حمایت پیدا و پنهان و مستقیم و غیرمستقیم آنها از تروریست ها عامل اصلی این جنایت است، با این حال آنها این جنایت را محکوم کردند تا از پیامدهای حمایت و کمک به تروریست های جنایتکار، در نزد افکار عمومی مصون بمانند. پاسخ دوم این است که برخی از تحلیلگران و کارشناسان سیاسی ابراز داشته اند، اینکه انفجارهای خونین سوریه با هدف عقیم کردن طرح کوفی عنان، برای حل بحران این کشور و در نتیجه، سوق دادن بحران به سوی جنگ داخلی انجام گرفته است.
پاسخ سوم هم اینکه، آمریکایی ها متوجه شده اند که بشار اسد با برداشتن سه گام اصلاحی بازبینی قانون اساسی، برگزاری انتخابات شوراها؛ برگزاری انتخابات مجلس و برخورد قاطع و کوبنده با تروریست ها و برخورداری از حمایت کشورهای قدرتمندی مانند ایران، روسیه، چین و ... و احساس سرخوردگی برخی از کشورها که برای دشمنی علیه ملت سوریه در کنار آمریکا قرار گرفتند مانند: قطر، عربستان و ترکیه، مشروعیتش افزایش پیدا کرده و پایه‌های حکومتش محکم تر شده و سرنگونی آن منتفی شده است. در چنین وضعیتی، آمریکایی ها برای خروج آبرومندانه از این ورطه به یک بهانه و مسیر کم هزینه احتیاج دارند، تغییر موضع و محکوم کردن این جنایت، می تواند این بهانه و آغاز این راه باشد.
این احتمال نیز وجود دارد که آمریکایی ها برای پیدا کردن این بهانه به تروریست ها دستور داده باشند که دست به این جنایت بزنند. در هر صورت اگر آمریکایی ها بلافاصله پس از ین موضع گیری، رویکردشان را درباره سوریه تغییر ندهند، حداقل می تواند برای استفاده در زمان لازم در اختیار آنها باشد. حال باید پرسید اگر آمریکا این راه جنایتکارانه را برای برون رفت از این ورطه ذخیره کرده باشد. سایر کشورهای گرفتار در این ورطه چه خواهند کرد؟!