مدت زمان کوتاهی از بازگشت تیم مذاکرهکننده به ایران نگذشته است که برخی شخصیتها و رسانههای اصولگرا به نقد و نکوهش توافق اولیه پرداخته و بیانیه مشترک را سندی بر عقبنشینی و شکست ایران در مذاکره با طرفهای غربی دانستهاند. در این زمینه، اظهارنظر حسین شریعتمداری سردبیر کیهان که؛ اسب زین کرده را دادیم و افسار پاره را گرفتیم، خود گویای همه چیز است.
دامنه نقدها و مخالفخوانیها تا آنجاست که برخی دلواپسان، مدعی وجود تفاوتهای فاحش در متن بیانیهها شدند. به گفته ایشان فکت شیت یا متنی که وزارت خارجه آمریکا منتشر کرده است تفاوتهای ماهوی با متن منتشر شده از سوی وزارت خارجه ایران و حتی بیانیه قرائت شده توسط آقای ظریف دارد. تعداد سانتریوفیوژها، سطح غنیسازی، چگونگی بازطراحی رآکتور آب سنگین اراک و آینده تأسیسات فردو از جمله مواردی است که منتقدان و مخالفان به آن استناد کرده و بر وجود تناقضات در مورد آنها انگشت گذاشتهاند. با این همه بدیهی است بخش اعظم مباحثی که اینگونه مطرح میشود بیش از آنکه ریشهای تحلیلی و تفسیری داشته باشد، ماهیتی سیاسی و جناحی دارد. با این همه هر شخص و گروه و جناحی آزادانه میبایست به طرح مسائل و نقطهنظراتش بپردازد و مدیران و چهرههای سیاسی و علمی هم در مقام پاسخ به آن برآیند. فضای تضارب و تعامل آراء و اندیشهها، بیتردید زمینهساز رشد و بلوغ فکری و سیاسی جامعه خواهد شد.
چه کسانی درباره بیانیه لوزان اعلام تردید میکنند؟
در همین راستا علی خرم، کارشناس مسائل بینالملل در ارتباط با مباحث مطرح شده عنوان کرد: «با توجه به اینکه مقام معظم رهبری به طور کامل بر مذاکرات نظارت دارند و وزیر امور خارجه کشورمان نیز تمام جزئیات را بررسی میکند، دیگر جایی برای تردید نمیماند و همه باید با تیم مذاکرهکننده کشورمان همدلی کنند.»
وی با اشاره به برخی تردیدها در خصوص تمایز متن فارسی با انگلیسی بیانیه لوزان، خاطرنشان کرد: «افرادی که در این رابطه اعلام تردید میکنند، همانهایی هستند که در دولتهای نهم و دهم از اینکه پرونده هستهای ما به شورای امنیت برود، حمایت میکردند. در واقع میتوان گفت افرادی که امروز در رابطه با بیانیه لوزان اعلام تردید میکنند خودشان عامل رفتن پرونده هستهای ایران به شورای امنیت و صدور قطعنامه علیه ایران هستند و در حال حاضر دکتر روحانی و دکتر ظریف در کمال مظلومیت از خود دفاع نمیکنند و در واقع تلاش میکنند کاری را که دیگران خراب کردند، زیر نظر رهبر کشور، درست کنند.»
متن بیانیهها یکسان بودند
این کارشناس مسائل بینالملل با بیان اینکه افرادی که در رابطه با بیانیه لوزان اعلام تردید میکنند، واقعا اگر در این زمینه حرفی برای گفتن داشتند نظرات کارشناسانه خود را اعلام میکردند، افزود: «افرادی که در زمستان سال 1384 میگفتند نباید از رفتن پرونده هستهای ایران به شورای امنیت واهمه داشت، امروز میگویند که بیانیه لوزان جای تردید دارد و این سوال نیز مطرح میشود چرا کاری کردهاند که پرونده به شورای امنیت برود و چرا امروز هیچ صحبت کارشناسانهای برای تردیدهای خود ارائه نمیکنند؟»
علی خرم اظهار داشت: «همین افراد، پرونده هستهای ایران را به شورای امنیت بردند و آن را در یک باتلاق گرفتار کردند و این در حالی است که هیچ کشوری نمیتواند از قطعنامههای شورای امنیت و تحریمهایی که تحت فصل هفتم منشور صادر میشود، خلاص شود ولی خدا را شکر میکنم که ما میتوانیم ظرف مدت کوتاهی از این باتلاق بیرون آییم و در حال حاضر نکته مهم هم، همین رهایی از تحریمها و قطعنامههایی است که علیه ایران صادر شده است. من متن انگلیسی که توسط موگرینی و آقای ظریف به فارسی ترجمه کردهاند را گوش کردم و مطمئن هستم که کاملا یکسان بودهاند.»
شبههافکنی در ذهن دانشجویان
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به برخی ابراز نگرانیها در زمان توافق ژنو نیز خاطرنشان کرد: «در آن زمان هم همین افراد، شروع به ایجاد شبهه در ذهن دانشجویان کردند که متن فارسی و انگلیسی تفاهم ژنو نیز تفاوت دارد و من مجبور شدم برای اینکه نادرستی این ادعا را ثابت کنم هر دو متن را کپی کرده و در دانشگاههای شیراز، اصفهان، قم و تهران پخش کرده و از دانشجویان خواستم تا خودشان مطالعه کرده و متوجه یکسان بودن آن بشوند.»
وی گفت: «متاسفانه در زمان مذاکرات ژنو نیز دو خبرگزاری متن بیانیه را طوری منتشر کرده بودند که در ذهن دانشجویان ایجاد شبهه کرده بود و دانشجویان فکر میکردند که سر آنها کلاه رفته است، در حالی که نه در زمان توافق ژنو و نه در بیانیه لوزان هیچ تفاوتی در متن بیانیههای فارسی و انگلیسی وجود ندارد.»
سخنان تند اوباما دور از ذهن نبود
علی خرم با اشاره به سخنان وزیر امور خارجه کشورمان تأکید کرد: «آقای ظریف به طور تلویحی در لوزان گفت که ما بر سر متن بیانیه، توافق کردهایم ولی هر طرفی برحسب نیاز خود، تعبیر و تفسیر خودش را از این بیانیه ارائه خواهد کرد و از نظر من، منظور او این بود که جان کری و اوباما برای مخاطب آمریکایی ـ اسرائیلی توضیحاتی را ارائه میکنند و مسئولان کشور ما نیز برای مخاطبان ایرانی مسائل را توضیح میدهند. بنابراین، این امری دور از ذهن نبود که اوباما سخنانی تند در رابطه با ایران بزند، ولی ما میدانیم که فردو قرار است با هزار سانتریفیوژ کار تحقیق و توسعه را ادامه بدهد و نطنز نیز با پنج هزار سانتریفیوژ به کار خود ادامه دهد. همچنین رآکتور اراک نیز با بازطراحی، همان آب سنگین را تولید کند، پس چه چیزی تغییر کرده است؟»
این کارشناس مسائل بینالملل با تأکید بر اینکه تا به حال هیچ کشوری در جهان چنین دستاوردی را که ایران در مذاکرات هستهای با 1+5 داشته، کسب نکرده است، عنوان کرد: «دکتر روحانی و دکتر ظریف به یاری همراهانشان تمام تلاش خود را میکنند تا بحث هستهای کشورمان را از باتلاقی که در آن گرفتار شده بود، رهایی ببخشند ولی متاسفانه برخی آنقدر انصاف ندارند که لااقل سکوت کنند تا این مذاکرات به نتیجه برسد.
مقام معظم رهبری کاملا از جزئیات این توافقها حمایت کردند و وقتی که رهبری بر تمام این مذاکرات نظارت لازم را طبق قانون اساسی کشورمان دارند و وزیر امور خارجه کشورمان نیز تکتک کلمات بیانیه لوزان را چک کرده است، کاری جز همدلی باقی نمیماند.»