تحرکات ایران برای حل بحران سوریه با سفر سعید جلیلی به عراق و برگزاری نشست تهران وارد مرحله جدیدی شد. نماینده مقام معظم رهبری در شورایعالی امنیت ملی پس از دیدار با بشار اسد، با محوریت سوریه و ضرورت عملکرد هوشمندانه کشورهای منطقه در برابر توطئههای دشمنان، به عراق رفت و با مقامات این کشور گفتوگو کرد. یکی از برنامههای جلیلی در این سفر دیدار با همتای عراقی و کنفرانس خبری مشترک با وی بود. جلیلی در اظهاراتش در این دیدار از در اختیار داشتن سندی رسمی خبر داد که در آن بر موضوع مجهز کردن القاعده سوریه توسط ایالات متحده تاکید شده است. جلیلی در کنفرانس مشترک خبری با فالح فیاض، مشاور امنیت ملی عراق اظهار کرد: مردم منطقه فراموش نمیکنند زمانی که مردم غزه تحت شدیدترین حملات رژیم صهیونیستی بودند برخی دولتهای منطقه مثل حسنی مبارک مانع حتی آبرسانی به غزه میشدند اما سوریه با شجاعت از مقاومت حمایت میکرد. سعید جلیلی با اشاره به بحران سوریه و حوادث منطقهای گفت: نقش سوریه در حمایت از مقاومت، پیروزی حزبالله در 2 دهه اخیر در لبنان، جنگ 33 روزه و پیروزی حماس در جنگ غزه غیرقابل انکار است. وی در ادامه گفت: یک سند معتبر رسمی از آمریکا در دست داریم که در آن اعتراف میکند عناصر تروریستی القاعده را به سوریه اعزام میکنند. جلیلی در ادامه در پاسخ به سوالی درباره موضوع هستهای ایران گفت: ایران در اینباره دیدگاه روشنی دارد و در چارچوب انپیتی معتقد به وجود «دانش هستهای برای همه و سلاح هستهای برای هیچکس» است. وی ادامه داد: این دیدگاه را در مذاکرات هستهای در بغداد و مسکو بیان کردیم و آنچه را در مسکو گفتیم منتشر کردیم و خانم اشتون هم فرصت خواسته است تا پاسخ ایران را پس از ماه رمضان بدهد. دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان در ادامه این کنفرانس خبری گفت: دموکراسی از طریق اعزام تروریست و ارسال سلاح به سوریه به دست نمیآید و باید مانع این کار شد. جلیلی افزود: کسانی که به سوریه سلاح ارسال میکنند در پی فتنهافکنی در منطقه هستند و برخی اتهامات خود را نیز با فرافکنی و فرار به جلو توجیه میکنند. وی گفت: با همین سلاحها زائران ایرانی در سوریه به اسارت گرفته میشوند و آنها مسؤول اینگونه اعمال تروریستی در آن کشور هستند. دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان با اشاره به اینکه سرنوشت سوریه از طریق گفتوگوهای ملی و صندوقهای رای مشخص میشود، افزود: مردم منطقه و سوریه نمیپذیرند که رژیم صهیونیستی طرفدار دموکراسی و مردم سوریه باشد و بیشک آمریکا هم که بیشترین ارتباط را با دیکتاتورهای منطقه داشته است، نمیتواند طرفدار دموکراسی و مردم این کشور باشد.
انزوای آمریکا در نتیجه بیداری اسلامی
سعید جلیلی در ادامه دیدارهای خود با مقامات منطقه با نوری مالکی نخستوزیر عراق دیدار و گفتوگو کرد. وی در این دیدار گفت: جریان بیداری اسلامی فرصت نوینی پدید آورده که کشورهای اسلامی بتوانند با همافزایی قدرت و امکانات خود، آمریکا و رژیم صهیونیستی را در انزوای بیشتری قرار دهند. نماینده مقام معظم رهبری در شورایعالی امنیت ملی با اشاره به ریاست عراق بر اتحادیه عرب و ریاست تهران بر جنبش عدم تعهد تأکید کرد: ایران و عراق میتوانند ظرفیتهای نوینی برای کشورهای مستقل در عرصه مناسبات بینالمللی شکل داده و قطب مقتدری را برای ارتقای نقش و جایگاه کشورهای مستقل و بسط گفتمان پایداری و پیشرفت در سطح جهانی سامان دهند. در این دیدار همچنین نوری مالکی گفت: شرایط جدید منطقهای و بینالمللی ساختار سنتی قدرت منطقه را دگرگون کرده و امیدواریم اجلاس جنبش عدم تعهد که در آینده نزدیک در تهران برگزار میشود بتواند با کمک به تقویت موقعیت کشورهای مستقل جهان، این جنبش را به هدف بنیانگذاران آن نزدیک کند.
تأکید بر راهحل ایران درباره سوریه
نشست مشورتی تهران پیرامون سوریه روز پنجشنبه با حضور نمایندگان 27 کشور برگزار شد. این اولین نشستی بود که ایران برای حل بحران در سوریه تدارک دید. در نشست تهران که ریاست آن را علیاکبر صالحی بر عهده داشت وزیران و نمایندگان کشورهای روسیه، چین، بلاروس، موریتانی، اندونزی، قرقیزستان، گرجستان، ترکمنستان، بنین، سریلانکا، اکوادور، افغانستان، پاکستان، الجزایر، عراق، زیمبابوه، عمان، ونزوئلا، تاجیکستان، هند، قزاقستان، ارمنستان، نیکاراگوئه، کوبا، سودان، اردن، تونس، فلسطین و سازمان ملل در آن حضور داشتند. حاضران در این جلسه با صدور بیانیهای مواضع و نظرات خود را درباره تحولات سوریه به شرح زیر اعلام کردند.
- ابراز نگرانی عمیق از تداوم درگیریها و نقض حقوق بشر در سوریه و تلفات و خسارات گسترده در این کشور که موجب ایجاد ناراحتی و مشکلات عدیده برای مردم سوریه شده است و همچنین ابراز همدردی با خانوادههای قربانیان درگیریهای مسلحانه و اقدامات تروریستی
- تأکید بر لزوم پیگیری راهحلهای سیاسی بر اساس گفتوگوی ملی که تنها راهحل و فصل بحران سوریه و فیصله دادن کامل به خشونتها در این کشور است و همچنین ترغیب طرفین به فراهمسازی زمینههای گفتوگوی ملی
- اعلام حمایت از مطالبات مشروع مردم سوریه برای اجرای اصلاحات در مسیر ایجاد دموکراسی و تقویت مشارکت سیاسی همهجانبه احزاب مختلف و گروههای مخالف در راستای حقی که برای اداره کشورشان به صورتی صلحآمیز و در فضایی آرام و به دور از هر گونه مداخله خارجی دارند.
- استقبال و حمایت از همه مناصبی که با حسن نیت و رعایت بیطرفی برای خاتمه دادن به بحران سوریه تشکیل شدهاند و تقدیر از تلاشهای انجام شده به وسیله دبیر کل سازمان ملل متحد و فرستاده ویژه او آقای کوفیعنان به خاطر طرح 6 مادهای و همچنین تأکید بر تداوم فعالیتهای ناظران بینالمللی برای استحکام بخشیدن به صلح و آرامش دائم در سوریه
- تأکید بر لزوم رعایت موازین قوانین بینالمللی در زمینه عدم دخالت در امور داخلی سایر کشورها و احترام به حق حاکمیت ملی و تمامیت ارضی آنها و درخواست برای پایان دادن به دشمنیها از طریق اتمام کمکرسانی نظامی به گروههای مسلح و همچنین هشدار درباره تأثیرات خطرناکی که حمایت از گروههای مسلح بر صلح و امنیت منطقه دارد
- تأکید بر لزوم ارسال کمکهای انسانی به مردم سوریه به منظور تسکین آلام مردم سوریه با همکاری دولت این کشور
- تأکید بر لزوم انجام بررسیهای لازم برای ایجاد یک گروه تماس متشکل از کشورهای شرکتکننده در این نشست با هدف پایان دادن به خشونت و آغاز مذاکرات فراگیر بین دولت سوریه و مخالفان
- ابراز نگرانی شدید از ورود گروهها و فرقههای تروریستی به درگیریهای سوریه و هشدار جدی درباره گسترش تروریسم و آثار زیانبار آن بر صلح و امنیت منطقه
- استقبال از طرح جمهوری اسلامی ایران مبنی بر دعوت از گروههای درگیر برای پایان دادن به درگیریها و خشونتهای 3ماهه همزمان با فرا رسیدن عید فطر که یکی از مهمترین اعیاد همه مسلمین جهان است و فیصله دادن به خصومتها در سوریه و پیگیری مذاکرات و راهکارهای مسالمتجویانه
در پایان این نشست کشورهای شرکتکننده از ایران به خاطر برگزاری نشست مشورتی درباره سوریه قدردانی کردند.
علیاکبر صالحی در کنفرانس خبری خود که در پایان نشست مشورتی تهران درباره سوریه برگزار شد، در پاسخ به پرسش ایسنا مبنی بر اینکه «با توجه به دعوت عربستان از رئیسجمهور برای شرکت در اجلاس اضطراری مکه درباره سوریه، آیا فکر میکنید دیدگاه طرفهای موثر در موضوع سوریه از جمله عربستان، ترکیه، قطر، روسیه، آمریکا و ایران میتواند به هم نزدیک شود»، گفت: ما در اجلاس اضطراری مکه شرکت میکنیم و نظراتمان را با کشورهایی که از آنها نام بردید در میان میگذاریم. تلاش داریم شکافها را کمتر کنیم و بر مشترکات بیفزایم. وی همچنین درباره به گروگان رفتن زائران ایرانی در سوریه، با بیان اینکه «بسیاری از سازمانها و نهادهای بینالمللی این اقدام را محکوم کردهاند»، افزود: از کشورهایی که نقش دارند درخواست شد برای آزادی این افراد تلاش کنند و امیدواریم شاهد تکرار اینگونه اعمال توسط گروههای مسلح دیگر نباشیم. وزیر امور خارجه کشورمان در ادامه با اعلام اینکه جمهوری اسلامی ایران از یکسال قبل با برخی گروههای اپوزیسیون سوریه در تماس است، بار دیگر بر آمادگی ایران برای میزبانی گفتوگوهای احتمالی بین دولت سوریه و مخالفان تاکید کرد و گفت: همانطور که قبلا گفتیم، ایران آمادگی دارد میزبان گفتوگوها بین معارضه و دولت سوریه باشد. وی اضافه کرد: ما با دولت سوریه تماس گرفتیم و آنها وزیر مربوطه را آقای علی حیدر که با معارضان در ارتباط است، معرفی کردند و ما از ایشان دعوت کردیم به ایران بیایند و بزودی به ایران خواهند آمد. صالحی در پاسخ به این پرسش که «آیا ایران با گروههای معارض سوریه در تماس است» با تایید این مطلب گفت: بله؛ ما با اپوزیسیون سوریه از یک سال پیش در تماس بودیم. البته در سوریه تنها یک گروه مخالف وجود ندارد. در داخل سوریه برخی گروههای مخالف وجود دارند و یک گروه هم در خارج از سوریه است که خودش به چند گروه تقسیم میشود. ما با تعداد زیادی از گروهها در ارتباط هستیم؛ البته نه با همه آنها. اگر فرآیند دموکراسیخواهی در سوریه مختل شود، نهتنها در سوریه، بلکه در کشورهای منطقه تنش به وجود میآید. هرگونه خلأ قدرت در سوریه به وضع فاجعهآمیز در منطقه منجر میشود، پس باید اطمینان پیدا کنیم کشورهای منطقه و جامعه بینالملل از روش مسالمتآمیز بدون مداخلات خارجی وارد میشوند.{
وی همچنین درباره نشست مشورتی تهران، با اشاره به حضور حدود 30 کشور از آسیا، آمریکای لاتین، آفریقا و خاورمیانه تصریح کرد: در اجلاسهای مشابهی که قبلا درباره سوریه برگزار شده است، حداکثر 50 تا 60 کشور شرکت داشتند. در اجلاس تهران نیز کشورهایی با جایگاه موثر حضور داشتند و امیدواریم بتوانیم در اجلاسهای بعدی کشورهای همسو و همفکر را در کنار خود داشته باشیم.
هشدار درباره فاجعه در سوریه
صالحی ادامه داد: ما میخواهیم بین دولت و معارضه گفتوگو برقرار شود تا فرآیند دموکراسیخواهی به طور پویا شکل گیرد. ما نمیخواهیم این فرآیند مختل شود، چرا که اگر اینطور نباشد به مشکل برخواهیم خورد. نهتنها سوریه، بلکه در کشورهای منطقه تنشها و مشکلاتی به وجود میآید. هرگونه خلأ قدرت در سوریه به وضعیت فاجعهآمیز در منطقه منجر میشود، پس باید از منطق و خرد استفاده کنیم و اطمینان پیدا کنیم کشورهای منطقه و جامعه بینالملل بر سر مساله سوریه از روش مسالمتآمیز بدون مداخلات خارجی و قاچاق سلاح و وارد کردن تروریستها به سوریه وارد میشوند. رئیس دستگاه سیاسی خارجی کشورمان با بیان اینکه «حتی آژانسهای جاسوسی کشورهای غربی اطلاع دارند که تروریستها وارد سوریه شدهاند»، در پاسخ به پرسش دیگر مبنی بر اینکه «آیا قرار شده است بر اساس بیانیه مشترک نشست مشورتی تهران درباره سوریه، گروه تماس شکل گیرد؟» گفت: یکی از شیوههای مرسوم در عرف و تعاملات بینالملل، شکلگیری گروههای تماس است که شامل کشورهای بیطرف میشود تا طرفهای درگیر را مدیریت و زمینه تعامل و تفاهم را فراهم کند.
پیشنهاد آتشبس در سوریه هم مطرح شد
وی اضافه کرد: در این نشست یکی از پیشنهادهای مطرح، شکلگیری گروه تماس بود که قرار است بررسی شود. باید منتظر باشیم ببینیم کشورها علاقهمندیشان را برای حضور در این گروه اعلام کنند. همچنین در این نشست از سوی شرکتکنندگان، پیشنهاد آتشبس هم مطرح شد که اجرایی شدن آن نیاز به رایزنیهای بیشتر دارد.
سوریه در دستور کار نم
صالحی در برابر این پرسش که «آیا موضوع سوریه در جنبش سران غیرمتعهدها مورد بحث قرار میگیرد»، گفت: اسناد جنبش سران غیرمتعهدها از قبل آماده شده و در اجلاس آتی ریاست این جنبش از مصر به ایران منتقل میشود. دستور کار و مصوباتی که باید به تایید سران برسد قبلا نهایی شده است. در نشست آتی البته جا برای بیان مسائل جدید نیست؛ نه اینکه موقعیت طرح این مسائل نباشد، بلکه در عرف برگزاری چنین اجلاسی اینگونه است که دستور کار از قبل تعیین شده است. وزیر امور خارجه تصریح کرد: در عین حال با توجه به حساسیت مساله سوریه، امکان دارد برخی اعضا در حاشیه اجلاس درخواست یک نشست مشورتی را ارائه کنند، باید دید چه تعداد از کشورها نسبت به این موضوع علاقهمند هستند.
طرح عنان منتفی نمیشود
وزیر امور خارجه در پاسخ به پرسش دیگری درباره نحوه فعالیت کوفیعنان و امکان ادامه فعالیتش گفت: تا آنجا که اعلام شده، آقای کوفی عنان استعفا داده و تا آخر ماه آگوست در این سمت میماند و پس از آن باید فرد دیگری این مسؤولیت را برعهده بگیرد. اطلاعی ندارم آیا این امکان وجود دارد که ایشان بتوانند کارشان را دنبال کنند یا خیر اما به هر حال طرح کوفی عنان پابرجاست و با رفتن وی، طرح منتفی نمیشود؛ همانطور که در پیام امروز بانکیمون نیز این موضوع مطرح شده است اما امیدواریم فرد جایگزین کوفی عنان مانند وی مستقل و با تجربه لازم در مدیریت اینگونه بحرانها باشد. وی اضافه کرد: متاسفیم که آقای کوفی عنان کناره گرفت اما به نظر میآید فشارهای زیادی به ایشان آمده بود که نشاندهنده این واقعیت است که برخی کشورها بدون آوردن نام متاسفانه به دنبال حل بحران سوریه نیستند و به دنبال تامین خواستهها و آرزوهای خود هستند و این اقدامات، کار را مشکل کرده است. از سوی دیگر روز به روز شاهد انسجام بین دولت و مردم سوریه هستیم. در آخرین ملاقاتی که با مسؤولان سوری انجام شد، احساس یأس و ناامیدی وجود ندارد بلکه احساس مقاومت، استقامت و امید وجود دارد.
مدعیان اصلاحطلبی دنبال فساد هستند
محمود احمدینژاد شامگاه پنجشنبه با شرکتکنندگان در اجلاس مشورتی تهران درباره سوریه دیدار کرد. رئیسجمهور ضمن تشکر از هیاتهای مشارکتکننده در این اجلاس، درباره مساله مهمی که امروز جامعه بشری را تحتتاثیر سنگین عاطفی قرار داده است اظهار امیدواری کرد این اجلاس به عنوان مقدمه و روندی موثر برای ایجاد صلح و امنیت باشد. احمدینژاد همچنین با بیان اینکه «نظامهای حاکم بر جهان نتیجه مناسبی برای بشریت نداشته و تنها فاصلهها، تبعیضها، کینهها و دشمنیها دستاورد آن بوده است»، افزود: شرایط امروز جهان به هیچوجه شرایط قابل قبولی نیست و قطعا خداوند انسان را خلق نکرده تا در چنین شرایطی زندگی کند. وی با بیان اینکه نظم امروز جهان به جایی رسیده که بیش از 3 میلیارد نفر فقیر در دنیا وجود داشته و فاصله طبقاتی بیش از هر زمان دیگری افزایش یافته است، تاکید کرد: نظم کنونی جهان باید تغییر کرده و اصلاح شود و همه دولتها و ملتها در یک روند دموکراتیک واقعی و حقیقی و در شرایطی که احترام و حق همگان محفوظ باشد، در مدیریت جهان مشارکتی عادلانه داشته باشند. رئیسجمهور با اشاره به اینکه مردم آمریکا تحت فشار قرار دارند و اراده مردم در این کشور حاکم نیست، خاطرنشان کرد: در آمریکا همه مبادلات، مکالمات و مراودات مردم شنود و رهگیری میشود، فضا کاملا امنیتی است و مردم اجازه ندارند در مسائل اصلی دخالت کنند و در حالی که مردم با جنگ و تجاوز دولتهای پی در پی آمریکا مخالفت میکنند، هر دولت دیگری که بر سر کار میآید، باز هم جنگ و اشغالگری در دنیا راه میاندازد. احمدینژاد با بیان اینکه امروز مستکبران و استعمارگران با شعار اصلاحات قصد دارند اراده خود را بر ملتها تحمیل کنند و مطالبات اصلاحی و تحولخواهانه ملتها را مدیریت کرده و به نفع خود تغییر دهند، گفت: بهکارگیری این روند در نهایت منجر به جنگ و ایجاد درگیری میشود.